Ένα νέο μέτωπο φαίνεται να ανοίγει γύρω από το θεσμικό πλαίσιο της υπαίθριας διαφήμισης και, ειδικότερα, τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να τοποθετούνται διαφημιστικές κατασκευές σε προσόψεις κτιρίων μεγάλου ύψους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το τελευταίο διάστημα καταγράφεται έντονη κινητικότητα με στόχο να αλλάξει το υφιστάμενο πλαίσιο και να επιτραπούν πρακτικές οι οποίες σήμερα δεν προβλέπονται από τη νομοθεσία. Στο επίκεντρο φέρεται να βρίσκεται μάλιστα, μεταξύ άλλων, κτίριο μεγάλου ύψους στα νότια προάστια, για την αξιοποίηση του οποίου στον τομέα της υπαίθριας διαφήμισης θα απαιτούνταν διαφορετική κανονιστική αντιμετώπιση από την ισχύουσα.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς, κατά τις ίδιες πληροφορίες, επιχειρείται να ασκηθεί πίεση προς κυβερνητικά στελέχη ώστε να εξετάσουν σχετική αλλαγή. Σε αυτή την προσπάθεια φέρεται να έχει ενεργό ρόλο επιχειρηματίας με ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη αγορά.
Πρόκειται ασφαλώς για ισχυρισμούς που, εφόσον δεν συνοδεύονται από δημόσια στοιχεία, δεν μπορούν να υιοθετηθούν ως δεδομένα. Ωστόσο, το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει: υπάρχει πράγματι σχεδιασμός για αλλαγή του ισχύοντος πλαισίου και, εάν ναι, ποια ανάγκη της αγοράς ή του δημοσίου συμφέροντος έρχεται να εξυπηρετήσει;
Μια αγορά που έχει περάσει από διαδοχικές ρυθμίσεις
Η συζήτηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η υπαίθρια διαφήμιση είναι ένας κλάδος που επί χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπος με ζητήματα νομιμότητας, ασφάλειας και αισθητικής των δημόσιων χώρων. Οι διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις επιχείρησαν να δημιουργήσουν σαφέστερους κανόνες ως προς τα σημεία και τις προδιαγραφές των διαφημιστικών μέσων, αλλά και ως προς την παραχώρηση χώρων μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών.
Σήμερα οι επιχειρήσεις του κλάδου καλούνται να λειτουργούν μέσα σε συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο, ενώ οι σχετικές συμβάσεις αποτελούν και πηγή εσόδων για δήμους και άλλους δημόσιους φορείς. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο οποιαδήποτε αλλαγή των κανόνων χρειάζεται να συνοδεύεται από σαφή και δημόσια αιτιολόγηση.
Η υπαίθρια διαφήμιση σε κοινόχρηστους χώρους και ιδίως σε σιδηροδρομικούς, λιμενικούς και αεροπορικούς σταθμούς, σε στέγαστρα στάσεων καθώς και οχήματα σιδηροδρόμων, τροχιοδρόμων και κάθε τύπου χρήσης οχημάτων που εκτελούν δημόσια συγκοινωνία, αποτελεί θεσμοθετημένη και αυστηρά ρυθμιζόμενη δραστηριότητα, η οποία ασκείται σε ειδικώς καθορισμένους χώρους. Να σημειωθεί επίσης πως, σύμφωνα με στοιχεία, ο κλάδος αποδίδει σήμερα πάνω 13 εκατ. ευρώ ετησίως σε μισθώματα και τέλη προς φορείς του Δημοσίου και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. ενώ με επένδυση των εταιριών τοποθετούνται και συντηρούνται όλες οι στάσεις λεωφορείων στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, χωρίς επένδυση του δημοσίου.
Το θέμα, επομένως, δεν είναι εάν μία συγκεκριμένη επιχειρηματική πλευρά επιθυμεί την τροποποίηση του πλαισίου. Οι επιχειρήσεις έχουν κάθε δικαίωμα να εισηγούνται αλλαγές που θεωρούν ότι εξυπηρετούν την αγορά. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν εξυπηρετεί την αγορά και υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και κατ' επέκταση με ποια κίνητρα υποκινούνται και με ποια κριτήρια εξετάζονται τέτοιες εισηγήσεις.
Όταν στο παιχνίδι μπαίνει και η ισχύς των ΜΜΕ
Υπάρχει, ωστόσο και μία πρόσθετη διάσταση όταν επιχειρηματικά συμφέροντα χρησιμοποιούν μέσα ενημέρωσης. Σε αυτή την περίπτωση, τα όρια μεταξύ θεμιτής επιχειρηματικής διεκδίκησης και άσκησης πίεσης προς την πολιτική εξουσία πρέπει να είναι απολύτως διακριτά.
Η Ελλάδα έχει άλλωστε μακρά εμπειρία από περιόδους κατά τις οποίες η επιχειρηματική ισχύς και η πολιτική επιρροή βρέθηκαν σε μια προβληματική σχέση αλληλεξάρτησης. Ακριβώς γι' αυτό σήμερα υπάρχουν θεσμικά αντίβαρα και διαδικασίες που οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι νομοθετικές και κανονιστικές αποφάσεις λαμβάνονται με διαφάνεια και με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον.
Το επίδικο κτίριο και οι πιέσεις προς την κυβέρνηση
Στην προκειμένη περίπτωση, πάντως, οι πληροφορίες που κυκλοφορούν στην αγορά γίνονται ακόμη πιο συγκεκριμένες. Επιχειρηματίας με ενδιαφέρον για το εν λόγω πεδίο, φέρεται να βρίσκεται στο επίκεντρο επιδιώκοντας την αλλαγή του ισχύοντος πλαισίου για την τοποθέτηση διαφημιστικών μέσων σε προσόψεις κτιρίων μεγάλου ύψους και ασκώντας έντονες πιέσεις προς κυβερνητικά στελέχη.
Μάλιστα, σε ιδιωτικές συζητήσεις, αποδίδονται στον συγκεκριμένο επιχειρηματία αναφορές σύμφωνα με τις οποίες θεωρεί ότι διαθέτει σημαντική επιρροή σε κυβερνητικά στελέχη και ότι μπορεί, χρησιμοποιώντας site, να ασκήσει πολιτική πίεση σε όσους αντιταχθούν στους σχεδιασμούς του. Πρόκειται για ισχυρισμούς που δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως δεδομένοι. Είναι όμως αρκετά σοβαροί ώστε, εφόσον πράγματι υπάρχει σχετική πρωτοβουλία αλλαγής του θεσμικού πλαισίου, να απαιτούν καθαρές απαντήσεις.
Η απάντηση ενδέχεται να δοθεί στην πράξη και μέσα από την τύχη του συγκεκριμένου κτιρίου μεγάλου ύψους στα νότια προάστια. Εάν τελικά υπάρξει αλλαγή του πλαισίου που θα επιτρέψει την αξιοποίησή του για υπαίθρια διαφήμιση, θα έχει ιδιαίτερη σημασία να αποσαφηνιστεί πώς προέκυψε η συγκεκριμένη ρύθμιση, ποιοι τη ζήτησαν και με ποια αιτιολόγηση κρίθηκε ότι εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Γιατί το πραγματικό διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ μία διαφημιστική επιφάνεια ή ένα κτίριο. Αφορά τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη θεμιτή επιχειρηματική διεκδίκηση και στην αξιοποίηση της ισχύος ως μοχλού επιρροής στη νομοθετική εξουσία. Και ακριβώς επειδή η χώρα έχει πληρώσει ακριβά στο παρελθόν τη θολή σχέση μεταξύ οικονομικών συμφερόντων και πολιτικής εξουσίας, ο καλύτερος τρόπος να μη δημιουργούνται σκιές είναι οι όποιες αλλαγές να γίνονται με διαφάνεια, δημόσια τεκμηρίωση και κανόνες ίδιους για όλους.
