Ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται σε μια νέα, ακόμη πιο επικίνδυνη φάση. Παρά τις δημόσιες αναφορές το Ντόναλντ Τραμπ ότι μια ειρηνευτική συμφωνία βρίσκεται «πιο κοντά απ' όσο αντιλαμβάνεται ο κόσμος», το Κρεμλίνο εκπέμπει ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίζεται αποφασισμένος να συνεχίσει τον πόλεμο, θεωρώντας ότι ο χρόνος εξακολουθεί να λειτουργεί υπέρ της Ρωσίας, ενώ οι πρόσφατες ουκρανικές επιθέσεις με drones στο ρωσικό έδαφος όχι μόνο δεν τον οδηγούν σε αναζήτηση συμβιβασμού, αλλά ενισχύουν την πρόθεσή του να κλιμακώσει τη σύγκρουση.
Το Reuters, επικαλούμενο πηγές με γνώση των διεργασιών στο Κρεμλίνο, περιγράφει έναν Ρώσο πρόεδρο που έχει απορρίψει εισηγήσεις ακόμη και στενών συνεργατών του για κατάπαυση του πυρός κατά μήκος της σημερινής γραμμής του μετώπου. Αντίθετα, η Μόσχα δηλώνει ότι παραμένει ανοιχτή στη διπλωματία μόνο εφόσον επιτευχθούν οι στρατηγικοί της στόχοι, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι δημιουργεί μια ευρύτερη «ζώνη ασφαλείας» εντός της ουκρανικής επικράτειας ως απάντηση στις επιθέσεις του Κιέβου.
Το Ντονμπάς παραμένει ο απόλυτος στόχος
Στην «καρδιά» της ρωσικής στρατηγικής βρίσκεται το Ντονμπάς. Παρά τις μονομερείς προσαρτήσεις των περιφερειών Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Χερσώνας και Ζαπορίζια το 2022, η Ρωσία εξακολουθεί να μην ελέγχει πλήρως τις περιοχές που έχει ανακηρύξει ως τμήμα της επικράτειάς της. Περισσότερο από το ένα πέμπτο αυτών των εδαφών παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο, ενώ οι ουκρανικές αμυντικές γραμμές συνεχίζουν να ανακόπτουν τη ρωσική προέλαση.
Σύμφωνα με πηγές κοντά στο Κρεμλίνο τις οποίες επικαλείται το Reuters, ο Πούτιν θεωρεί πλέον ζήτημα αρχής την ολοκληρωτική κατάληψη του Ντονμπάς. Όπως αναφέρει μία από αυτές, «χρειάζεται κάποιου είδους νίκη», ικανή να δικαιολογήσει το τεράστιο πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό κόστος του πολέμου που διανύει ήδη το πέμπτο έτος του.
Η εκτίμηση αυτή εξηγεί και την απόρριψη της πρότασης του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι για συνάντηση και κατάπαυση του πυρός. Αντί για αποκλιμάκωση, η Μόσχα επαναλαμβάνει ότι επιδιώκει την «πλήρη και οριστική απελευθέρωση» του Ντονμπάς, ενώ παράλληλα αφήνει να εννοηθεί ότι θα επιχειρήσει τη δημιουργία μιας νέας ζώνης ασφαλείας κατά μήκος των ουκρανικών συνόρων.
Οι πρόσφατες επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον ουκρανικών πόλεων, συμπεριλαμβανομένου του Κιέβου, εντάσσονται σε αυτή τη στρατηγική. Στόχος, σύμφωνα με αναλυτές, δεν είναι μόνο η καταστροφή στρατιωτικών εγκαταστάσεων, αλλά και η άσκηση ψυχολογικής πίεσης στον άμαχο πληθυσμό, ώστε να καμφθεί η αντοχή της ουκρανικής κοινωνίας και να αυξηθούν οι πιέσεις προς την πολιτική ηγεσία για παραχωρήσεις.
Οι επιθέσεις των drones
Καθοριστικό ρόλο στις τελευταίες εξελίξεις φαίνεται ότι διαδραματίζουν οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε διυλιστήρια, λιμάνια και ενεργειακές υποδομές βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν προκαλέσει προβλήματα στον ενεργειακό εφοδιασμό, ελλείψεις καυσίμων και αυξημένη ανησυχία στη ρωσική κοινωνία, καθώς για πρώτη φορά οι συνέπειες του πολέμου γίνονται αισθητές στην καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών. Παρά το γεγονός ότι η δημοτικότητα του Πούτιν παραμένει υψηλή, δημοσκοπήσεις καταγράφουν τη χαμηλότερη υποστήριξη από την έναρξη της εισβολής το 2022.
Ωστόσο, αντί να λειτουργήσουν ως μοχλός πίεσης για διαπραγματεύσεις, οι επιθέσεις φαίνεται να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Πηγές που έχουν επαφή με τον Ρώσο πρόεδρο και τις οποίες επικαλείται η Le Monde, υποστηρίζουν ότι ο Πούτιν θεωρεί πλέον αναγκαία μια ακόμη πιο σκληρή απάντηση, πιστεύοντας ότι οποιαδήποτε ένδειξη υποχώρησης θα εκληφθεί ως αδυναμία.
Την ίδια ώρα, δυτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η κατάληψη ολόκληρου του Ντονμπάς θα απαιτούσε νέα μεγάλης κλίμακας επιστράτευση στη Ρωσία, ένα πολιτικά ιδιαίτερα ευαίσθητο μέτρο που ο Πούτιν έχει αποφύγει να υιοθετήσει μετά τη μερική επιστράτευση του 2022.
Ένας πόλεμος χωρίς ορατό τέλος
Παρά τη σταδιακή ρωσική προέλαση σε ορισμένα σημεία του μετώπου, όπως στην περιοχή της Κοστιαντινίβκα, ο πόλεμος εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αργούς ρυθμούς και τεράστιες απώλειες. Εκτιμήσεις διεθνών αναλυτικών κέντρων κάνουν λόγο για περίπου δύο εκατομμύρια νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους από τις δύο πλευρές από την έναρξη της πλήρους εισβολής, χωρίς καμία από τις εμπλεκόμενες χώρες να δημοσιοποιεί επίσημα στοιχεία.
Στο διπλωματικό επίπεδο, οι προοπτικές παραμένουν εξίσου δύσκολες. Η Μόσχα δηλώνει ότι εξακολουθεί να είναι ανοιχτή στη διπλωματία, αλλά μόνο εφόσον αναγνωριστούν οι στρατηγικές της επιδιώξεις. Το Κίεβο, από την πλευρά του, απορρίπτει κάθε ενδεχόμενο παραχώρησης εδαφών, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα άνοιγε τον δρόμο για νέες ρωσικές διεκδικήσεις στο μέλλον.
Πέρα όμως από το στρατιωτικό σκέλος, το διακύβευμα είναι ευρύτερο, όπως σημειώνει η γαλλική εφημερίδα. Η σύγκρουση αφορά όχι μόνο το μέλλον του Ντονμπάς, αλλά και το κατά πόσο μπορεί να γίνει αποδεκτή η αλλαγή συνόρων διά της στρατιωτικής ισχύος σε μια Ευρώπη που οικοδομήθηκε πάνω στις αρχές της εδαφικής ακεραιότητας. Για τη Ρωσία, η κατάληψη του Ντονμπάς αποτελεί προϋπόθεση ώστε ο Πούτιν να παρουσιάσει ένα αποτέλεσμα που θα μπορεί να εμφανιστεί ως στρατηγική νίκη. Για την Ουκρανία, αντίθετα, η διατήρηση του ελέγχου ακόμη και ενός μέρους της περιοχής αποτελεί ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειας.
Έτσι, παρά τις κατά καιρούς δηλώσεις περί διαπραγματεύσεων, τα γεγονότα στο πεδίο δείχνουν ότι η λογική της στρατιωτικής πίεσης εξακολουθεί να υπερισχύει. Η Ρωσία εμφανίζεται αποφασισμένη να συνεχίσει τις επιχειρήσεις έως ότου εξασφαλίσει ουσιαστικά εδαφικά κέρδη, ενώ η Ουκρανία επιμένει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί τετελεσμένα που δημιουργήθηκαν διά της βίας. Μέχρι να αλλάξει αυτή η εξίσωση, η προοπτική μιας βιώσιμης ειρηνευτικής συμφωνίας παραμένει μακρινή και ο πόλεμος συνεχίζει να διαμορφώνει το νέο γεωπολιτικό τοπίο της Ευρώπης.
