Στη σύσκεψη της Δευτέρας κυβερνητικών παραγόντων με την βιομηχανία τροφίμων που κατέληξε στην άρση του πλαφόν κέρδους και την μη αύξηση τιμών μέχρι τον Σεπτέμβριο, υπήρξε και μια πολύ ουσιαστική λεπτομέρεια που μας ξέφυγε: δεν είχε κληθεί να παραστεί κανένας κυβερνητικός ή επιχειρηματικός παράγων που τη στιγμή αυτή ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος στην διαμόρφωση του τιμαρίθμου!
Το πρόβλημα επιβεβαιώνεται και από τους αριθμούς: Tα στοιχεία της Eurostat για τον μήνα Ιούνιο δείχνουν αύξηση 6% στα μη τυποποιημένα τρόφιμα, πολύ ταχύτερη από την άνοδο τιμών στην Ευρωζώνη.
Και αναφερόμαστε, σε όλους αυτούς που παράγουν, διακινούν και εμπορεύονται αυτά που η Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία ονομάζει μη τυποποιημένα τρόφιμα: κρέας, ψωμί, φρούτα και λαχανικά, κρέας. Αυτά δηλαδή, που εδώ και πλέον του εξαμήνου οδηγούν την κούρσα του πληθωρισμού, σε αντίθεση με τα τυποποιημένα τρόφιμα, οι τιμές των οποίων δεν αυξάνονται σημαντικά.
Αναφερόμαστε λοιπόν, όλους αυτούς που αγοράζουν τα κεράσια, όσο ένα κομμάτι ψωμί (περί το 1,5 ευρώ στον παραγωγό) και φτάνουν στο ράφι πάνω από 5 ευρώ! Η άποψη ότι το κεράσι έχει πολύ φύρα είναι αίολη: πρώτον, ως πόση πια φύρα έχει, φτάνει 50%; Δεύτερον, εάν είναι τελικά τόσο ασύμφορο, γιατί όλα τα μανάβικα και οι πάγκοι το έχουν πρώτη θέση; Αναφερόμαστε επίσης, όταν πριν τρία χρόνια που τα λεμόνια έπεφταν μόνα τους από τα δένδρα, αφού κανείς δεν τα εμπορευόταν, αλλά η τιμή στο ράφι είχε πάνω από 60 λεπτά το κιλό.
Συζητήθηκε μόνο ο τιμάριθμος, όχι η ακρίβεια
Αυτές τις λεπτομέρειες και όχι μόνο, θα έπρεπε να εξηγήσει κάποιος στον πρωθυπουργό, ο οποίος προήδρευσε στην σύσκεψη, απόντος όμως του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αλλά και φορέων αγροτών και τελικά ασχολήθηκε με το ένα μόνο μέρος της αγοράς, τα τυποποιημένα τρόφιμα. Οι εκπρόσωποι των κλάδων που τα παράγουν και εμπορεύονται, είχαν φροντίσει σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ, να εκπονήσουν μελέτη, όπου αναδείχθηκε ότι τα τυποποιημένα τρόφιμα δεν ευθύνονται καθόλου για την πορεία του πληθωρισμού το τελευταίο διάστημα. Έτσι είναι!
Το θέμα αυτό το είχε καλύψει το insider.gr δημοσιογραφικά ήδη από τον χειμώνα, με δύο οπτικές: αυτή του πληθωρισμού και αυτή της αγροτικής παραγωγής, τόσο της φυτικής όσο και ζωικής. Στην παρούσα φάση, από τους εκπροσώπους της βιομηχανίας τροφίμων δεν ζητάει κανείς να αιτιολογήσει γιατί ανεβαίνουν τα προϊόντα τους, αφού δεν ανεβαίνουν, αλλά γιατί παραμένουν σε υψηλές, σχεδόν απλησίαστες τιμές.
Όταν το 2021 ξεκίνησε μια ανοδική πορεία της τιμής του σιταριού, του πλέον εμβληματικού προϊόντος και πιο διαδεδομένης πρώτης ύλης της βιομηχανίας τροφίμων, με μικρή καθυστέρηση ξεκίνησε και η αύξηση των αρτοσκευασμάτων, με πρώτο το ψωμί που τότε στοίχιζε περί το 1,2 με 1,3 ευρώ. Το σιτάρι διέγραψε μια πορεία μέχρι τα 50 λεπτά το κιλό, για να προσγειωθεί πάλι πέρυσι στα 20 με 21 λεπτά, τιμή παραγωγού για το σκληρό σιτάρι και αντίστοιχα για το μαλακό.
Τα αρτοσκευάσματα όμως, όχι μόνο δεν ακολούθησαν την καθοδική πορεία της πρώτης ύλης, που μέχρι τότε οι επιχειρήσεις ισχυριζόντουσαν ότι είναι το μεγάλο μέρος του κόστους παραγωγής, αλλά με διάφορες δικαιολογίες συνέχισαν την ανοδική τους πορεία. Όταν παρατηρούσαμε ότι το σιτάρι άρχισε να υποχωρεί. ενώ τα αρτοσκευάσματα διατηρούσαν μια περίοπτη θέση στον τιμάριθμο, προβλήθηκαν αιτιολογίες ότι ανέβαιναν οι άλλοι συντελεστές κόστους, όπως το πετρέλαιο και οι μισθοί.
Όταν όμως το σιτάρι «γκρεμοτσακίστηκε» κι έγινε σχεδόν αζήτητο, οι τιμές των αρτοσκευασμάτων συνέχισαν να αυξάνουν με την αιτιολογία της αύξησης της τιμής του κακάο/καφέ, συστατικό που συχνά συναντάται στα εν λόγω είδη. Εδώ και σχεδόν ένα χρόνο που οι τιμές κι αυτής της πρώτης ύλης, έχουν σημαντικά υποχωρήσει, κανείς δεν έχει δώσει απάντηση στο ερώτημα: «γιατί ότι ανεβαίνει δεν κατεβαίνει, εκτός κι εάν είναι αγροτικό προϊόν;».
Πότε θα τοποθετηθούν οι καθ’ ύλην αρμόδιοι;
Κι όταν λέμε κανείς, δεν εννοούμε μόνο υπουργούς και επιχειρήσεις, αλλά και φορείς όπως η Επιτροπή Ανταγωνισμού, όπου στην αρχή της τρέχουσας χρονιάς ανακοίνωσε ότι θα εκπονήσει μια έρευνα για τον αγροδιατροφικό τομέα, μέσα στο πρώτο εξάμηνο του έτους. Δεδομένης της πολύ μεγάλης σημασίας να υπάρξει μια κοινή γλώσσα μεταξύ όλων των συνομιλητών, κάποιος θα έπρεπε να μας ενημερώσει για την τύχη της προσπάθειας αυτής.
Άλλοι επιστημονικοί, τεχνικοί, συνδικαλιστικοί φορείς δεν έχουν τοποθετηθεί με σαφήνεια σε ένα από τα δύο ερωτήματα: τι θα γίνει με τον πληθωρισμό των μη τυποποιημένων αλλά και την ακρίβεια των τυποποιημένων προϊόντων. Το ΥπΑΑΤ, έχει σαν αποκλειστική αρμοδιότητα την πρωτογενή παραγωγή με όρους που θυμίζουν περίοδο αμέσως μετά τον πόλεμο: να φτιάξουμε σιτάρι, για να χορτάσει ο κόσμος ψωμί!
Αφού επετεύχθη ο στόχος αυτός, τότε έστρεψε τα ενδιαφέροντά του στο πώς θα έρθουν (με οποιοδήποτε κόστος όπως αποδείχθηκε) τα κοινοτικά χρήματα στους Έλληνες αγρότες αλλά και μεταποιητές. Θέματα όπως το κόστος παραγωγής, η προβληματική λειτουργία της αγοράς εφοδίων (που στην ουσία κρύβεται πίσω από τις μεγάλες αυτές αυξήσεις τιμών), ο εκσυγχρονισμός της εμπορίας, η διασφάλιση του ρίσκου από πτώση των τιμών, ουδόλως στην ουσία απασχόλησαν τόσο τις πολιτικές ηγεσίες όσο και την φυσική ηγεσία του χώρου, όπως φάνηκε στην πράξη.
Έτσι, τώρα, έπρεπε να αναλάβει δράση η ΑΑΔΕ (ποιος; Η Εφορία!!!) για να γίνει η πρώτη μεγάλη πληρωμή επιδοτήσεων αγροτών με άψογο τρόπο και κυρίως με επιστροφή ενός πολύ πολύ πολύ μικρού μέρους χρημάτων που στο παρελθόν κατασπαταλήθηκαν. Οι αγρότες μας το εισέπραξαν αυτό πολύ θετικά και ως μια καινούργια αρχή. Και εμείς εδώ στο insider.gr αισθανθήκαμε πολύ μεγάλη ικανοποίηση όταν πριν ένα χρόνο, αναφέραμε το «ανορθόδοξο» να πάνε οι επιδοτήσεις στην εφορία μήπως και σωθούν…
Πώς θα αυξηθεί η προσφορά αλλά θα λειτουργήσει και ο ανταγωνισμός;
Όλα αυτά δεν είναι καθόλου άσχετα με την σύσκεψη για την ακρίβεια. Αφού οι παραγωγοί μας δεν αναλαμβάνουν το ρίσκο να φυτέψουν περισσότερη ντομάτα για λόγους τεράστιου κόστους και έλλειψης εργατικών, είναι προφανές ότι κατακαλόκαιρο, που τα στόματα λόγω τουρισμού διπλασιάζονται, η αγορά θα πρέπει να καλύψει το κενό από εισαγόμενη: άνοστη και πανάκριβη, αφού έρχεται με φορτηγά αυτοκίνητα που καίνε πετρέλαιο.
Τα κεράσια στην Αγιά, ενός από τα μεγαλύτερα κέντρα παραγωγής, μαζεύονται από τα δένδρα με πολύ χλιαρούς ρυθμούς λόγω έλλειψης εργατικών χεριών. Πώς θα τα φέρει βόλτα ο παραγωγός που περιμένει να πουλήσει τι σοδειά του να ζήσει την οικογένειά του, αλλά να κάνει κι επενδύσεις να αυξήσει την παραγωγικότητά του, όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο ΣΕΒ (οι επενδύσεις και η παραγωγικότητα στον αγροτικό τομέα είναι στα τάρταρα;).
Με 6+ ευρώ το κιλό στο ράφι, οι περισσότεροι καταναλωτές θα αγοράσουν λίγα κεράσια, έτσι, λόγω εποχής. Με χαμηλότερες τιμές, οι ποσότητες που θα έφευγαν από τα χωράφια, άρα και τα έσοδα του παραγωγού θα ήταν μεγαλύτερα. Απλή θεωρία ελαστικότητας της ζήτησης, την οποία η αγορά φρούτων και λαχανικών συνεχίζει να απορρίπτει. Ο πιεσμένος υπερβολικά καταναλωτής περιμένει και εξηγήσεις και έργα.
Όλοι ξέρουν ότι οι τιμές στα αγροτικά προϊόντα έχουν κατρακυλήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Τους ενημέρωσαν τον χειμώνα οι αγρότες με τα μπλόκα. Όλοι ξέρουν ότι το πετρέλαιο εδώ κι ένα σχεδόν μήνα υποχωρεί, αλλά αυτό δεν φαίνεται στις τιμές των προϊόντων. Όλοι θα ήθελαν να φάνε κατακαλόκαιρο γευστική ελληνική ντομάτα σε λογική τιμή και να στέκονται υπερήφανοι απέναντι στους φιλοξενούμενούς μας από όλο τον κόσμο: Είδατε τι ωραία πράγματα φτιάχνουμε εμείς;
Αλλά, με το τσουβάλι το λίπασμα λίγο κάτω από τα 100 ευρώ, ποιος θα ρισκάρει να ρίξει ένα σωρό χρήματα να καλλιεργήσει λίγα στρέμματα λαχανικά. «Δεν τα παίζω ρουλέτα καλύτερα;», τους ακούς να λένε...
