Όταν ένας σημαντικός οικονομικός δείκτης φτάνει σε χαμηλό ή υψηλό 40 ετών, είναι φυσικό να προσελκύει όλη την προσοχή. Αυτό συμβαίνει σήμερα με το γεν, το οποίο υποχώρησε στην αρχή της εβδομάδας στο χαμηλότερο επίπεδο έναντι του αμερικανικού δολαρίου εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, εντείνοντας τις ανησυχίες ότι οι ιαπωνικές αρχές ενδέχεται να παρέμβουν για να στηρίξουν το ιαπωνικό νόμισμα.
Η τελευταία υποχώρηση έχει θέσει τους επενδυτές σε κατάσταση επιφυλακής, καθώς το γεν υποχώρησε κάτω από το επίπεδο που είχε οδηγήσει σε παρέμβαση των αρχών τον Ιούλιο του 2024. Η διαφορά με τέσσερις δεκαετίες πριν είναι ότι τότε, μετά τη Συμφωνία της Πλάζα του 1985, το γεν βρισκόταν σε πορεία ενίσχυσης και όχι αποδυνάμωσης. Αυτή τη φορά, το νόμισμα κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, παρά το γεγονός ότι η Ιαπωνία έχει εξέλθει από μια παρατεταμένη περίοδο οικονομικής στασιμότητας.
Το ασθενέστερο γεν έχει ενισχύσει τα έσοδα από τις εξαγωγές και έχει συμβάλει στην άνοδο του ιαπωνικού χρηματιστηρίου σε ιστορικά υψηλά. Η πτώση συνεχίζεται ακόμη και μετά τον τερματισμό της πολιτικής αρνητικών επιτοκίων από την κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας το 2024. Μάλιστα, στις 16 Ιουνίου, η BoJ αύξησε τα επιτόκια στο 1%, υψηλό από το 1995, χωρίς όμως να καταφέρει να αναστρέψει την αδυναμία του νομίσματος.
Γιατί αποδυναμώνεται το γεν;
Η βασικότερη αιτία είναι ότι τα πραγματικά επιτόκια στην Ιαπωνία -δηλαδή μετά τον πληθωρισμό- παραμένουν χαμηλά, ενώ οι αγορές θεωρούν ότι η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας διατηρεί πιο ήπια νομισματική πολιτική σε σχέση με την Fed. Αυτό ενθαρρύνει τους επενδυτές να πωλούν γεν και να αγοράζουν δολάρια, εξέλιξη που ασκεί σημαντικές πιέσεις στο γεν.
Παράλληλα, η Ιαπωνία διαθέτει ένα από τα υψηλότερα δημόσια χρέη στον κόσμο, που υπερβαίνει το 200% του ΑΕΠ. Αν και μεγάλο μέρος του χρέους βρίσκεται στα χέρια εγχώριων επενδυτών, γεγονός που περιορίζει τους κινδύνους, το ύψος του εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία, ιδιαίτερα καθώς η κυβέρνηση συνεχίζει τις υψηλές δημόσιες δαπάνες.
Επιπλέον, η Ιαπωνία είναι μεγάλος εισαγωγέας πετρελαίου. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, μετά τη σύγκρουση ΗΠΑ - Ισραήλ με το Ιράν, έχει διπλή επίδραση: αφενός αυξάνει τη ζήτηση για δολάρια, καθώς οι εισαγωγές πετρελαίου τιμολογούνται στο αμερικανικό νόμισμα και αφετέρου ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις στην ιαπωνική οικονομία.
Γιατί ενισχύεται το δολάριο;
Η άλλη πλευρά της εξίσωσης είναι η ισχύς του αμερικανικού δολαρίου. Η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει ισχυρά μακροοικονομικά στοιχεία, ενώ οι επενδυτές που επιδιώκουν έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη δύσκολα μπορούν να αγνοήσουν τις ΗΠΑ. Το τελευταίο διάστημα, όμως, καθοριστικό ρόλο έχει διαδραματίσει η εκτίμηση ότι ο νέος επικεφαλής της Fed, Κέβιν Γουόρς, ακολουθεί πιο αυστηρή στάση στη νομισματική πολιτική από ό,τι ανέμεναν οι αγορές.
Σύμφωνα με το Reuters, τα στοιχεία για τις τοποθετήσεις των επενδυτών δείχνουν ότι τα ανοδικά στοιχήματα υπέρ του δολαρίου έφθασαν σε επίπεδα-ρεκόρ κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, αντανακλώντας την πεποίθηση ότι το αμερικανικό νόμισμα θα διατηρήσει τη δυναμική του. Πάντως, η πεποίθηση των επενδυτών ότι το γεν θα συνεχίσει να αποδυναμώνεται έχει επίσης ενισχυθεί. Τα τελευταία στοιχεία των αμερικανικών εποπτικών αρχών, τα οποία επικαλείται το Reuters, δείχνουν ότι οι καθαρές θέσεις πώλησης κατά του γεν αυξήθηκαν στα 11,3 δισ. δολάρια, κοντά στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο ετών.
Τι σημαίνει αυτό για τους επενδυτές;
Για τον μέσο επενδυτή, οι διακυμάνσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες δεν θα πρέπει να αποτελούν βασική πηγή ανησυχίας. Όπως συμβαίνει με πολλούς παράγοντες της αγοράς, δεν μπορούν να ελεγχθούν, γι' αυτό η διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου παραμένει η καλύτερη άμυνα. Αν κάποιος πιστεύει στις προοπτικές των ιαπωνικών μετοχών, μπορεί να επενδύσει σε αυτές χωρίς να προσπαθεί απαραίτητα να αντισταθμίσει τον συναλλαγματικό κίνδυνο.
Ωστόσο, οι μεγάλες μεταβολές στο γεν ή στο δολάριο μπορούν να προκαλέσουν αναταράξεις στις διεθνείς αγορές. Εάν το γεν ενισχυθεί απότομα, υπάρχει ο κίνδυνος σημαντικά κεφάλαια να επιστρέψουν από το εξωτερικό στην Ιαπωνία, προκαλώντας ανακατατάξεις στις διεθνείς αγορές. Ένα παρόμοιο φαινόμενο είχε σημειωθεί πριν από δύο χρόνια και αποτελεί πιθανό λόγο για τον οποίο η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας εξακολουθεί να εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική.
Από την άλλη πλευρά, ένα ισχυρό δολάριο συνήθως ασκεί πιέσεις στις διεθνείς αγορές. Καθώς αποτελεί το βασικό αποθεματικό νόμισμα του πλανήτη, η ενίσχυσή του οδηγεί σε αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες διεθνώς, επηρεάζοντας τις τιμές πολλών περιουσιακών στοιχείων. Αναλυτές της HSBC εκτιμούν μάλιστα ότι μια νέα έντονη άνοδος του δολαρίου θα μπορούσε να αποτελέσει τη μεγαλύτερη αρνητική έκπληξη για τους επενδυτές κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Ποια είναι η πιθανότερη εξέλιξη;
Ενδεχομένως, ο Κέβιν Γουόρς ίσως εμφανίζεται σήμερα πιο αυστηρός απ' όσο τελικά θα αποδειχθεί στην πράξη. Αν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν υπό έλεγχο, η Fed ενδέχεται να μετριάσει σχετικά σύντομα τη ρητορική της. Παράλληλα, λίγοι έχουν συμφέρον από ένα ακόμη ασθενέστερο γεν: οι HΠΑ ανησυχούν για τις επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, οι Ιάπωνες καταναλωτές πλήττονται από τον εισαγόμενο πληθωρισμό, ενώ Τόκιο και ΒοJ επιθυμούν να αποφύγουν μια ανεξέλεγκτη πτώση του νομίσματος.
Καθοριστικό ρόλο τις επόμενες ημέρες αναμένεται να διαδραματίσουν τα στοιχεία για την απασχόληση στις ΗΠΑ τα οποία δημοσιοποιούνται αύριο Πέμπτη. Αν συνεχίσουν να είναι ισχυρά, το δολάριο ενδέχεται να ενισχυθεί περαιτέρω. Συνολικά, όμως, αναλυτές θεωρούν ότι οι πιθανότητες κλίνουν περισσότερο προς μια σταδιακή ανάκαμψη του γεν, παρά προς περαιτέρω σημαντική αποδυνάμωσή του.
Το συμπέρασμα είναι ότι, προς το παρόν, οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν λόγο ιδιαίτερης ανησυχίας για τους περισσότερους επενδυτές. Αντίθετα, για όσους σχεδιάζουν ταξίδι στην Ιαπωνία, ίσως είναι μια καλή στιγμή να αγοράσουν γεν πριν αλλάξουν οι ισοτιμίες.
