Νέα δυναμική στο σημερινό ευμετάβλητο γεωπολιτικό, εμπορικό και χρηματοοικονομικό περιβάλλον αποκτούν τα stablecoins, τα οποία σε αντίθεση με τα περισσότερα κρυπτονομίσματα που υπόκεινται συχνά σε έντονες διακυμάνσεις, είναι συνδεδεμένα σε αναλογία ένα προς ένα με λιγότερο ευμετάβλητα περιουσιακά στοιχεία, όπως νομίσματα ή εμπορεύματα, με στόχο τη διατήρηση μιας σταθερής και προβλέψιμης αξίας.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα stablecoins κερδίζουν δυναμική τόσο ως μέσο συναλλαγής όσο και ως μέσο αποθήκευσης αξίας, καλύπτοντας κενά που αφήνουν τα παραδοσιακά νομίσματα, ιδίως σε περιοχές με νομισματική αστάθεια και περιορισμένη πρόσβαση στο δολάριο. Επιχειρήσεις, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ιδιώτες αξιοποιούν τα stablecoins για χρήσεις που κυμαίνονται από διεθνείς πληρωμές και διαχείριση ρευστότητας έως προστασία από συναλλαγματικές διακυμάνσεις. Η δυνατότητά τους να διευκολύνουν ταχύτερες και πιο οικονομικές συναλλαγές σε σύγκριση με τα παραδοσιακά χρηματοπιστωτικά συστήματα έχει επιταχύνει την υιοθέτησή τους παγκοσμίως.
Eνώ όμως τα stablecoins σε δολάριο αναδιαμορφώνουν ήδη το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα, η Ευρωζώνη έχει μείνει πίσω. Για το λόγο αυτό, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης θα συζητήσουν στις 16 Φεβρουαρίου τρόπους ενίσχυσης του παγκόσμιου ρόλου του ευρώ και της οικονομικής ασφάλειας της Ευρώπης, μέσω της έκδοσης stablecoins σε ευρώ μεταξύ άλλων επιλογών, σύμφωνα με το Reuters, επικαλούμενο έγγραφο που συντάχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η κίνηση αυτή λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο που διατυπώνονται έντονες αμφιβολίες σχετικά με το δολάριο ως ασφαλές καταφύγιο.
Το ευρώ είναι το δεύτερο μεγαλύτερο αποθεματικό νόμισμα παγκοσμίως μετά το δολάριο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 20% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, έναντι μεριδίου 60% για το δολάριο.
Τι είναι τα stablecoins;
Εκδίδονται κυρίως σε δίκτυα όπως το Ethereum και το Tron και συνδυάζουν τη δύναμη της τεχνολογίας blockchain με τη χρηματοοικονομική σταθερότητα που απαιτείται για πρακτικές εφαρμογές των κρυπτονομισμάτων.
Το 2009, η κυκλοφορία του bitcoin έφερε επανάσταση στην παγκόσμια χρηματοοικονομική υποδομή, εισάγοντας ένα αποκεντρωμένο, peer-to-peer σύστημα συναλλαγών που εξάλειψε την ανάγκη για ενδιάμεσους φορείς. Ωστόσο, η περιορισμένη προσφορά του και η έντονα κερδοσκοπική του φύση οδήγησαν σε ακραία μεταβλητότητα τιμών. Αντίστοιχα, όταν το Ethereum εμφανίστηκε λίγα χρόνια αργότερα, βασίστηκε στο υπόβαθρο του bitcoin και επέκτεινε τις δυνατότητες των κρυπτονομισμάτων. Αυτή η καινοτομία οδήγησε στην άνοδο της αποκεντρωμένης χρηματοδότησης (DeFi), όμως - όπως και το bitcoin - το εγγενές νόμισμά του, το Ether, παρουσίαζε επίσης σημαντική μεταβλητότητα.
Τα stablecoins, που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 2014, συνδυάζουν τα τεχνολογικά πλεονεκτήματα του blockchain - όπως διαφάνεια και αποδοτικότητα - με τη χρηματοοικονομική σταθερότητα που απαιτείται για ευρεία υιοθέτηση. Αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα της μεταβλητότητας των τιμών στα κρυπτονομίσματα, τα stablecoins άνοιξαν τον δρόμο για νέες χρήσεις πέρα από το trading, προσελκύοντας ένα ευρύ φάσμα χρηστών, τόσο λιανικών όσο και θεσμικών.
Η σύγκρουση με τη Wall Street
Οι υποστηρικτές των κρυπτονομισμάτων λένε ότι τα stablecoins αποτελούν βελτίωση σε σχέση με το παραδοσιακό χρήμα, επειδή είναι σχεδιασμένα για έναν ψηφιακό κόσμο και μεταφέρονται πιο γρήγορα και πιο εύκολα. Οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές τους θέλουν να αντικαταστήσουν πλήρως το υπάρχον χρήμα. Οι τράπεζες της Wall Street, ωστόσο, θεωρούν την επέκτασή τους ένα επικίνδυνο πείραμα που ενδέχεται να απειλήσει τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και αντιδρούν επιθετικά.
Στην «καρδιά» της σύγκρουσης βρίσκονται οι κανόνες που διέπουν την αγορά κρυπτονομισμάτων στις ΗΠΑ - και ειδικότερα το ερώτημα αν οι εταιρείες crypto θα πρέπει να επιτρέπεται να πληρώνουν τόκο σε όσους διακρατούν stablecoins στις πλατφόρμες τους.
Σύμφωνα με κανονισμούς που ψηφίστηκαν πέρυσι, οι εκδότες stablecoins δεν μπορούν να προσφέρουν τόκο ή απόδοση - όμως τα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων, όπως η Coinbase, η Kraken ή η Gemini, μπορούν. Οι τράπεζες ασκούν έντονο λόμπι στην Ουάσιγκτον ώστε αυτό που αποκαλούν «παραθυράκι» να κλείσει.
Οι τράπεζες υποστηρίζουν ότι, αν επιτραπεί στα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων να πληρώνουν τόκο, τότε ουσιαστικά λειτουργούν σαν τράπεζες, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους για το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Με αυτό τον τρόπο, θα δελεάσουν τους πολίτες να μεταφέρουν τις καταθέσεις τους από τις τράπεζες σε μη ρυθμιζόμενες εταιρείες κρυπτονομισμάτων.
«Αυτό εισάγει σημαντικούς κινδύνους και απειλεί να αποστραγγίσει τις καταθέσεις από τα ρυθμιζόμενα ιδρύματα», έγραψε ομάδα αμερικανικών τραπεζικών ενώσεων σε επιστολή προς τη Γερουσία τον περασμένο μήνα.
Οι εταιρείες crypto απαντούν ότι η κατάργηση των «ανταμοιβών» στα stablecoins αποτελεί τρόπο των τραπεζών να εξαλείψουν τον ανταγωνισμό.
Η διαμάχη βγήκε στο φως τον Ιανουάριο, όταν η Coinbase απέσυρε εντυπωσιακά τη στήριξή της στο σχέδιο κανονισμών, με τον διευθύνοντα σύμβουλο Μπράιαν Άρμστρονγκ να δηλώνει: «Προτιμούμε να μην υπάρξει καθόλου νομοσχέδιο, από το να υπάρξει ένα κακό νομοσχέδιο».
Έρευνα της Τζέσι Γουάνγκ, επικεφαλής οικονομολόγου στη Fed, έδειξε ότι σε σενάριο χαμηλής ζήτησης θα μπορούσαν να μετακινηθούν μόλις 65 δισ. δολάρια καταθέσεων προς τα stablecoins. Τα τραπεζικά στελέχη, ωστόσο, επικαλούνται ανάλυση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών από τον Απρίλιο του 2025, σύμφωνα με την οποία έως και 6,6 τρισ. δολάρια καταθέσεων θα μπορούσαν να εξέλθουν από το τραπεζικό σύστημα.
Κερδίζουν έδαφος οι φίλοι των crypto
Η ένταση γύρω από τις αποδόσεις των stablecoins παραπέμπει στο ευρύτερο ζήτημα του πόση πρόσβαση θα πρέπει να έχουν οι εταιρείες crypto στη συμβατική χρηματοδότηση.
Η Fed εξετάζει αν θα επιτρέψει σε εταιρείες crypto να αποκτήσουν «περιορισμένους» λογαριασμούς στην κεντρική τράπεζα, κάτι που θα τις συνέδεε απευθείας με τα συστήματα και τα δίκτυα της Fed που επιτρέπουν τη μεταφορά κεφαλαίων. Και σε αυτό το ενδεχόμενο οι τράπεζες αντιτίθενται.
Η σύγκρουση αναμένεται σφοδρή. Παρότι το τραπεζικό λόμπι εξακολουθεί να έχει τεράστια επιρροή, ο κλάδος των κρυπτονομισμάτων διαθέτει επίσης ισχυρή παρουσία στην Ουάσιγκτον. Έχει συγκεντρώσει «πολεμικό ταμείο» 193 εκατ. δολαρίων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, έχοντας ήδη δαπανήσει εκατομμύρια για τη στήριξη φιλικά προσκείμενων προς τα crypto πολιτικών στις προηγούμενες εκλογές. Τα crypto έχουν επίσης τη στήριξη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου η οικογενειακή εταιρεία εκδίδει το δικό της stablecoin και έχει υποβάλει αίτηση για τραπεζική άδεια στις ΗΠΑ.
Ενώ η ΕΕ έχει θεσπίσει το δικό της πλαίσιο κανόνων για τα stablecoins και τα crypto, η μάχη στις ΗΠΑ θα έχει ευρύτερες επιπτώσεις για το μέλλον του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
«Πρόκειται για μια κομβική στιγμή όχι μόνο για τις τράπεζες αλλά και για κάθε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ή fintech που μέχρι σήμερα λειτουργούσε σε έναν κόσμο όπου τα stablecoins δεν βρίσκονταν στο επίκεντρο», αναφέρει στους FT ο Μαρκ Πάλμερ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Benchmark.
Τα stablecoins έχουν την έγκριση της τρέχουσας κυβέρνησης και του υπουργού Οικονομικών, ο οποίος έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι αναμένει τεράστια ανάπτυξη σε αυτόν τον χώρο.
Στο ευρύ κοινό το 2019
Η έννοια των stablecoins μπήκε στο ευρύ κοινό το 2019, όταν το Facebook λάνσαρε το σχέδιο Libra. Το επιχείρημα ήταν ότι το Libra θα μπορούσε να εκσυγχρονίσει τα παγκόσμια συστήματα πληρωμών, μειώνοντας δραστικά το κόστος των διασυνοριακών συναλλαγών και προωθώντας τη χρηματοοικονομική ένταξη στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Όμως η τολμηρή είσοδος του τεχνολογικού κολοσσού στη διεθνή χρηματοδότηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς οι ρυθμιστικές αρχές ανησυχούσαν για κινδύνους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την ιδιωτικότητα. Το έργο Libra εγκαταλείφθηκε, αλλά τα stablecoins στο μεταξύ απέκτησαν δική τους δυναμική: παγκοσμίως κυκλοφορούν πλέον περίπου 310 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την Artemis Analytics, υποστηριζόμενα από ένα απόθεμα κυρίως ασφαλών περιουσιακών στοιχείων, όπως αμερικανικά ομόλογα.
Τα μεγαλύτερα εκδίδονται από τις εταιρείες crypto Tether και Circle και χρησιμοποιούνται κυρίως από traders ως γέφυρα μεταξύ ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων και κρατικών νομισμάτων, όπως το δολάριο. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, τα stablecoins χρησιμοποιούνται συχνά ως εναλλακτικό νόμισμα με σταθερή αξία.
Οι υποστηρικτές τους λένε ότι αποτελούν ταχύτερο και φθηνότερο τρόπο πληρωμών σε σχέση με τα υπάρχοντα συστήματα. «Εκσυγχρονίζουμε τις διασυνοριακές πληρωμές», λέει επίσης στους FT ο Τζακ Μακντόναλντ, ανώτερος αντιπρόεδρος stablecoins στη Ripple, που εκδίδει το stablecoin RLUSD. «Ιδρύματα, εταιρείες, έμποροι λιανικής, κάθε είδους πολυεθνικοί όμιλοι το χρησιμοποιούν για να μεταφέρουν χρήματα εντός των δικών τους δικτύων».
