Σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η Ελλάδα ανοίγει θεσμικά τη συζήτηση για την πιθανή αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας και ειδικότερα των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (Small Modular Reactors -SMRs), δημοσιεύθηκε νέα μελέτη του European Liberal Forum (ELF) με τίτλο The potential of the EU to lead the SMR race, την οποία συνυπογράφουν ο Kevin Fernández-Cosials και ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος, Επικεφαλής Ερευνών του ΚΕΦίΜ.
Η μελέτη εξετάζει κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να αξιοποιήσει την τεχνολογική και βιομηχανική της βάση ώστε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αναδυόμενη αγορά των SMRs. Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες μπορούν δυνητικά να προσφέρουν αξιόπιστη, χαμηλών εκπομπών και μη διαλείπουσα παραγωγή ενέργειας, όμως η ανάπτυξή τους στην Ευρώπη προσκρούει σήμερα σε σημαντικά ρυθμιστικά, χρηματοδοτικά και τεχνολογικά εμπόδια, καθώς και σε περιορισμούς ως προς το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι το παράθυρο ευκαιρίας για την Ευρώπη είναι περιορισμένο και ότι η διατήρηση του σημερινού πλαισίου μπορεί να υπονομεύσει την οικονομική ανταγωνιστικότητα των SMRs. Μεταξύ άλλων, προτείνουν στενότερη συνεργασία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και μεγαλύτερη σύγκλιση στις διαδικασίες αδειοδότησης, αξιοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων και συμβάσεων μακροχρόνιας αγοράς ενέργειας, καθώς και τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού SMR Acceleration Hub για την ενίσχυση της τεχνολογικής ανάπτυξης και της διάχυσης τεχνογνωσίας.
Η δημοσίευση συμπίπτει με ένα σημαντικό βήμα και για την Ελλάδα. Με την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 28/2026 συστάθηκε επίσημα Κυβερνητική Επιτροπή για την Πυρηνική Ενέργεια, με αντικείμενο τη μελέτη και αξιολόγηση όλων των παραμέτρων και τη διατύπωση προτάσεων σχετικά με την ενδεχόμενη ένταξη της πυρηνικής ενέργειας στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας. Η κυβέρνηση έχει επισημάνει ότι η εξέταση αφορά και την πιθανή αξιοποίηση των SMRs στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα.
Στο προλογικό της μήνυμα στη μελέτη, η Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Sophie Wilmès επισημαίνει ότι η προσιτή ενέργεια, η ενεργειακή ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα και οι κλιματικοί στόχοι δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστές προκλήσεις. Υποστηρίζει μια πραγματιστική και τεχνολογικά ουδέτερη ενεργειακή πολιτική, στην οποία οι SMRs μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς τις ανανεώσιμες πηγές και την υφιστάμενη πυρηνική ενέργεια. Προειδοποιεί παράλληλα ότι, ενώ άλλες οικονομίες κινούνται γρήγορα, η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω εάν δεν δημιουργήσει εγκαίρως τις κατάλληλες συνθήκες για επενδύσεις, καινοτομία και ανταγωνισμό.
Σύμφωνα με το ΚΕΦίΜ, η μελέτη αφορά τον καθένα καθώς:
- Η ενέργεια επηρεάζει άμεσα το κόστος ζωής και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
- Η ενεργειακή ασφάλεια είναι πλέον κρίσιμο ζήτημα για κάθε ευρωπαϊκή χώρα.
- Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs) μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο παράγεται πυρηνική ενέργεια, με μικρότερες και πιο ευέλικτες μονάδες.
- Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα αναπτύξει δική της τεχνολογία ή θα εξαρτηθεί από λύσεις που αναπτύσσονται αλλού.
- Η Ελλάδα έχει πλέον ανοίξει θεσμικά τη συζήτηση για τον πιθανό ρόλο της πυρηνικής ενέργειας στον μελλοντικό ενεργειακό της σχεδιασμό.
- Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα επηρεάσουν το ενεργειακό κόστος, τις επενδύσεις και την ενεργειακή αυτονομία των επόμενων δεκαετιών.
Με αφορμή τη δημοσίευση της μελέτης και την έναρξη της σχετικής θεσμικής συζήτησης στην Ελλάδα, ο Πρόεδρος του ΚΕΦίΜ Νίκος Ρώμπαπας δήλωσε:
«Η απάντηση που θα δώσουμε ως Ευρώπη στο ερώτημα αν νέες τεχνολογίες, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, μπορούν να προσφέρουν ασφαλή, αξιόπιστη και οικονομικά ανταγωνιστική ενέργεια με κανόνες που προστατεύουν τους πολίτες χωρίς να εμποδίζουν την καινοτομία θα κρίνει το ενεργειακό μίγμα, τον βαθμό ενεργειακής εξάρτησης της ΕΕ και εντέλει το κόστος της ενέργειας για πολίτες και επιχειρήσεις. Η σύσταση της κυβερνητικής επιτροπής στη χώρα μας είναι μια ευκαιρία η συζήτηση αυτή να γίνει και στην Ελλάδα σοβαρά, με στοιχεία και χωρίς προκαταλήψεις. Η νέα μελέτη, στην οποία συμμετέχει ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος από το ΚΕΦΙΜ, συμβάλλει ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση».
Η μελέτη καταλήγει ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει την επιστημονική γνώση, την τεχνογνωσία και τη βιομηχανική βάση που απαιτούνται για να διεκδικήσει σημαντική θέση στην παγκόσμια αγορά των SMRs, αλλά η δυνατότητα αυτή δεν είναι δεδομένη. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια ως προς το ρυθμιστικό πλαίσιο, τις επενδύσεις και το ανθρώπινο κεφάλαιο θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό εάν η Ευρώπη θα αναπτύξει τις δικές της δυνατότητες ή θα εξαρτηθεί από τεχνολογίες που θα αναπτυχθούν αλλού.
