Το πρώτο κείμενο της Κομισιόν με τα μέτρα στήριξης που μπορεί να λάβουν τα κράτη μέλη της ΕΕ για την ενεργειακή κρίση, αναλύουν ήδη στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, προκειμένου να προχωρήσουν στον σχεδιασμό και λήψη νέων πρόσθετων παρεμβάσεων.
Ωστόσο, στο χθεσινό συμβούλιο Eurogroup που συνεδρίασε μέσω τηλεδιάσκεψης, οι προτάσεις που παρουσίασε ο Επίτροπος για το Ευρώ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, αφορούσαν μόνο την αγορά ρεύματος. Αν και περιλάμβανε σχέδιο για μειώσεις φόρων, δεν περιείχε συστάσεις για επιδότηση των λογαριασμών νοικοκυριών επιχειρήσεων. Στην περίπτωση της Ελλάδας, τα μέτρα που συστήνει η Κομισιόν ελάχιστα θα ωφελούσαν τους καταναλωτές και επιχειρήσεις στη χώρα μας, καθώς η φορολογία στο ηλεκτρικό είναι εξαιρετικά χαμηλή ήδη (ΦΠΑ 6% και ΕΦΚ 2,2 ευρώ ανά MWH για νοικοκυριά και 2-5 ευρώ MWH για επιχειρήσεις και βιομηχανίες).
Στην Αθήνα διαβάζουν στην εργαλειοθήκη και εισηγήσεις για μέτρα εξασφάλισης εσόδων προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι μειώσεις φόρων στο ρεύμα που προτείνει η Κομισιόν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει το «πράσινο φως» για φόρο στα υπερκέρδη εταιριών ενέργειας ή και έσοδα από «πράσινους» φόρους απανθρακοποίησης.
Ούτε αυτό βοηθά ιδιαίτερα, όμως, την κυβέρνηση για να ενεργοποιήσει νέα μέτρα αφού, στην παρούσα φάση, η χώρα έχει πρωτογενή πλεονάσματα και τεράστια ταμειακά διαθέσιμα, συνεπώς το πρόβλημα δεν είναι «πού θα βρει λεφτά» αλλά ο «κανόνας καθαρών δαπανών» που δεν της επιτρέπει να δαπανήσει όσα θα ήθελε για μέτρα στήριξης, αν οι Βρυξέλες δεν δώσουν το «πράσινο φως» για νέα δημοσιονομική ευελιξία και ρήτρα διαφυγής για τις δαπάνες Ενέργειας, όπως ισχύει και εφαρμόζεται για την Άμυνα.
Αναμένοντας την «εργαλειοθήκη»
Μετά τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της περασμένης εβδομάδας (19–20 Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να παρουσιάσει «χωρίς καθυστέρηση» μια δέσμη στοχευμένων, προσωρινών μέτρων για τη διαχείριση των αυξήσεων στις τιμές εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων.
Εκτός από συζητήσεις για τον πόλεμο και περιμένοντας τις Βρυξέλλες να καθορίσουν μια παλέτα μέτρων από τα οποία θα μπορούν τα κράτη να επιλέξουν, οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης στρέφουν το βλέμμα και προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Όπως αναφέρουν κοινοτικές πηγές, ένα λόγος αναβλητικότητας στη λήψη αποφάσεων για ρήτρα διαφυγής είναι οι φόβοι πως, αν ληφθούν άκαιρα ή υπερβολικά μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ίσως ρίξουν «λάδι στη φωτιά» του πληθωρισμού που ήδη καίει. Και αυτό μπορεί να προκαλέσει αποφάσεις για νέο -ή μεγαλύτερο από όσο είναι αναγκαίο- κύμα ανόδου των επιτοκίων από την ΕΚΤ, εξέλιξη που ίσως πλήξει μακροπρόθεσμα τελικά ακόμα περισσότερο την ευρωπαϊκή οικονομία, τους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις και την απασχόληση.
Ήδη η κρίση δοκιμάζει τις ισορροπίες της νομισματικής πολιτικής. Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, δήλωσε στο Reuters ότι εάν οι πληθωριστικές πιέσεις συνεχίσουν να επιδεινώνονται λόγω του πολέμου στο Ιράν, «είναι πιθανή μία αύξηση επιτοκίων τον Απρίλιο».
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε στα μέσα της εβδομάδος ότι η ΕΚΤ θα δράσει «αποφασιστικά και γρήγορα» αν το ενεργειακό σοκ απειλήσει να μετατραπεί σε ευρύτερο πληθωριστικό κύμα. Ενώ και στα συμπεράσματα του χθεσινού Eurogroup καταγράφεται ότι «τα μέτρα που λαμβάνονται κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου πρέπει να εφαρμοστούν γρήγορα, αλλά και να παραμείνουν προσωρινά, ώστε να αντιμετωπιστεί η κρίση χωρίς να δημιουργηθούν νέα, μεγαλύτερα προβλήματα στο μέλλον» .
Η μεταβλητότητα αποτυπώνεται και σε πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ , που θέτει το πλαίσιο των αποφάσεων. Η έκθεση επισημαίνει ότι η παγκόσμια ανάπτυξη παραμένει θετική αλλά «πιο αργή, με σημαντικά υψηλότερο πληθωρισμό». Ουσιαστικά μιλά για τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, τον οποίο αναγνώρισε χθες και ο Επίτροπος Ντομπρόβσκις.
Ωστόσο, ο χρόνος πιέζει. Αν οι αποφάσεις ληφθούν μετά το Πάσχα αλλά στο μεσοδιάστημα η κρίση κλιμακωθεί, η πίεση για λήψη αποφάσεων θα αυξάνεται ακόμα περισσότερο, χωρίς να αφήνει στην Ευρώπη ικανά περιθώρια αντιδράσεως.
