Στην τελική και πιο απαιτητική φάση εισέρχεται η υλοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης, με την Τράπεζα της Ελλάδος να επισημαίνει ότι η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων θα κριθεί πλέον από την ταχύτητα ολοκλήρωσης των οροσήμων και των επενδυτικών έργων έως τα τέλη Αυγούστου.
Η Τράπεζα της Ελλάδος αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει επιδόσεις υψηλότερες του ευρωπαϊκού μέσου όρου τόσο σε επίπεδο εκταμιεύσεων όσο και στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδυτικών παρεμβάσεων που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης. Μετά και την εκταμίευση της έβδομης δόσης επιχορηγήσεων και της έκτης δόσης δανείων τον Απρίλιο του 2026, οι συνολικές εισροές πόρων από τον μηχανισμό ανήλθαν σε 24,6 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 68% των συνολικών διαθέσιμων κονδυλίων. Από αυτά 12,9 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις (71% των εγκεκριμένων επιχορηγήσεων για την Ελλάδα) και 11,7 δισ. ευρώ δάνεια (66% των συνολικών εγκεκριμένων δανείων για την Ελλάδα).
Στη συνέχεια, τον Μάιο υποβλήθηκαν τα προτελευταία αιτήματα χρηματοδότησης για επιχορηγήσεις και δάνεια (8ο και 7ο αντίστοιχα), συνολικού ύψους 1,63 δισ. ευρώ, τα οποία αφορούν την ολοκλήρωση 34 οροσήμων και στόχων, που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Συστήματος Υγείας, την ενίσχυση της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής συνοχής, την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού στο κράτος και την οικονομία, την ανάπτυξη υποδομών και τη συμβασιοποίηση δανειακών πόρων ύψους 11,5 δισ. ευρώ.
Συμβασιοποιήσεις 13,2 δισ. ευρώ
Σχετικά με το δανειακό σκέλος του RRF, αξίζει να σημειωθεί ότι ο προϋπολογισμός των συμβασιοποιημένων δανείων παρακολουθείται ως προαπαιτούμενος στόχος κατά την υποβολή αιτημάτων είσπραξης. Συγκεκριμένα, έως τα τέλη Μαΐου του 2026, όταν έληξε η προθεσμία για υπογραφές συμβάσεων, είχαν συμβασιοποιηθεί έργα προϋπολογισμού 13,2 δισ. ευρώ (από πόρους του RRF), ποσό που αντιστοιχεί στο ανώτατο προαπαιτούμενο όριο για την κατάθεση και του τελευταίου αιτήματος χρηματοδότησης από το δανειακό σκέλος. Όσον αφορά τις εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις, αυτές αναμένεται να πραγματοποιούνται έως το 2029, καθώς τα δάνεια εκταμιεύονται τμηματικά με βάση την πορεία υλοποίησης των έργων. Έως το τέλος Μαΐου οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις ανέρχονταν σε 6 δισ. ευρώ.
«Τροχάδην» για 10 δισ. ευρώ...
Ωστόσο, η Τράπεζα της Ελλάδος «φωτογραφίζει» έναν αυξημένο βαθμό δυσκολίας για την τελική φάση υλοποίησης του προγράμματος. Η απορρόφηση των υπολειπόμενων πόρων, που προσεγγίζουν τα 10 δισ. ευρώ, προϋποθέτει την ολοκλήρωση ενός ιδιαίτερα μεγάλου αριθμού οροσήμων και επενδυτικών έργων μέσα στους επόμενους μήνες, καθώς τα σχετικά αιτήματα πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να έχουν υποβληθεί έως το τέλος του προγράμματος. Η Τράπεζα της Ελλάδος χαρακτηρίζει το εγχείρημα «εξαιρετικά φιλόδοξο», αποτυπώνοντας τις αυξημένες απαιτήσεις της τελικής περιόδου υλοποίησης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις δημοσιονομικές συνέπειες που θα μπορούσαν να προκύψουν από ενδεχόμενες καθυστερήσεις. Όπως τονίζεται, σε περίπτωση που έργα τα οποία έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί δεν καταφέρουν να ολοκληρώσουν εγκαίρως τις απαιτούμενες διαδικασίες για την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ενδέχεται να απαιτηθεί η κάλυψη μέρους των αναγκών από εθνικούς πόρους μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Εξέλιξη που θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις στη δημοσιονομική διαχείριση της επόμενης περιόδου.
Δεδομένης της λήξης του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης NGEU τον Αύγουστο, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει πως η ολοκλήρωση των πιθανών υπολειπόμενων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και των επενδυτικών σχεδίων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας πρέπει να συνεχιστεί μέσω των εναλλακτικών διαύλων ευρωπαϊκής χρηματοδότησης την επόμενη περίοδο. Η απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων μέσα από το υπό διαπραγμάτευση Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ (2028 - 2034), καθώς και από ευρωπαϊκά ταμεία όπως είναι το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων (2026 - 2032) που έχει εγκριθεί, θα συμβάλει καθοριστικά ώστε να διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική τα επόμενα έτη.
