Η συζήτηση που ξεκίνησε ο πρόεδρος του ΣΕΒ περί παραγωγικότητας της οικονομίας μας πριν λίγο καιρό, μας προκάλεσε το ενδιαφέρον, κυρίως ως ενεργού αγρότη με μικτή καλλιέργεια: δενδρώδη, χειμερινές και λίγες ανοιξιάτικες. Κι επειδή την εποχή αυτή περνάμε αρκετή ώρα στο τρακτέρ (ως ιδανικό σημείο στοχασμού), μας βρήκε απολύτως έτοιμους να καταθέσουμε την συμβολή μας.
Το ερώτημα που θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε είναι: Τι θα χρειαζόταν για να αυξηθεί η παραγωγικότητα της αγροτικής μας εκμετάλλευσης, γρήγορα, εύκολα και με λογικό κόστος. Από τις συνεχείς συζητήσεις με αγρότες που καλλιεργούν με προοπτική και όχι για τις επιδοτήσεις, εκτιμούμε ότι σε μεγάλο βαθμό εκφράζονται και οι δικές τους απόψεις.
Η αγροτική μηχανολογία στα καλύτερά της να λύσει δεκάδες προβλήματα!
Παλαιότερα, με ημι-μαρξιστικούς όρους αναζητούσαμε την «κατάλληλη τεχνολογία» (appropriate technology). Λόγω πολλών και ποικίλων ιδιομορφιών των αγροτικών μας εκμεταλλεύσεων, συχνά, οι εισαγόμενες λύσεις εμφανίζουν κενά, ενώ είναι και πολύ ακριβές. Μια καθαρά ελληνικής κατασκευής σπαρτική μηχανή με μεγάλη ιστορία, στην πλέον πρόσφατη έκδοσή της έχει ενσωματώσει έναν απλό, μα πάρα πολύ χρηστικό γερανό, γεγονός που επιτρέπει στον αγρότης να σπείρει μόνος του, χωρίς καμία βοήθεια. Σήμερα, χρειάζεσαι άνθρωπο να σε βοηθήσει να φορτώσεις εκατοντάδες κιλά σπόρο και λίπασμα, μια καθόλα κοπιαστική εργασία.
Όταν ζητήσαμε από τον κατασκευαστή να μας φτιάξει την εφαρμογή αυτή σε παλαιότερο δικό του μοντέλο μας απάντησε «11 ανθρώπους έχω όλους κι όλους τι να πρώτο-προλάβουν…».
Εμείς οι «φιστικάδες» έχουμε ένα μεγάλο μπελά με τον διαχωρισμό των φύλων από τον καρπό, ευθύς μόλις πέσουν από το δένδρο. Η παραδοσιακή μέθοδος, μια χειροποίητη κοσκίνα με δύο ή τρεις ανθρώπους να προσπαθούν πολύ, με μικρό όμως αποτέλεσμα. Οι δύο κατασκευαστές μηχανημάτων για φιστίκια, έδωσαν μια λύση όχι στο χωράφι αλλά στη φάση της αποφλοίωσης. Αποδείχθηκε δαπανηρή και με αρκετά προβλήματα. Εμείς, προσπαθήσαμε να αντιγράψουμε ένα εργαλείο εμπνευσμένο από την ελαιοκαλλιέργεια, για διαχωρισμό στο χωράφι, με σημαντική επιτυχία, αλλά χρειάζεται πολλές βελτιώσεις. Από τους 3 ανθρώπους πλήρους απασχόλησης παλαιότερα, πέσαμε σε τρεις μερικής, δεν το λες και άσχημα και όλα αυτά κάτω από τον Αυγουστιάτικο ήλιο. Ούτε είναι δουλειά μας ούτε μπορούμε να το προχωρήσουμε παραπέρα. Αυτό χρειάζεται μια μεσαίας τάξης μηχανολογική εταιρεία, που θα επενδύσει σε ένα τέτοιο προϊόν, πιθανότατα δική της πιο κατάλληλης έμπνευσης, που θα λύσει τα χέρια πολλών συναδέλφων.
Δυστυχώς δεν διαφαίνεται η ύπαρξη ενός παρόμοιου ενδιαφέροντος. Οι μηχανουργοί, όλοι πνιγμένοι με τα καθημερινά, δεν μπορούν να διαθέσουν χρόνο και ενέργεια για ανάπτυξη ενός νέου προϊόντος.
Σωστή χρήση νερού με λιγότερη προσπάθεια.
Τα καρούλια του ποτίσματος τα έχετε δει όλοι. Ίσως όμως δεν γνωρίζετε, ότι κάθε φορά που το χωράφι παρουσιάζει μια ανωμαλία (πχ τρίγωνο ή εσοχή) είναι υποχρεωμένος ο καλλιεργητής να βρεθεί εκεί και να ρυθμίσει το μπεκ. Εάν δεν το κάνει, είτε θα μείνει ένα κομμάτι απότιστο, είτε θα ποτίσει το διπλανό κτήμα ή δρόμο. Υποψιάζομαι, ότι δεν θα είναι και πολύ δύσκολο να βρεθεί ένας μηχανισμός που παίρνοντας ενέργεια είτε από το νερό είτε από ένα φωτοβολταϊκό πάνελ, να μπορεί να κάνει τη ρύθμιση μόνο του όταν χρειάζεται. Επειδή αυτό είναι δουλειά που ξεπερνά τα όρια ενός μηχανουργείου, μια ιδέα θα ήταν να ασχοληθεί με αυτό μια κοινοπραξία με επιστήμονες και τεχνικούς που θα προτείνουν όσες λύσεις προκύψουν. Τόσα προγράμματα χρηματοδοτούνται, δεν θα βρεθούν και λίγες δεκάδες χιλιάδες για ένα θέμα που θα αλλάξει τη ζωή και την κατανομή του χρόνου του συνόλου σχεδόν των αγροτών μας που ασχολούνται με τις μεγάλες καλλιέργειες;
Αναφέραμε χαρακτηριστικά παραδείγματα, που πηγάζουν από το μικρό μέγεθος, τον πολυτεμαχισμό και άλλες ιδιαιτερότητες της αγροτικής μας πραγματικότητας, για να αναδείξουμε το πόσο πολύ χρειαζόμαστε έναν ακμάζοντα μηχανολογικό τομέα, που να υποστηρίζει την δικιά μας αγροτική οικονομία. Όχι απλούς σιδεράδες, αλλά σύγχρονες ομάδες με γνώση κατάρτιση και βάρος να σηκώσουν προκλήσεις και να καρπωθούν ευκαιρίες.
Κάτι τέτοιο έχουν κάνει οι γείτονες Τούρκοι και μας πωλούν ικανοποιητικής ποιότητα και τιμής μηχανήματα.
Ποιος θα μας οδηγήσει στο νέο κόσμο της βιο-τεχνολογίας;
Πέρα όμως της μηχανολογικής τεχνολογίας, στις ημέρες μας γίνεται μια τεράστια επανάσταση βασισμένη σε ευρήματα της βιολογίας και της γενετικής μηχανικής. Πάρτε για παράδειγμα τους βιοδιεγέρτες, φυσικές κατά βάση ουσίες που αυξάνουν την ικανότητα των φυτών να απορροφούν τα θρεπτικά συστατικά πιο αποτελεσματικά ή να αμύνονται με μεγαλύτερη επιτυχία μόνα τους, χωρίς τη βοήθεια χημικών. Πραγματική επανάσταση! Ποιο όμως είναι το κατάλληλο για την περίπτωσή μου σκεύασμα;
Αντιλαμβάνεσαι με ευκολία, ότι μια μεγάλη μερίδα γεωπόνων που τα εμπορεύονται, δεν είναι σε θέση να σε καθοδηγήσουν σωστά, προτείνοντας σκευάσματα που είτε δεν έχουν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν είτε τους έχουν προταθεί από συνεργάτες τους μεγαλύτερο κέρδος. Εδώ χρειάζεσαι κάποιον που με ασφάλεια θα σε περάσει απέναντι. Οι εποχές μας δεν χωρούν αμφιβολίες, πειραματισμούς και λάθη. Ποιος θα αναλάβει το ρόλο αυτό;
Με τα παραπάνω, προσπαθήσαμε να υποδείξουμε χώρους παρέμβασης ιδιωτικής ή μικτής πρωτοβουλίας που θα εκτίνασσαν κυριολεκτικά την αγροτική παραγωγικότητα στα ύψη. Εάν σπέρνεις όποτε εσύ θέλεις και όχι όταν μπορούν οι λιγοστοί εναπομείναντες εργάτες, όταν εξοικονομείς καμιά δεκαπενταριά μεροκάματα στην συγκομιδή φιστικιών μέσα στη ζέστη του Αυγούστου, όταν ρίχνεις ένα σκεύασμα πέντε κιλών ή 10 λίτρων με το ψεκαστικό κι έχεις εξοικονομήσει το βάρος 5 ή 10 τσουβαλιών λίπασμα (ξέρετε αυτά των 40 κιλών), δεν τα λες και αμελητέα πράγματα. Πολλαπλασιάστε τα όλα αυτά με ορισμένες χιλιάδες αγροτικές εκμεταλλεύσεις και θα δείτε πως θα αλλάξουν οι εθνικοί δείκτες της παραγωγικότητάς μας.
Μετά από πολλά χρόνια σε πλήθος εφαρμογών, μάθαμε ότι τα πολλά μικρά ισούνται με τα λίγα μεγάλα. Και στην κατάσταση που είναι η αγροτική μας οικονομία, ας ξεκινήσουμε από τα απλά και καθημερινά, αφού δεν υπάρχουν οι συνθήκες για μεγάλα επιτεύγματα.
Αχ και να ξέραμε το πλαίσιο που δουλεύουμε καθημερινά….
Τέλος, ένα θέμα που θα μου έφτιαχνε την ημέρα και κατά συνέπεια την παραγωγικότητά μου είναι αυτό της θεσμικής ακαταστασίας. Κανείς μας δεν ξέρει εάν οι γεωτρήσεις έχουν άδεια λειτουργίας, μετά από 3 φορές υποβολή δικαιολογητικών πριν 10 χρόνια!!! Ούτε καταλαβαίνεις τις ακαταλαβίστικες διατάξεις του ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε πληρώνουν για να κάνεις αμειψισπορά (να αλλάζεις καλλιέργεια στο ίδιο χωράφι) όταν όλοι ξέρουν ότι η αμειψισπορά είναι το άλφα και το ωμέγα της επιτυχίας. Κανονικά, θα έπρεπε όταν δεν κάνεις αμειψισπορά να έχει πέναλτι. Ο ηλιόσπορος προέκυψε ως μια τέτοια λύση στην μονοκαλλιέργεια των σιτηρών των τελευταίων χρόνων. Όποιος έχει καλλιεργήσει ηλιόσπορο, έχει εντυπωσιαστεί από την επιτυχία της επόμενης καλλιέργειας.
Γιατί, αναρωτιέται κάποιος, δεν έχει γίνει μια τέτοια στοχευμένη παρέμβαση με τα χρήματα των επιδοτήσεων και σπαταλώνται σε φαντασιακές δράσεις, σίγουρης αναποτελεσματικότητας και εκτροφής στρεβλώσεων (δηλ. σκανδάλων); Υπάρχει δόλος; Εξυπηρετούνται συμφέροντα;
Εάν έμπαινε όλο αυτό το διοικητικό χάος σε μια κάποια τάξη και ήξερες τι θα κερδίσεις κάνοντας αυτό και όχι το άλλο σε πραγματικούς όμως και όχι επιδοματικούς όρους, θα μπορούσες απερίσπαστα να ασχοληθείς με τη δουλειά σου. Ενώ τώρα ψάχνεις να βρεις κάποιον να του κόψεις τιμολόγιο για βίκο, τον οποίο εσύ είχε καλλιεργήσει για να σπείρεις ανάμεσα στα δένδρα και να βελτιώσεις το έδαφος. Επειδή όμως δεν προκύπτει αγοροπωλησία, δεν δικαιούσαι επιδότηση!!!
Τα ανωτέρω ως μια μικρή συμβολή στον διάλογο που άνοιξε με θέμα την χαμηλή παραγωγικότητα της χώρας.
Πριν κλείσουμε να επισημάνουμε και πάλι εκείνο το διαγωνισμό – πρόγραμμα για τον μηχανισμό που θα ρυθμίζει μόνος του το μπεκ ποτίσματος. Μην το υποτιμάτε, θα απελευθερώσει παραγωγικές δυνάμεις και θα εξοικονομήσει πολύ νερό που σήμερα σπαταλιέται.
Από μια τέτοια «τεμπελιά» δεν ξεκίνησε και η γνωστή περίπτωση από δύο φοιτητές στον Βόλο που φρόντισαν να εξοικονομήσουν χρόνο από το πότισμα σε οικογενειακές εκμεταλλεύσεις; Σήμερα, αναπτύσσονται σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, αφού πρώτα εντάχθηκαν σε ένα μεγάλο παγκόσμιο σχήμα.
Δεν περισσεύει κανείς και τίποτα στην χειμάζουσα αγροτική μας οικονομία.
