Σε πολλές οικονομικές υπηρεσίες και φορείς του Δημοσίου αυτός ο Αύγουστος είναι αλλιώτικος. Έως το τέλος του μήνα πρέπει να τελειώσει -ομαλά- το Ταμείο Ανάπτυξης των 36 δισ. ευρώ επιδοτήσεων και δανείων.
Ο απολογισμός θα γίνει μετά για πολλά «αν». Για το αν τα λεφτά θα έρθουν, αν έπιασαν «τόπο», αλλά και αν υπάρχουν επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που απομένει να γίνουν.
Το πιθανότερο είναι τα λεφτά να έρθουν μέχρι... και το τελευταίο ευρώ, λόγω της μορφής που έχει το Ταμείο Ανάκαμψης (σύνδεση δόσεων με ορόσημα και στόχους) και η οποία διαφέρει σημαντικά από αυτή του ΕΣΠΑ (εκταμίευση κονδυλίων μετά από την υλοποίηση κάθε έργου με δαπάνες από κρατικό χρήμα). Το αν έπιασαν τόπο τα κονδύλια και αν υπήρξε η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση ώστε να υπάρχει σημαντική υπεραξία, θα φανεί με τον απολογισμό που θα ακολουθήσει.
Όσο για το τελευταίο «αν», δηλαδή για το τι απομένει να γίνει, η απάντηση είναι εκ των προτέρων γνωστή και δεδομένη: απομένουν πολλά, πάρα πολλά. Είναι πολλές οι ελλείψεις και ο δρόμος που πρέπει ακόμη να καλυφθεί λόγω της πολυετούς αποεπένδυσης που προηγήθηκε και των δομικών αγκυλώσεων δεκαετιών που ακόμη είναι υπαρκτές και ορατές σε κάθε μορφή του οικονομικού και κοινωνικού βίου (παρά τα πολλά έργα και παρεμβάσεις των τελευταίων ετών).
Επιπλέον, δημιουργούνται νέα μέτωπα και ανάγκες που χρήζουν άμεσης παρέμβασης. Το πλέον… ορατό μέτωπο αυτές τις ημέρες είναι αυτό των φυσικών καταστροφών. Από μόνο του δείχνει τις τεράστιες ανάγκες πρόληψης, θωράκισης και «μετάβασης» που συνεχώς αυξάνονται και απαιτούν πολλά δισεκατομμύρια ευρώ.
Το ζήτημα είναι πως το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης σηματοδοτεί και το πρώτο βήμα μετάβασης προς μία νέα εποχή: τα εύκολα τελειώνουν από πλευράς κονδυλίων που θα έχει διαθέσιμα η Ελλάδα από την ΕΕ για να καλύψει όλες αυτές τις ανάγκες.
Η μεγάλη αλλαγή, βέβαια, θα έρθει από το 2028 με τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ (MFF). Η πρόταση της Κομισιόν ενώνει σε μια «δεξαμενή» ΕΣΠΑ και ΚΑΠ, περιορίζει τα κονδύλια που θα διατεθούν στην Ελλάδα με κλείδα κατανομής (δηλαδή μέσω ενός ενιαίου πλέον εθνικού και περιφερειακών σχεδίου). Αυξάνει έτσι τις δυσκολίες και για την επιχειρηματικότητα: και αυτή θα πρέπει να συνειδητοποιήσει πως τα εύκολα τελειώνουν.
Το σχετικό μήνυμα προς την επιχειρηματικότητα το πέρασε προ ημερών και ο Πρωθυπουργός στην τοποθέτησή του κατά τη συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής Βιομηχανίας. Αναφέρθηκε ειδικά στο, προτεινόμενο από την Κομισιόν, νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας των 451 δισ. ευρώ που θα ενσωματώσει και υφιστάμενα προγράμματα (όπως ο Ορίζοντας των 175 δισ. ευρώ) και σε νέες δράσεις που προτείνει η Κομισιόν (για άμυνα, διάστημα, τεχνολογία, απανθρακοποίηση κλπ). Το νέο αυτό σχήμα είναι πολύ σημαντικό, αν αναλογιστεί κανείς πως τα κονδύλια για τα εθνικά- περιφερειακά σχέδια που θα μοιραστούν στα κράτη είναι (πάντα με βάση τα προτεινόμενα από την Κομισιόν σχέδια) 865 εκατ. ευρώ.
Εξήγησε, λοιπόν, ο Πρωθυπουργός πως το νέο αυτό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας «δεν θα έχει συγκεκριμένες εθνικές κλείδες και εθνικές κατανομές». Με άλλα λόγια σημαντικά κονδύλια δεν θα είναι προκατανεμημένα ανά κράτος. Θα ισχύει το «ο καλύτερος κερδίζει» σε επίπεδο ΕΕ. Άλλα επίπεδα ανταγωνισμού λοιπόν.
«Θα πρέπει εμείς ως χώρα και εσείς ως επιχειρήσεις να δουλέψουμε μαζί για να διεκδικήσουμε αξιόπιστα όσο το δυνατόν περισσότερους πόρους μπορούμε να φέρουμε στη χώρα μας», ανέφερε ο Πρωθυπουργός. Έβαλε μάλιστα τον πήχη σε 10 - 15 δισεκατομμύρια ευρώ (οι επιδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης είναι 18 δισ. ευρώ).
Το Πρωθυπουργικό μήνυμα περί αφύπνισης της ελληνικής επιχειρηματικής κοινότητας ενόψει του νέου επενδυτικού σκηνικού που θα διαμορφωθεί ανά την ΕΕ ήταν ξεκάθαρο. «Η προετοιμασία και η συνεργασία μεταξύ της κυβέρνησης και της ίδιας της βιομηχανίας και της μεταποίησης» καθίσταται απολύτως κρίσιμη επισήμανε».
Να σημειωθεί πως οι διαπραγματεύσεις θα ολοκληρωθούν πιθανότατα επί ελληνικής προεδρίας στο τέλος του 2027. Εδώ εισέρχεται λοιπόν και ο πολιτικός παράγοντας και ο χρόνος των εκλογών. Αλλά αν μείνουμε στα της οικονομίας, το ζήτημα είναι πόσο έτοιμη είναι η ελληνική επιχειρηματικότητα για αυτές τις αλλαγές και πόσο τις έχει ανάγκη.
Οι ανάγκες λοιπόν είναι σαφέστατα μεγάλες και το στοίχημα είναι η ετοιμότητα, όπως καταγράφεται και σε νέα μελέτη για το Ταμείο Ανάκαμψης (The macroeconomic impact of the Recovery and Resilience Facility: An analysis for Italy, Spain, and Greece). Tα δεδομένα της μελέτης δείχνουν ότι η Ελλάδα αναπτύχθηκε πάνω από την προ πανδημίας τάση, χάρη στο Ταμείο Ανάκαμψης. Ειδικά στις επενδύσεις η τόνωση ήταν σημαντική (5,9% του ΑΕΠ), πιο μεγάλη από τα άλλα κράτη. Ωστόσο, η Ελλάδα βίωσε και την πιο μεγάλη αποεπένδυση από τα άλλα κράτη και έτσι είναι και σήμερα, παρά την μεγάλη άνοδο, πολύ πιο χαμηλά από τα προ κρίσεων επίπεδα.
Το σημαντικότερο όμως είναι πως οι ιδιωτικές επενδύσεις έχουν ακόμη πιο μεγάλη «ψαλίδα» σε σχέση με τα άλλα κράτη που πήραν πολλά κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης. Μάλιστα, η πτώση των ελληνικών ιδιωτικών επενδύσεων στα χρόνια της κρίσης ήταν πιο μεγάλη από ότι στην Ιταλία ή στην Ισπανία και η άνοδός τους είναι συγκριτικά βραδύτερη τώρα που έχουμε ανάπτυξη, μεταρρυθμίσεις και πλουσιοπάροχα κονδύλια.
Τώρα λοιπόν που τα «εύκολα» τελειώνουν, ο ιδιωτικός τομέας καλείται να μετρήσει τις δυνάμεις του και να τοποθετηθεί εν όψει των αλλαγών που έρχονται. Για να διεκδικήσει την θέση του στους νέους όρους ανταγωνισμού που διαμορφώνονται στην ΕΕ.
