Σε ένα επίπονο lifting αναμένεται να υποβληθεί η ΔΕΗ προκειμένου να σπάσει τα δεσμά που της επιβάλλει η λειτουργία της ως ΔΕΚΟ και να λειτουργήσει με όρους ελεύθερης αγοράς στο πλαίσιο του ανοίγματος της αγοράς ενέργειας.

Μετά από τις άγονες προσπάθειες πώλησης του 40% του λιγνιτικού δυναμικού και την έλλειψη ικανοποιητικού ενδιαφέροντος από τους επίδοξους «μνηστήρες», η ΔΕΗ αλλάζει πορεία προκειμένου να βασιστεί όχι πλέον σε μια απευθείας ιδιωτικοποίηση/πώληση αλλά στο σταδιακό κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων και τη μερική ιδιωτικοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ, αφού περάσει πρώτα από ένα καλό «ρετουσάρισμα» το οποίο θα προλειάνει το έδαφος.

Σε αυτό συμπεριλαμβάνεται δέσμη μέτρων, η οποία θα λειτουργήσει ως ένεση ρευστότητας. Πρόκειται για τη νέα τιμολογιακή πολιτική, η οποία ισχύει από το τέλος του καλοκαιριού, την απόδοση των ποσών που οφείλονταν σε αυτήν από το λογαριασμό ΥΚΩ του Δημοσίου (μέχρι και 200 εκατ. ευρώ), την κατάργηση των δημοπρασιών ΝΟΜΕ (που οδηγούσαν τη ΔΕΗ να πουλάει κάτω του κόστους στους ανταγωνιστές της), τη μείωση του λειτουργικού κόστους της επιχείρησης με πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου, την αλλαγή στο εργασιακό καθεστώς (με άρση μονιμοποίησης, αλλαγές στον τρόπο προσλήψεων και αμοιβών, αλλά και στη διάρκεια των συμβάσεων) και το σταδιακό κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων μέχρι το 2028 (καθώς θεωρούνται κοστοβόρες). 

Προφανώς πρόκειται για ένα σχέδιο το οποίο ξεριζώνει ένα κατεστημένο με τρόπους οι οποίοι ίσως να μην έχουν δοκιμαστεί στην ολότητά τους, τουλάχιστον όσον αφορά στην ενεργειακή και κοινωνική πραγματικότητα της χώρας.

«Θέλουμε να εκσυγχρονίσουμε τη ΔΕΗ, να την κάνουμε πιο ευέλικτη, πιο λειτουργική, πιο γρήγορη στη λήψη αποφάσεων, πιο αποτελεσματική. Αυτό το στόχο έχει το σημερινό νομοσχέδιο, που θέλει να απαλλάξει τη ΔΕΗ από ένα straight jacket, το οποίο της έχει φορέσει κυρίως η νομοθεσία περί ΔΕΚΟ, ενώ είναι η μόνη εισηγμένη εταιρεία που είναι ανοιχτή στον ανταγωνισμό. Επομένως δεν έχει τις ίδιες απαιτήσεις στην καθημερινή της λειτουργία με άλλες δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς, που δεν είναι εισηγμένοι και πολύ περισσότερο που δεν έχουν να ανταγωνιστούν ιδιωτικές εταιρείες», ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης παρουσιάζοντας το νομοσχέδιο για την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τον εκσυγχρονισμό της ΔΕΗ.

Ποίες είναι όμως οι αλλαγές που θα αντιληφθεί άμεσα η ελληνική κοινωνία από το νέο σχέδιο εκσυγχρονισμού της επιχείρησης;

Νέο καθεστώς για τους νεοπροσλαμβανόμενους αλλά συλλογικές συμβάσεις για τους παλαιότερους

Ένα νέο εργασιακό καθεστώς θα ισχύει για τους νεοπροσλαμβανόμενους οι οποίοι θα προέρχονται και από την αγορά αλλά θα προσλαμβάνονται εκτός ΑΣΕΠ (το Συμβούλιο θα έχει μόνο ελεγκτική αρμοδιότητα) καθώς πλέον δεν μιλάμε για μόνιμες προσλήψεις. Το συγκεκριμένο σχέδιο έχει δεχθεί έντονες επικρίσεις από την ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ η οποία κάνει λόγο για εργαζόμενους δύο ταχυτήτων.

Εθελούσια έξοδος για τους παλαιότερους

Με στόχο και πάλι να μειωθεί το λειτουργικό κόστος της επιχείρησης αλλά και προκειμένου η πολιτική της επιχείρησης να συνάδει με το σχέδιο της απολιγνιτοποίησης, προωθείται σχέδιο εθελούσιας εξόδου για τους εργαζομένους. Αυτό θα προσομοιάζει στο μοντέλο που ακολούθησε ο ΟΤΕ το 2012-2014, ωστόσο σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου, «το πακέτο» που θα λάβουν οι εργαζόμενοι δεν θα είναι τόσο γενναιόδωρο. Αυτό σημαίνει ότι το σχέδιο αυτό ίσως να μην έχει τη δέουσα ανταπόκριση, κάτι το οποίο σε κάθε περίπτωση θα φανεί σε βάθος χρόνου καθώς ακόμη δεν έχουν εξειδικευθεί δημοσίως οι όροι, οι ομάδες εργαζομένων που θα αφορά η εθελούσια και το προσφερόμενο «πακέτο».

Αίρονται οι περιορισμοί στην εσωτερική κινητικότητα των εργαζομένων

Πλέον κάποιοι εργαζόμενοι να μπορούν να μετακινηθούν από τη ΔΕΗ στο ΔΕΔΔΗΕ και στη ΔΕΗ Ανανεώσιμες. Με βάση την ίδια  λογική επιτρέπονται εθελοντικές μετακινήσεις των εργαζομένων της ΔΕΗ προς το δημόσιο τομέα. Η ρύθμιση αυτή εξυπηρετεί και τη διαδικασία της απολιγνιτοποίησης και μποεί να αφορά νεότερους εργαζομένους οι οποίοι δεν θα επιλέξουν να βγουν από την επιχείρηση με κάποια εθελούσια έξοδο. 

Αλλάζει η εταιρική διακυβέρνηση της ΔΕΗ

Δύο διαφορετικές επιτροπές θα εποπτεύουν τις αμοιβές και τις προσλήψεις του προσωπικού (Επιτροπή Αμοιβών και Προσλήψεων) καθώς και την εφαρμογή του Κανονισμού Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών της ΔΕΗ (Επιτροπή Ελέγχου και Εποπτείας των Αμοιβών). Πρόκειται σαφώς για μία κίνηση η οποία έχει πρόθεση ενίσχυσης της διαφάνειας στον τρόπο λειτουργίας της επιχείρησης.

Στο πλαίσιο αυτό, εισάγεται και ένα ευέλικτο πλαίσιο για τις προμήθειες προκειμένου να παρακάμπτονται οι χρονοβόρες διαδικασίες. Σύμφωνα με το υπουργείο, θα υπάρχει πάντοτε διασφάλιση του προσυμβατικού ελέγχου του ελεγκτικού συνεδρίου, ενώ για τις προμήθειες, τις συμβάσεις της, προβλέπεται μία ειδική επιτροπή ελέγχου και εποπτείας των προμηθειών.

Σταδιακό κλείσιμο των μονάδων αρχής γενομένης από το Αμύνταιο

Η απολιγνιτοποίηση ξεκινά άμεσα με το κλείσιμο της μονάδας του Αμυνταίου ενώ θα ακολουθήσει και η Μεγαλόπολη 3. Όπως έχει καταγραφεί, το κόστος λειτουργίας των λιγνιτικών σταθμών είναι αρκετά υψηλό και βάζει την ΔΕΗ μέσα κατά 300 εκατ. ευρώ (τον τελευταίο χρόνο). Από την άλλη, η χώρα αντλεί σημαντικό μέρος της αναγκαίας ενέργειας από τους λιγνίτες και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει άλλος εγχώριος ενεργειακός πόρος για να καταφέρει να καλύψει άμεσα τη ζήτηση. Όπως είναι γνωστό οι ΑΠΕ στερούνται υποδομών αποθήκευσης και το φυσικό αέριο όπως και τα πετρέλαιο είναι εισαγόμενα καύσιμα και επομένως αυξάνουν την ενεργειακή εξάρτηση της χώρας. Παράλληλα, η κυβέρνηση πρέπει να διαχειριστεί και τον κοινωνικό/οικονομικό αντίκτυπο που θα έχει το κλείσιμο μονάδων για περιοχές οι οποίες ζούσαν κυριολεκτικά από τη λειτουργία των μονάδων της ΔΕΗ όπως είναι η Αρκαδία και η Δυτική Μακεδονία.  

Αλλαγές στα τιμολόγια και τα ΥΚΩ

Ήδη έχει μειωθεί η έκπτωση συνέπειας στο 5%, οι εισπρακτικές εταιρείες έχουν εντατικοποιήσει το κυνήγι των κακοπληρωτών ενώ στις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου προβλέπεται μείωση των νυχτερινών χρεώσεων των ΥΚΩ στους λογαριασμούς για τις καταναλώσεις άνω των 1.600 Κιλοβατωρών.