Σε δίλημμα βρίσκεται η εγχώρια αγορά αμοιβαίων κεφαλαίων ως προς την κατεύθυνση που θα δώσουν στην πελατειακή τους βάση, εν μέσω της γεωπολιτικής και ενεργειακής «σκόνης» που θολώνει το τοπίο σε αγορές και μακροοικονομικό περιβάλλον.
Η απότομη κλίση της καμπύλης αποδόσεων (curve steepening) εν μέσω μιας πιο «επιθετικής» τιμολόγησης της επιτοκιακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας λόγω αναθέρμανσης των πληθωριστικών πιέσεων, δύναται να τροφοδοτήσει εκ νέου το ενδιαφέρον για ομολογιακά προϊόντα, τύπου target maturity (ομολογιακά). Μέχρι τις πρόσφατες ανακοινώσεις του Ν. Τραμπ, οι αγορές προεξοφλούσαν έως και τέσσερις αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ για φέτος, σενάριο που ενίσχυε τους φόβους για «καταστροφή» της ζήτησης και είσοδο σε υφεσιακή τροχιά. Πλέον, παρατηρείται μερική αποκλιμάκωση και αναπροσαρμογή των προσδοκιών, με την αγορά να μετατοπίζεται προς τρεις ή και λιγότερες αυξήσεις.
Εάν η παραπάνω εκτίμηση επιβεβαιωθεί επί του πεδίου, θα δημιουργήθει ένα πρόσφορο έδαφος στις ομάδες διαχείρισης να προβούν σε νέες εκδόσεις target maturity, με υψηλότερη ετήσια απόδοση. Η τρέχουσα απόδοση για τις υφιστάμενες σειρές τετραετούς λήξης προσφέρουν καθαρό κουπόνι της τάξεως του 2% - 2,2% περίπου.
Την ίδια στιγμή, οι πρώτες εκδόσεις που διατέθηκαν το διάστημα Σεπτέμβριος 2022 - Ιούνιος 2023, προσέφεραν υψηλά ετήσια κουπόνια που διαμορφώνονταν στο 3,5% περίπου με δυνατότητα να τοποθετούνται στην αγορά ομολόγων (και) σε τιμές χαμηλότερες της ονομαστικής αξίας. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτές οι σειρές έβγαλαν τη μεγαλύτερη υπεραξία, «υποχρεώνοντας» μια μικρή μερίδα πελατών που τοποθετήθηκαν, αγοράζοντας μερίδια να τα εξαγοράσουν καθώς η καθαρή απόδοση υπερέβαινε την εναπομείνασα πρόσοδο από τα κουπόνια.
Οι παραπάνω εξελίξεις αναδιατάσσουν τη στρατηγική που είχαν αρχίσει να χαράζουν οι τραπεζικές ΑΕΔΑΚ από τους θερινούς μήνες, στρέφοντας μερίδα πελατών προς μεικτά και σύνθετα αμοιβαία κεφάλαια, ως ένα πρώτο βήμα ανάληψης υψηλότερου ρίσκου. Στο ίδιο πλαίσιο, είχαν περιορίσει – πλην της Εθνικής ΑΕΔΑΚ – τις εκδόσεις νέων σειρών target maturity. Ωστόσο, μέρος των ΑΕΔΑΚ δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να απωλέσει μερίδια αγοράς, σε περίπτωση που το ενδιαφέρον στραφεί εκ νέου προς τα εν λόγω προϊόντα.
Το ενθαρρυντικό στίγμα από το πρώτο δίμηνο...
Σύμφωνα με πηγές από την πλευρά των ΑΕΔΑΚ, κατά το πρώτο δίμηνο του τρέχοντος έτους υπήρξε θετική ανταπόκριση σε ελαφρώς υψηλότερου ρίσκου προϊόντα (Πειραιώς Optimum, Eurobank PIP και Alpha Smart), ενώ οι καθαρές ροές προς τα target maturity παρέμειναν σε υποτονικό επίπεδο.
Ιδιαιτέρως ενθαρρυντικό κρίνεται επίσης το γεγονός ότι, παρά την κλιμακούμενη γεωπολιτική ένταση στη Μ. Ανατολή, δεν σημειώθηκαν σημαντικές εκροές, στοιχείο που αποτυπώνει πιο ώριμη στάση από πλευράς πελατειακής βάσης που ενδεχομένως δίνει στίγμα μιας σταδιακής αλλαγής επενδυτικής κουλτούρας και ανάληψης υψηλότερου επενδυτικού ρίσκου. Οι ήπιες ημερήσιες εκροές σε μεγάλο βαθμό εξισορροπήθηκαν από εισροές νέων κεφαλαίων, υποδηλώνοντας βελτιωμένο επίπεδο επενδυτικής κατανόησης, ως αποτέλεσμα της συστηματικής εκπαίδευσης από πλευράς διαχειριστών και δικτύων διανομής των τραπεζών.
... και το μεγάλο στοίχημα
Στο επίκεντρο του asset management βρίσκεται και η εντελώς διαφοροποιημένη - βάσει προφίλ και χαρακτηριστικών - «δεξαμενή» νέων επενδυτών που εντρυφεί σε υψηλότερου ρίσκου και μεταβλητότητας τοποθετήσεις, με απευθείας έκθεση σε μετοχικές αγορές του εξωτερικού και στον κόσμο των κρυπτονομισμάτων, μέσω ξένων broker. Προκύπτει λοιπόν η έμμεσα η ανάγκη κάλυψης αυτού του κενού, μέσω της διαμόρφωσης μιας πιο καινοτόμας και πιο ελκυστικής προϊοντικής γκάμας που να περιλαμβάνει θεματικές στρατηγικές, γεωγραφική διασπορά και προϊόντα παθητικής διαχείρισης, όπως τα ETFs.
Τα τελευταία, ως προϊόντα παθητικής διαχείρισης, εμφανίζουν χαμηλότερο κόστος διαχείρισης, με το κόστος για τον επενδυτή να εντοπίζεται κυρίως σε επίπεδο συναλλαγών, έναντι υψηλότερων χρεώσεων διάθεσης και διαχείρισης στα παραδοσιακά αμοιβαία κεφάλαια.
Η εγχώρια αγορά ETFs παραμένει ουσιαστικά ανύπαρκτη, με μοναδική παρουσία στο Χρηματιστήριο Αθηνών του ETF της Alpha, FTSE ATHEX Large Cap. Σε διεθνές επίπεδο, έκθεση στην ελληνική αγορά παρέχεται κυρίως μέσω ETFs που διαπραγματεύονται Euronext και NYSE, από οίκους όπως η Amundi και η Global X, τα οποία ακολουθούν δείκτες όπως ο MSCI Greece IMI με συμμετοχή της Coca-Cola HBC και ο MSCI All Greece Select 25/50.
Το ETF της Alpha Asset Management εμφανίζει χαμηλή αμοιβή διαχείρισης (περί το 0,275%), ενώ αξιοποιεί και πρακτικές όπως ο δανεισμός τίτλων για την εν μέρει αντιστάθμιση των λειτουργικών εξόδων. Παράλληλα, δεν επιβαρύνεται με φόρο επί της πώλησης, σε αντίθεση με τις άμεσες τοποθετήσεις σε μετοχές, ενώ ως ανοικτού τύπου «όχημα» δεν υπόκειται σε διαδικασίες λήξης και επανατοποθέτησης (rollover), περιορίζοντας το σχετικό κόστος για τον επενδυτή.
Το έλλειμμα κινήτρων και ο ρόλος της Πολιτείας
Πέραν των όσων επιχειρούν τράπεζες και ΑΕΔΑΚ (συνέργειες με τμήματα asset - wealth management ξένων τραπεζών) θα πρέπει να ληφθούν περισσότερες πρωτοβουλίες και από τη μεριά κυβερνητικών φορέων και θεσμών της αγοράς. Στην Ελλάδα άλλωστε δεν υπάρχουν φορολογικά κίνητρα, ούτε κίνητρα στο πλαίσιο του δεύτερου ή τρίτου πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος (κεφαλαιοποιητικό σύστημα) για επενδύσεις, τη στιγμή που το διαθέσιμο εισόδημα της πλειονότητας των νοικοκυριών, τροφοδοτεί την κατανάλωση.
