Σχεδόν 1,44 δισ. ευρώ από εθνικούς πόρους θα κατευθυνθούν έως το 2030 σε έργα Πολιτικής Προστασίας και αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης. Η κατανομή των πόρων δείχνει ότι οι μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις αφορούν έργα υποδομών, αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις, καθαρισμούς ρεμάτων, ενίσχυση κρίσιμων δικτύων και διαχείριση φυσικών κινδύνων, περισσότερο παρά προμήθειες επιχειρησιακού εξοπλισμού.
Η αποκατάσταση υποδομών απορροφά το μεγαλύτερο κονδύλι
Τα κεφάλαια του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030 (ΕΠΑ) κατανέμονται σε επτά βασικές κατηγορίες έργων, αποτυπώνοντας τις προτεραιότητες που έχουν τεθεί για την επόμενη προγραμματική περίοδο.
Η μεγαλύτερη χρηματοδότηση αφορά την αποκατάσταση υποδομών που έχουν υποστεί ζημιές από φυσικές καταστροφές, με προϋπολογισμό 387,4 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για έργα που αφορούν την επαναφορά βασικών δημόσιων υποδομών μετά από πυρκαγιές, πλημμύρες ή άλλα ακραία φαινόμενα.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η πρόληψη και διαχείριση κινδύνων, με προϋπολογισμό 333,3 εκατ. ευρώ. Η συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνει παρεμβάσεις που στοχεύουν στη μείωση των επιπτώσεων από φυσικούς κινδύνους πριν αυτοί εξελιχθούν σε καταστροφές.
Ακολουθούν τα έργα για τον καθαρισμό και τη συντήρηση ρεμάτων και ποταμών, με 290,95 εκατ. ευρώ, μια από τις μεγαλύτερες επιμέρους χρηματοδοτήσεις του προγράμματος. Η συγκεκριμένη κατηγορία αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις μεγάλες πλημμύρες των τελευταίων ετών, καθώς οι καθαρισμοί των υδατορεμάτων αποτελούν βασικό εργαλείο για τη μείωση του πλημμυρικού κινδύνου σε πολλές περιοχές της χώρας.
Σχεδόν ισόποση είναι και η χρηματοδότηση για την αύξηση της ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών και υπηρεσιών, η οποία ανέρχεται σε 288,26 εκατ. ευρώ. Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν έργα που αποσκοπούν στη θωράκιση υποδομών απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, ώστε να μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και σε συνθήκες ακραίων φυσικών φαινομένων.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης χρηματοδότηση 118,45 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της πρόληψης, της ετοιμότητας και της έγκαιρης ανταπόκρισης μέσω συντονισμένων μηχανισμών και τεχνολογικών εργαλείων. Η κατηγορία αυτή καλύπτει δράσεις που συνδέονται με τη βελτίωση του επιχειρησιακού συντονισμού, των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και της αξιοποίησης τεχνολογικών εφαρμογών για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Αντίθετα, η κατηγορία της Κρατικής Αρωγής εμφανίζεται με προϋπολογισμό 2,9 εκατ. ευρώ, το μικρότερο ποσό μεταξύ των επτά αξόνων του συγκεκριμένου αναπτυξιακού στόχου. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αφορά αποκλειστικά το πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης και δεν αποτυπώνει το σύνολο των κρατικών αποζημιώσεων ή των οικονομικών ενισχύσεων που ενεργοποιούνται μετά από φυσικές καταστροφές μέσω άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Παράλληλα, 18,72 εκατ. ευρώ προβλέπονται για δράσεις ολοκληρωμένου σχεδιασμού και προσαρμογής στη νέα κλιματική πραγματικότητα, ενισχύοντας τον στρατηγικό σχεδιασμό της επόμενης περιόδου.
Οι επενδύσεις ακολουθούν το αποτύπωμα των τελευταίων φυσικών καταστροφών
Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με διαδοχικές φυσικές καταστροφές διαφορετικού χαρακτήρα, από τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές στον Έβρο, στην Πάρνηθα και στη Βόρεια Εύβοια έως τις εκτεταμένες πλημμύρες στη Θεσσαλία και τις καταστροφές που προκάλεσαν ακραία καιρικά φαινόμενα σε πολλές ακόμη περιοχές της χώρας. Η εμπειρία αυτή αντανακλάται πλέον και στον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι δημόσιοι πόροι της επόμενης πενταετίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τέσσερις μόνο κατηγορίες έργων - αποκατάσταση υποδομών, πρόληψη και διαχείριση κινδύνων, καθαρισμός ρεμάτων και ενίσχυση της ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών - συγκεντρώνουν σχεδόν το σύνολο των διαθέσιμων πόρων του συγκεκριμένου αναπτυξιακού στόχου. Η επιλογή αυτή δείχνει ότι το βάρος μεταφέρεται σε παρεμβάσεις που έχουν μόνιμο χαρακτήρα και μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών στα επόμενα χρόνια.
Ένας διαφορετικός χάρτης επενδύσεων
Οι επτά κατηγορίες χρηματοδότησης συνθέτουν έναν διαφορετικό χάρτη επενδύσεων από αυτόν που συνήθως συνδέεται με την Πολιτική Προστασία. Αντί να κυριαρχούν οι προμήθειες εξοπλισμού, το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων πόρων κατευθύνεται σε έργα που σχετίζονται με τις υποδομές, τη διαχείριση των φυσικών κινδύνων και την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
Πέρα από τα επιμέρους ποσά, η κατανομή των 1,44 δισ. ευρώ δείχνει ότι οι μεγαλύτεροι πόροι κατευθύνονται σε έργα με μεγάλο τεχνικό και κατασκευαστικό αντικείμενο, όπως οι αποκαταστάσεις υποδομών, τα αντιπλημμυρικά έργα και η θωράκιση κρίσιμων δικτύων. Η πρόκληση πλέον βρίσκεται στην υλοποίησή τους. Πρόκειται για παρεμβάσεις που απαιτούν ώριμες μελέτες, αδειοδοτήσεις, διαγωνισμούς και πολυετή κατασκευή πριν περάσουν από τον σχεδιασμό στο πεδίο.
