Ασφαλές καταφύγιο στα προϊόντα της ιδιωτικής ετικέτας εξακολουθούν να αναζητούν οι Έλληνες καταναλωτές, την ώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί συνθήκες υψηλής πίεσης στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και οδηγεί μοιραία σε σημαντικές μεταβολές στην αγοραστική συμπεριφορά του καταναλωτικού κοινού.
Με τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων σε τρόφιμα και άλλα βασικά αγαθά να είναι ορατός και την οικονομική κόπωση των νοικοκυριών να είναι έντονη μετά από χρόνια ακρίβειας, ο καταναλωτής του σήμερα επιμένει να στρέφεται στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, τα οποία αποτελούν οικονομικότερες, συνήθως, επιλογές, χωρίς ωστόσο να υπολείπονται σε τίποτα σε ποιότητα συγκριτικά με τα επώνυμα προϊόντα.
Σε υψηλά οκταετίας η ιδιωτική ετικέτα
Όπως προκύπτει από τα πιο πρόσφατα στοιχεία της NielsenIQ, τα οποία αφορούν στο πρώτο τρίμηνο του 2026 και δη την περίοδο 29 Δεκεμβρίου 2025 – 29 Μαρτίου 2026, το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας αυξήθηκε στο 24,6% της συνολικής αξίας πωλήσεων, αγγίζοντας τα υψηλότερα επίπεδα σε διάστημα οκταετίας και δη από το 2018. Αντίστοιχα, το ίδιο ποσοστό στο πρώτο τρίμηνο του 2025 και στο πρώτο τρίμηνο του 2024 ήταν στο 24,3% επί του συνόλου πωλήσεων, στο 24,2% το αντίστοιχο διάστημα του 2023, ενώ την περίοδο 2019-2022 κυμαινόταν πέριξ του 23%.
Να σημειωθεί δε εδώ πως στο πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους η συνολική αγορά των ταχυκίνητων προϊόντων στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων κατέγραψε αύξηση πωλήσεων σε αξία κατά 6,6%, με την ανάπτυξη να καθοδηγείται κυρίως από τη ζήτηση, όπως αποτυπώνεται και στην παράλληλη αύξηση των πωλήσεων σε όγκο κατά 4,7%.
Όπως άλλωστε αποκάλυψε πριν από μερικά 24ωρα ο οικονομικός διευθυντής της σερραϊκής γαλακτοβιομηχανίας Κρι Κρι, Κωνσταντίνος Σαρμαδάκης, μιλώντας στην τηλεδιάσκεψη με αναλυτές και επενδυτές που ακολούθησε τη δημοσιοποίηση των οικονομικών μεγεθών της εταιρείας για το 2025, η εικόνα στην εγχώρια αγορά γιαουρτιού είναι σαφής για τη σχέση που έχει αναπτυχθεί μεταξύ του επώνυμου προϊόντος και του προϊόντος ιδιωτικής ετικέτας. Παρά την ανάπτυξη, η ενίσχυση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας δημιουργεί πιέσεις.
«Αυτή τη στιγμή, στην εγχώρια αγορά, η διαφορά τιμής μεταξύ επώνυμου γιαουρτιού και ιδιωτικής ετικέτας είναι πολύ μεγάλη, περίπου 50%», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Σαρμαδάκης, εκτιμώντας ότι αν διατηρηθεί αυτή η απόκλιση «τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας θα συνεχίσουν να αυξάνουν το μερίδιό τους».
Ορατός ο κίνδυνος ανατιμήσεων
Την ίδια ώρα, με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να συμπληρώνει δύο μήνες, ο κίνδυνος το ενεργειακό σοκ να περάσει στο ράφι ολοένα και εντείνεται.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Κρι Κρι. Ο κ. Σαρμαδάκης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο ανατιμήσεων στα προϊόντα της εταιρείας «εάν οι επιπτώσεις στο κόστος κλιμακωθούν» και υπενθύμισε ότι το 2025, η Κρι Κρι είχε προβεί σε ανατιμήσεις τον μήνα Αύγουστο. Ήδη η σερραϊκή γαλακτοβιομηχανία εκτιμά ότι το κόστος του πολέμου «μεταφράζεται» σε κόστος 5,5 εκατ. ευρώ για την ίδια, με έμφαση στα κόστη ενέργειας και μεταφορών.
Την ίδια ώρα και ο όμιλος Σαράντη βρίσκεται ήδη σε διαδικασία απορρόφησης του κόστους των πρώτων υλών, χωρίς αυτό να έχει γίνει αντιληπτό μέχρι στιγμής στα ράφια και δη στον τελικό καταναλωτή. Ωστόσο, η διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα κρίνει την επόμενη μέρα και δη τον κίνδυνο ανατιμήσεων.
Όπως δήλωσε πρόσφατα ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας Γιάννης Μπούρας, μιλώντας στη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης της Σαράντης, αυτή τη φορά οι αυξήσεις δεν θα περάσουν σταδιακά στον τελικό καταναλωτή, όπως έγινε κατά το ξέσπασμα της ουκρανικής κρίσης, αλλά αναμένεται να μετακυλιστούν απότομα στην αγορά.
«Αναπόφευκτα θα υπάρξουν ανατιμήσεις. Εμείς απορροφούμε ήδη το κόστος, ωστόσο τα αποθέματα της κάθε εταιρείας είναι μόνο για μερικές εβδομάδες παραγωγής. Ακόμη προσπαθούμε να επεξεργαστούμε τα δεδομένα, η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη, τα στοιχεία αλλάζουν μέρα με τη μέρα, οι τιμές και οι εκτιμήσεις αναπροσαρμόζονται. Προσπαθούμε να μην κάνουμε ανατιμήσεις σε προϊόντα άμεσης καθημερινής χρήσης και προσπαθούμε να δούμε πως θα διαχειριστούμε τα προϊόντα στα οποία το κόστος ανεβαίνει σημαντικά, όπως τα καλλυντικά», εξηγούσε από την πλευρά του ο Γενικός Διευθυντής του ομίλου για την Ελλάδα Δημήτρης Μαγγιώρος.
Χωρίς ενδείξεις πανικού ο καταναλωτής…
Την ίδια στιγμή, πεπεισμένος για την ψύχραιμη μέχρι στιγμής συμπεριφορά του Έλληνα καταναλωτή, παρά την αβεβαιότητα που γεννά ο πόλεμος, εμφανίζεται ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος και επικεφαλής του ομίλου METRO ΑΕΒΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης.
«Μέχρι τώρα ο καταναλωτής έχει επηρεαστεί πολύ λιγότερο από ότι νομίζουμε. Ανησυχεί αλλά δεν έχει κάνει δραματικές αλλαγές. Το καλάθι του νοικοκυριού περισσότερο επηρεάζεται από ένα νέο trend στο ΤikΤok παρά από ότι συμβαίνει στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο κ. Παντελιάδης το πρωί της Παρασκευής από το βήμα του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών.
«Υπάρχει φόβος και ανησυχία για τη Μέση Ανατολή. Αυτό οδηγεί σε μια συγκράτηση αλλά όχι σε ριζική αλλαγή. Ο κόσμος τηρεί στάση αναμονής, είναι ανήσυχος αλλά δεν έχει πανικοβληθεί», εξήγησε χαρακτηριστικά.
Κληθείς μάλιστα να σχολιάσει εάν οι διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών έχουν επιφέρει μόνιμες αλλαγές στη συμπεριφορά του καταναλωτή, ο κ. Παντελιάδης ήταν σαφής. «Υπάρχουν αλλαγές, εξελίσσεται η καταναλωτική συμπεριφορά, αλλά αυτές οι αλλαγές δεν αποδίδονται όλες στις αλλεπάλληλες κρίσεις», τόνισε, εκφράζοντας την αισιοδοξία του ότι «η τρέχουσα κρίση θα ξεπεραστεί με μικρά απόνερα»».
… αλλά αναβάλλει και περιορίζει τις αγορές του
Σύμφωνα, δε, με το ΙΕΛΚΑ, η άνοιξη του 2026 βρίσκει τα ελληνικά νοικοκυριά σε φάση συγκράτησης δαπανών και ενισχυμένης οικονομικής επιφυλακής, με σαφή προτεραιότητα τη διαχείριση βασικών αναγκών.
Η τελευταία έρευνα του Ινστιτούτου - που διενεργήθηκε τον Μάρτιο - αποτυπώνει ξεκάθαρα τη μεγάλη συναισθηματική επιβάρυνση που δέχεται ο καταναλωτής στη σκιά του κρίσης στη Μέση Ανατολή που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Ειδικότερα, εμφανίζονται έντονα αρνητικά συναισθήματα με κυρίαρχα τον θυμό, τον φόβο και την ανησυχία. Τα ευρήματα μάλιστα αναδεικνύουν τη συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση των νοικοκυριών λόγω των πολλαπλών κρίσεων.
Σε σχέση με τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, το 27% δηλώνει ότι του προκαλεί θυμό, το 26% ανησυχία και το 25% φόβο. Μάλιστα, ο πόλεμος στον Περσικό κόλπο συγκεντρώνει τα μεγαλύτερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων από τις κρίσεις που ζητήθηκε στο κοινό να αξιολογήσουν (περιβαλλοντική κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία).
Σύμφωνα με επιμέρους ευρήματα του ΙΕΛΚΑ ως προς τις κατηγορίες προϊόντων με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση σήμερα είναι από τις τιμές καυσίμων-ενέργειας (αθροιστικά) και τις τιμές τροφίμων.
Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, οι καταναλωτές προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής τους συμπεριφοράς με κύριες κατευθύνσεις την αναβολή δαπανών και τη μείωση δαπανών. Συγκεκριμένα, το 60% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών και το 54% αναβάλει δαπάνες διασκέδασης (εστίαση, διακοπές).
Την ίδια ώρα, το 42% αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις, το 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα, το 36% περιορίζει τις αγορές βασικών αγαθών (τρόφιμα, παντοπωλείο), το 30% μειώνει την κατανάλωση καυσίμων και το 29% μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
