Ως μια τεχνολογία που παραμένει υποεκτιμημένη ως προς το πραγματικό της αποτύπωμα περιγράφει την τεχνητή νοημοσύνη ο ιδρυτής και CEO της Dialectica, Γιώργος Τσαρούχας, εκτιμώντας ότι το εύρος του disruption που θα φέρει θα είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που σήμερα αντιλαμβάνονται οι περισσότερες επιχειρήσεις.
Μιλώντας στο insider.gr, κάνει λόγο για ένα normality paradox («παράδοξο της κανονικότητας»), όπου το πρωτοφανές τείνει να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητο, την ώρα που η τεχνολογία μετασχηματίζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουμε, μαθαίνουμε και λαμβάνουμε αποφάσεις. Υπό αυτό το πρίσμα, όπως επισημαίνει, η πρόκληση δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά βαθιά δομική, αγγίζοντας την αγορά εργασίας, τα επιχειρηματικά μοντέλα και – κυρίως – τα εκπαιδευτικά συστήματα, τα οποία καλούνται να προσαρμοστούν σε μια πραγματικότητα που αλλάζει ταχύτερα από ποτέ.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Dialectica επιχειρεί να τοποθετηθεί ενεργά στη νέα εποχή, επενδύοντας συστηματικά στο AI και αναπτύσσοντας νέα προϊόντα που μετατρέπουν τη μη ψηφιοποιημένη ανθρώπινη γνώση σε δομημένα δεδομένα, ικανά να υποστηρίξουν κρίσιμες επιχειρηματικές αποφάσεις.
Παράλληλα, με παρουσία σε τρεις ηπείρους και περίπου 1.600 εργαζομένους, η εταιρεία διατηρεί την ισχυρή αναπτυξιακή της τροχιά, θέτοντας ως στόχο για το 2026 έσοδα κοντά στα 200 εκατ. ευρώ, από περίπου 140 εκατ. ευρώ το 2025, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει το αποτύπωμά της στη Βόρεια Ελλάδα, με αιχμή τη Θεσσαλονίκη. Εκεί, όπως αναφέρει ο κ. Τσαρούχας, δημιουργεί ένα νέο hub εκατοντάδων θέσεων εργασίας, φιλοδοξώντας να αξιοποιήσει το εγχώριο ανθρώπινο δυναμικό, αλλά μελλοντικά να προσελκύσει ταλέντο και από την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων.
Τέλος, αναφερθείς στην πορεία της διεθνούς επενδυτικής σκηνής εν μέσω γεωπολιτικής κρίσης ο κ. Τσαρούχας αναφέρει ότι η αβεβαιότητα δεν έχει επηρεάσει ακόμα αισθητά το επενδυτικό κεφάλαιο, σενάριο που όμως δεν αποκλείεται, αν η σύγκρουση συνεχιστεί επί μακρόθεν ή κλιμακωθεί.
-Η Dialectica έχει μεγαλώσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Πού βρίσκεται σήμερα η εταιρεία;
Σήμερα είμαστε περίπου 1.600 εργαζόμενοι και μεγαλώνουμε. Από εδώ και πέρα όμως, η ανάπτυξη θα προέρχεται σε μεγαλύτερο βαθμό από το εξωτερικό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι σταματάμε να επενδύουμε στην Ελλάδα. Αντιθέτως, στη Θεσσαλονίκη κάνουμε μια μεγάλη ανάπτυξη. Έχουμε πάρει γραφεία περίπου 1.400 τ.μ. και σχεδιάζουμε να δημιουργήσουμε κοντά στις 300 θέσεις εργασίας, αν όχι περισσότερες.
-Γιατί επιλέξατε τη Θεσσαλονίκη;
Η Θεσσαλονίκη έχει πολύ καλό ανθρώπινο δυναμικό, καλούς αποφοίτους από τα πανεπιστήμιά της και ανθρώπους με όρεξη για δουλειά. Αυτό που λείπει είναι περισσότερες εταιρείες εξωστρεφείς, που να απευθύνονται σε διεθνείς αγορές. Πιστεύουμε ότι μπορούμε να συμβάλουμε σε αυτό. Θα θέλαμε να δημιουργήσουμε εκεί ένα πραγματικό hub. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι βλέπουμε ανθρώπους ακόμα και από την Αθήνα που θα ήθελαν να μετακινηθούν στη Θεσσαλονίκη.
- Καθώς αναφέρατε την προσέλκυση δυναμικού βλέπετε να υπάρχει σήμερα brain regain στην Ελλάδα;
Υπάρχει, αλλά όχι στα επίπεδα που θα θέλαμε. Το πρόβλημα είναι ότι το ελληνικό οικοσύστημα δεν μπορεί ακόμη να απορροφήσει σε μεγάλη κλίμακα ανθρώπους που έφυγαν στο εξωτερικό για να χτίσουν καριέρα. Βλέπετε δεν αρκεί να βελτιωθεί η οικονομική κατάσταση στην χώρα. Πρέπει να υπάρχουν και αντίστοιχες προοπτικές καριέρας. Όταν κάποιος έχει δουλέψει στην Ολλανδία, στη Γερμανία, στη Βρετανία ή σε ανεπτυγμένα startup οικοσυστήματα, δεν είναι εύκολο να επιστρέψει αν δεν υπάρχει το κατάλληλο βάθος στην αγορά ή και πολλαπλές επιλογές εξέλιξης.
Τα φορολογικά κίνητρα που έχουν δοθεί έχουν βελτιώσει την εικόνα, όπως και το γεγονός ότι χώρες όπως η Βρετανία και η Γερμανία έχουν περάσει δύσκολες περιόδους, ενώ στην Ολλανδία το κόστος ζωής έχει αυξηθεί πολύ. Βλέπουμε δηλαδή περισσότερους ανθρώπους να σκέφτονται την επιστροφή σε σχέση με το παρελθόν, αλλά χρειάζεται το βάθος που προανέφερα. Και αυτοί οι άνθρωποι μπορούν να βοηθήσουν πολύ το ελληνικό οικοσύστημα.
-Μετά τη Θεσσαλονίκη σκέφτεστε περαιτέρω επέκταση στην Ελλάδα; Υπάρχουν και άλλες ελληνικές πόλεις που πληρούν τις προϋποθέσεις για να φιλοξενήσουν γραφεία της Dialectica στο μέλλον;
Προς το παρόν πετυχαίνουμε τους στόχους μας με την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Τα Γιάννενα ωστόσο, είναι μια πόλη που θα μπορούσε να μας ενδιαφέρει στο μέλλον, αλλά δεν υπάρχει άμεση ανάγκη να πάμε εκεί για την ώρα.
-Όσον αφορά στο εξωτερικό σε ποιες χώρες δραστηριοποιείστε και από που προκύπτει το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας σας;
Πέρα από το Λονδίνο και την Αθήνα, έχουμε μεγάλο γραφείο στο Μόντρεαλ στον Καναδά, που καλύπτει τη Βόρεια Αμερική, παρουσία στην Μπογκοτά, που καλύπτει Βόρεια και Λατινική Αμερική και στο Ho Chi Minh City στο Βιετνάμ για την Ασία.
Η Βόρεια Αμερική και η Ευρώπη παραμένουν οι δύο βασικές μας αγορές. Σήμερα είναι περίπου ισομοιρασμένες, αλλά από εδώ και πέρα η Αμερική εκτιμώ ότι θα περάσει μπροστά. Όσο για την Ασία είναι πιο δύσκολη και πιο κατακερματισμένη αγορά, με πολλές γλώσσες και διαφορετικές επιχειρηματικές κουλτούρες.
-Γιατί θεωρείτε ότι η Αμερική θα περάσει μπροστά και με αφορμή αυτό πώς βλέπετε σήμερα το διεθνές επενδυτικό περιβάλλον;
Υπάρχει μεγάλη νευρικότητα και έντονη μεταβλητότητα διεθνώς. Η Αμερική παραμένει η πιο δυναμική οικονομία στον κόσμο, αλλά οι αγορές της κινούνται με διακυμάνσεις. Η Ευρώπη από την άλλη εμφανίζει τις δικές της δυσκολίες, με τη Γερμανία να πιέζεται και τη Βρετανία να έχει περάσει δύσκολη περίοδο.
Η γεωπολιτική κρίση δε, προσθέτει ένα νέο ρίσκο, το οποίο δεν έχει επιδράσει ακόμα. Αν δούμε, όμως το πετρέλαιο να πηγαίνει στα 150 δολάρια, πιστεύω ότι θα δημιουργηθούν σοβαρά προβλήματα και στην Αμερική και την Ευρώπη. Οι κεντρικές τράπεζες θα βρεθούν σε πολύ δύσκολη θέση. Εκεί που φαινόταν ότι ο πληθωρισμός τιθασεύεται και τα επιτόκια παίρνουν πτωτική πορεία, ξαναμπαίνει μεγάλη μεταβλητότητα στο σύστημα.
-Οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς;
Όχι ακόμη. Η αγορά φαίνεται να έχει τιμολογήσει την κρίση ως κάτι που θα λήξει σχετικά σύντομα. Αν όμως εξελιχθεί για μήνες, η αντίδραση θα είναι διαφορετική. Και επενδυτικά θα δημιουργηθούν προβλήματα, γιατί όλες οι πετρομοναρχίες της Μ. Ανατολής είναι από τους μεγαλύτερους επενδυτές παγκοσμίως, σε όλα τα private equity, στα hedge funds, στο AI. Μόνο τα deals που ανακοινώθηκαν πέρυσι σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη να δούμε κατανοούμε ότι σχεδίαζαν να ρίξουν δισεκατομμύρια στο AI. Ωστόσο όταν βομβαρδίζεσαι δεν ξέρω πόση διάθεση έχεις να επενδύσεις. Και μέσα σε όλα αυτά έχουμε και το disruption που θα φέρει η τεχνητή νοημοσύνη.
-Ποιος εκτιμάτε ότι θα είναι ο αντίκτυπος της συγκεκριμένης τεχνολογίας;
Πιστεύω ότι το AI είναι under-hyped, όχι over-hyped, όπως συχνά αναφέρεται. Το disruption που θα φέρει θα είναι πολύ μεγάλων διαστάσεων και πολλές επιχειρήσεις δεν είναι προετοιμασμένες για αυτό που έρχεται. Εμείς προσπαθούμε να κινηθούμε γρήγορα. Σίγουρα δεν είναι εύκολο το change management, αλλά θα ζήσουμε πράγματα που δεν έχουμε ακόμη φανταστεί.
-Τι εννοείτε όταν λέτε ότι δεν έχουμε κατανοήσει ακόμη το μέγεθος της αλλαγής;
Ζούμε ήδη αυτό που ορισμένοι αποκαλούν normality paradox. Μπορεί κάποιος σήμερα να ανοίξει ένα εργαλείο AI και να ζητήσει ένα business plan, μια παρουσίαση, μια ανάλυση αγοράς, έναν υπολογισμό. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μπορεί να πάρει κάτι που πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν αδιανόητο.
Επειδή όμως αυτό συνέβη μέσα σε δύο-τρία χρόνια το θεωρούμε φυσιολογικό. Δεν είναι καθόλου φυσιολογικό. Αν πριν από δέκα χρόνια σας έλεγα ότι θα μιλάτε σε μια μηχανή και θα σας απαντά, θα σας εξυπηρετεί κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα ακουγόταν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Και μπορεί προς το παρόν να χρειάζεται ανθρώπινη επίβλεψη ή να εμφανίζει πολλά hallucinations (σ.σ. παραπλανητικές απαντήσεις), κάνει όμως μεγάλο μέρος της δουλειάς. Και την ίδια στιγμή η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει και πιο προσωπική, να σε ψυχολογησει με συγκεκριμένα prompts.
Στο παρελθόν μιλούσαμε για τις διάφορες τεχνολογίες επισημαίνοντας ότι θα υλοποιηθούν άμεσα και τελικά έπαιρναν χρόνια για να ολοκληρωθούν. Με την τεχνητή νοημοσύνη έχει συμβεί το ακριβώς αντίθετο, κινείται δηλαδή με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς απ΄ όσο μπορούσαμε να φανταστούμε. Σε λίγο καιρό, όπως έχει πει και ο Sam Altman (σ.σ. CEO της OpenAI), θα εξελιχθεί σε utility, θα πληρώνεις όσο χρησιμοποιείς, σαν το ηλεκτρικό ρεύμα.
-Δεδομένου ότι μπορεί να κάνει μεγάλο μέρος της δουλειάς, θεωρείτε ότι είναι ευκαιρία ή απειλή για την απασχόληση;
Είναι και τα δύο. Θα δημιουργήσει πιέσεις και θα υπάρξουν δουλειές που θα επηρεαστούν, ωστόσο θα δημιουργηθούν νέες. Γι’ αυτό, το βασικό ζητούμενο είναι πώς θα γίνει η μετάβαση και η επανεκπαίδευση των ανθρώπων.
Για να το εξηγήσω καλύτερα, ένας επιχειρηματίας με growth mindset για παράδειγμα, δεν σκέφτεται «θα φέρω τα ίδια έσοδα με το μισό προσωπικό». Σκέφτεται «πώς θα κρατήσω και θα αναπτύξω το προσωπικό μου, επιτυγχάνοντας δέκα φορές περισσότερα έσοδα». Γιατί το AI μπορεί να κάνει τις επιχειρήσεις πολύ πιο παραγωγικές και να δημιουργήσει νέες πηγές εσόδων.
Το θέμα λοιπόν είναι τι θα γίνει με όσους δουν τη δουλειά τους να αλλάζει ριζικά. Εκεί χρειάζεται επανεκπαίδευση, προσαρμογή και νέες δεξιότητες.
-Εσείς ως Dialectica επενδύετε στην τεχνητή νοημοσύνη;
Επενδύουμε πάρα πολύ. Εκπαιδεύουμε το προσωπικό μας ώστε να χρησιμοποιεί εργαλεία AI και να γίνεται πιο παραγωγικό και αποτελεσματικό. Πιστεύω ότι οι πιο προστατευμένοι εργαζόμενοι στο μέλλον θα είναι αυτοί που θα μπορούν να αξιοποιούν σωστά αυτά τα εργαλεία.
Παράλληλα, αναπτύσσουμε και νέα προϊόντα. Στόχος είναι η Dialectica να γίνει μια πλατφόρμα που θα αξιοποιεί το deep human expertise και το intelligence που συλλέγουμε, μετατρέποντάς τα σε δομημένα δεδομένα που βοηθούν τους πελάτες να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις.
Άλλωστε έχουμε ήδη βάσεις δεδομένων με πληροφορίες για κλάδους, εταιρείες, τάσεις, ξέρουμε τι κάνουν οι επιχειρήσεις και πώς κινούνται οι κλάδοι. Επιδίωξη είναι μεγάλο κομμάτι αυτής της πληροφορίας να το δομήσουμε και να το προσφέρουμε ως προϊόν στους πελάτες μας.
Ας μην ξεχνάμε ότι στο επίπεδο της δημόσιας πληροφορίας, τα μοντέλα AI διαβάζουν ό,τι υπάρχει στο internet. Εμείς όμως έχουμε μη δημόσια διαθέσιμη πληροφορία. Παίρνουμε γνώση που δεν είναι ψηφιοποιημένη, που βρίσκεται στα μυαλά ανθρώπων και στην οποία τα μεγάλα μοντέλα δεν έχουν πρόσβαση. Και τη μετατρέπουμε σε ψηφιακή, δομημένη πληροφορία.
-Πώς πιστεύτε ότι θα αλλάξει ο τρόπος εργασίας; Και ποιοι κλάδοι εκτιμάτε ότι θα επηρεαστούν περισσότερο από την AI;
Πιστεύω ότι στο μέλλον κάθε εργαζόμενος θα έχει agents. Θα υπάρχουν ομάδες με έναν manager, δύο εργαζόμενους και πολλούς AI agents που θα εκτελούν εργασίες. Αυτό δεν είναι θεωρία. Προς τα εκεί πηγαίνουν τα πράγματα.
Όσον αφορά τους κλάδους, η υγεία θα είναι σίγουρα ένας από τους κλάδους που θα δουν τη μεγαλύτερη επίδραση. Εκεί θα δούμε τρομακτική καινοτομία. Πράγματα που παλαιότερα χρειάζονταν χρόνια για να γίνουν, σήμερα μπορούν να επιταχυνθούν δραματικά με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Θα δούμε εξελίξεις σε φάρμακα, θεραπείες, ασθένειες που για δεκαετίες δεν μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε. Πιστεύω ότι θα βρεθούν λύσεις πολύ γρηγορότερα από όσο νομίζουμε.
Ιδιαίτερα δυναμικός κλάδος είναι επίσης και το κομμάτι defense tech, θα δούμε επίσης μεγάλη επίδραση σε IT, professional services, materials, logistics, ακόμα και σε παραδοσιακούς κλάδους όπως η ναυτιλία. Μπορεί αύριο να μιλάμε για αυτόνομα πλοία με πολύ μικρότερα πληρώματα.
-Τελικά το AI θα εκδημοκρατίσει την πρόσβαση στη γνώση ή θα μεγαλώσει τις ανισότητες;
Πιστεύω ότι θα υπάρξει τεράστιος εκδημοκρατισμός. Ότι θα συγκεντρωθεί δύναμη σε λίγες μεγάλες εταιρείες, ναι. Αλλά τα εργαλεία θα λειτουργούν όλο και περισσότερο σαν utility.
Σήμερα ένα παιδί από ένα λιγότερο προνομιούχο περιβάλλον έχει πρόσβαση σε υλικό από Harvard, Stanford, Yale, σε podcasts, σε εργαλεία AI, σε τεράστια γνώση και με πολύ μικρότερο κόστος σε σχέση με το παρελθόν. Με 20 ή 50 δολάρια τον μήνα μπορεί να έχει πρόσβαση σε γνώση που στο παρελθόν ήταν αδιανόητη. Αυτό δεν σημαίνει ότι λύνονται όλα. Αλλά τα εργαλεία είναι πολύ πιο προσβάσιμα από ποτέ.
Και καθώς οι μηχανές θα κάνουν σχεδόν τα πάντα, το διαφοροποιητικό στοιχείο θα είναι η ανθρώπινη σύνδεση. Υπό το παραπάνω πρίσμα το μεγάλο πρόβλημα, σε χώρες σαν την Ελλάδα είναι ότι το εκπαιδευτικό σύστημα δεν εξυπηρετεί αυτή τη στιγμή κανέναν από τους παραπάνω σκοπούς, είναι παρωχημένο και χρειάζεται ριζική μεταρρύθμιση. Αν δούμε πρόσφατες έρευνες σκοράρουμε πολύ χαμηλά τόσο στην κατανόηση κειμένου όσο και στα μαθηματικά. Κι αυτό γιατί το σύστημα δεν εξυπηρετεί τις ανάγκες της εποχής.
Τα μοντέλα AI μπορούν να φέρουν προσωποποιημένη εκπαίδευση, ήδη γίνεται στο Alpha School, στις ΗΠΑ, όπου η τεχνητή νοημοσύνη κατανοεί τα κενά ενός μαθητή και να τον βοηθά να χτίσει γνώση με βάση τους δικούς του ρυθμούς. Αυτό μπορεί να επιταχύνει θεαματικά τη μάθηση. Παράλληλα όμως και δεδομένου ότι η γνώση δεν αρκεί, δίνει έμφαση και σε άλλες δεξιότητες, όπως η επικοινωνία, η ρητορική, η πειθώ, η δυνατότητα να χτίζεις σχέσεις και η δικτύωση.
Πράγματα που απέχουν μακράν από την ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα. Γι' αυτό και πρέπει κάτι να αλλάξει άμεσα. Δεν μπορεί να υποθηκεύουμε το μέλλον των παιδιών μας. Η παιδεία θα πρέπει να επανασχεδιαστεί εκ θεμελίων και μάλιστα να την σχεδιάσουν entrepreneurs, όχι γραφειοκράτες. Βασικό συστατικό της μάθησης είναι για παράδειγμα το engagement. Ποιος μπορεί στις μέρες μας να ισχυριστεί ότι μπορεί καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον των παιδιών; Οι άνθρωποι που φτιάχνουν βιντεοπαιχνίδια. Αν ήθελα να σχεδιάσω ένα ισχυρό μαθησιακό σύστημα αυτούς θα έπρεπε να καλέσω πρώτα. Κάτι αντίστοιχο είχε γίνει στο παρελθόν, στο νοσοκομείο Hopkins, όταν προσπάθησαν να ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα ανθρώπινου λάθους. Τότε κάλεσαν ανθρώπους από την αεροπορική βιομηχανία, κλάδος που εμφανίζει την μικρότερη επίδραση από ανθρώπινα λάθη, για να τους δώσουν κατευθύνσεις.
Πέρα από τον επανασχεδιασμό του συστήματος εκπαίδευσης βέβαια, θα πρέπει να φροντίσουμε και τους εκπαιδευτικούς. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να είναι από τους καλύτερα αμειβόμενους δημόσιους υπαλλήλους. Δεν μπορεί το πιο κρίσιμο κομμάτι για το μέλλον ενός κράτους να υποπληρώνεται.
-Πώς βλέπετε την Dialectica σε δέκα χρόνια από σήμερα; Το χρηματιστήριο θα μπορούσε να είναι στους στόχους σας;
Πιστεύω ότι ακόμη «ξύνουμε την επιφάνεια». Σε τρία χρόνια η Dialectica μπορεί να μην αναγνωρίζεται σε σχέση με αυτό που είναι σήμερα. Και όπως είπα η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει δραματικά τις δυνατότητές μας να κάνουμε διαφορετικά πράγματα.
Είμαστε ήδη εδώ και έξι χρόνια στη λίστα των Financial Times με τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες εταιρείες στην Ευρώπη, αλλά πιστεύω ότι τα επόμενα δέκα χρόνια θα είναι ακόμη πιο συναρπαστικά. Έχουμε πλέον οικονομική ισχύ, εμπειρία, γνώση, ανθρώπινο δυναμικό και πόρους. Και παραμένουμε «πεινασμένοι».
Όσο για το χρηματιστήριο δεν είναι στον σχεδιασμό μας για την ώρα.
-Και όσον αφορά στην τρέχουσα χρονιά, πώς εκτιμάτε ότι θα εξελιχθεί;
Θεωρώ ότι μπορούμε να προσεγγίσουμε τα 200 εκατ. ευρώ σε έσοδα φέτος, από πάνω από 140 εκατ. ευρώ που εμφανίσαμε το 2025.
