Το Brent βρέθηκε αυτές τις μέρες σε προπολεμικά επίπεδα τιμών, καθώς οι αγορές θεωρούν ότι η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σηματοδοτεί την επιστροφή στην κανονικότητα για τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Μέσα σε μόλις δέκα ημέρες από την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης (MoU), η τιμή του Brent υποχώρησε κατά περίπου 15 δολάρια, διαγράφοντας σχεδόν ολόκληρο το γεωπολιτικό risk premium που είχε ενσωματωθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Είναι πολύ πιθανό όμως, όπως τονίζουν αναλυτές των UBS και Commerzbank, η αγορά να βιάζεται να προεξοφλήσει την πλήρη εξομάλυνση της κατάστασης. Και εξηγούν ότι η ταχεία αποκλιμάκωση των τιμών αντανακλά κυρίως την απελευθέρωση πετρελαίου που είχε ήδη παραχθεί και παρέμενε εγκλωβισμένο στον Περσικό Κόλπο. Η αποκατάσταση της παραγωγής και της ναυτιλιακής κίνησης ενδέχεται, τελικά, να εξελιχθεί πολύ με πολύ πιο αργούς ρυθμούς σε σχέση με τις προσδοκίες των επενδυτών.
Γιατί έπεσαν οι τιμές
Όπως σημειώνει η UBS, η διόρθωση στην αγορά πετρελαίου είχε ξεκινήσει ήδη πριν από την υπογραφή της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν. Οι επενδυτές είχαν αρχίσει να προεξοφλούν την αποκλιμάκωση ήδη από τα μέσα Μαΐου, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι επίκειται συμφωνία με την Τεχεράνη.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτούργησαν και άλλοι παράγοντες. Οι εισαγωγές αργού της Κίνας μειώθηκαν, πιθανότατα λόγω αξιοποίησης στρατηγικών αποθεμάτων, αφήνοντας μεγαλύτερες ποσότητες διαθέσιμες για την υπόλοιπη αγορά. Παράλληλα, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν εξαγωγές-ρεκόρ αργού και προϊόντων διύλισης, ενώ οι αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων από χώρες του ΟΟΣΑ περιόρισαν την υποχώρηση των εμπορικών αποθεμάτων. Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αξιοποίησαν τους υφιστάμενους αγωγούς τους ώστε να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, μειώνοντας τον αντίκτυπο της κρίσης στις εξαγωγές τους.
Η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης σίγουρα επιτάχυνε τη διόρθωση, όμως η UBS τονίζει ότι η εξέλιξη αυτή δεν πρέπει να εκληφθεί ως ένδειξη άμεσης ανάκαμψης της παραγωγής. Αυτό που συνέβη, είναι ότι η αγορά κατακλύστηκε από πετρέλαιο που είχε ήδη παραχθεί και παρέμενε εγκλωβισμένο στον Περσικό Κόλπο λόγω της κρίσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της UBS, από την υπογραφή της συμφωνίας το Ιράν έχει εξαγάγει περίπου 40 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, επωφελούμενο από την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των ποσοτήτων προήλθε από πλωτές αποθήκες, δηλαδή από πετρέλαιο που είχε ήδη παραχθεί αλλά δεν μπορούσε να εγκαταλείψει την περιοχή. Παράλληλα, σχεδόν 30 εκατ. βαρέλια προήλθαν από αντίστοιχα πλωτά αποθέματα άλλων χωρών του Περσικού Κόλπου.
Η UBS σημειώνει ότι αυτές οι ποσότητες είχαν ήδη καταγραφεί στα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου. Η διαφορά είναι ότι, με την επαναλειτουργία των θαλάσσιων διαδρόμων, κατέστησαν ξανά διαθέσιμα για τη διεθνή αγορά, λειτουργώντας ουσιαστικά όπως μια μεγάλης κλίμακας αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων.
Λανθασμένη εστίαση
Παρά τη μεγάλη πτώση των τιμών, η UBS εκτιμά ότι η καθοδική πίεση είναι πιθανό να αποδειχθεί προσωρινή, καθώς η αγορά επικεντρώνεται σήμερα σε λάθος μέγεθος. Οι επενδυτές παρακολουθούν κυρίως τα δεξαμενόπλοια που εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο, ενώ η πραγματική ένδειξη επιστροφής στην κανονικότητα θα είναι η επιστροφή των δεξαμενόπλοιων που θα είναι σε θέση να μεταφέρουν νέο πετρέλαιο.
Με άλλα λόγια, η σημερινή αύξηση των εξαγωγών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η παραγωγή έχει αποκατασταθεί. Αντανακλά κυρίως τη διοχέτευση στην αγορά ποσοτήτων που είχαν ήδη παραχθεί και ήταν εγκλωβισμένες. Για να επανέλθει πραγματικά η παραγωγή, θα πρέπει να επιστρέψει η εμπιστοσύνη στη ναυτιλιακή αγορά. Αυτό, σύμφωνα με την UBS, προϋποθέτει εγγυήσεις ασφαλείας, αποναρκοθέτηση των θαλάσσιων διαδρόμων και σταδιακή αποκλιμάκωση των ασφαλίστρων κινδύνου, ώστε οι πλοιοκτήτες να είναι πρόθυμοι να επιστρέψουν στην περιοχή.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι η προπολεμική διαδρομή μέσω του κέντρου των Στενών του Ορμούζ έχει αντικατασταθεί από δύο εναλλακτικούς διαδρόμους, κατά μήκος των ακτών του Ομάν και του Ιράν. Αυτές οι δύο αυτές διαδρομές είναι πιο ρηχές και δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τον ίδιο αριθμό πλοίων ταυτόχρονα, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα ταχείας αποκατάστασης της κυκλοφορίας.
Σημαντικό εμπόδιο αποτελεί και ο χρόνος. Τα δεξαμενόπλοια κινούνται με χαμηλές ταχύτητες και χρειάζονται αρκετές ημέρες για να επιστρέψουν στα λιμάνια φόρτωσης. Επιπλέον, αρκετά από τα πλοία που περίμεναν εκτός του Περσικού Κόλπου έχουν ήδη κατευθυνθεί σε άλλες περιοχές για να παραλάβουν φορτία. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει πρώτα να ολοκληρώσουν τα ταξίδια τους και να εκφορτώσουν, πριν μπορέσουν να επιστρέψουν στον Κόλπο.
Η UBS θεωρεί ότι η διαδικασία αυτή θα αποδειχθεί αισθητά πιο αργή σε σχέση με ό,τι προεξοφλεί σήμερα η αγορά. Μάλιστα, επικαλείται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ιράκ. Όπως σημειώνει, η Βαγδάτη έδωσε εντολή να αυξηθεί η παραγωγή, όμως αναγκάστηκε σχεδόν αμέσως να περιορίσει μέρος της, καθώς δεν υπήρχαν διαθέσιμα άδεια δεξαμενόπλοια για να παραλάβουν το επιπλέον πετρέλαιο… Έτσι, καθώς η αγορά θα συνειδητοποιεί ότι η ανάκαμψη της παραγωγής εξελίσσεται με βραδύτερους ρυθμούς από τους αναμενόμενους, οι τιμές του πετρελαίου πιθανότατα θα βρεθούν εκ νέου υπό ανοδική πίεση.
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Τα στοιχεία της UBS δείχνουν ότι η ναυτιλιακή δραστηριότητα στα Στενά του Ορμούζ πράγματι ανακάμπτει μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, αλλά απέχει ακόμη σημαντικά από την πλήρη ομαλοποίηση. Στις 23 Ιουνίου καταγράφηκαν 22 διελεύσεις πετρελαιοφόρων και πλοίων μεταφοράς φυσικού αερίου, έναντι 13 μία ημέρα νωρίτερα, επίδοση που αποτελεί νέο υψηλό μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Ωστόσο, η σύνθεση αυτής της κίνησης είναι εκείνη που προβληματίζει περισσότερο την UBS.
Από τις 22 διελεύσεις, οι 13 αφορούσαν πλοία που εξέρχονταν από τον Περσικό Κόλπο, μεταξύ των οποίων επτά δεξαμενόπλοια αργού. Αντίθετα, μόλις εννέα πλοία εισήλθαν στα Στενά και μόνο ένα από αυτά ήταν δεξαμενόπλοιο αργού.
Με άλλα λόγια, οι εξερχόμενες ροές αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τις εισερχόμενες, γεγονός που ενισχύει την άποψη της UBS ότι η αγορά αποτιμά κυρίως την απελευθέρωση των εγκλωβισμένων αποθεμάτων και όχι την πραγματική επανεκκίνηση της παραγωγής.
Η αγορά είναι υπερβολικά αισιόδοξη
Σε παρόμοιο συμπέρασμα καταλήγει και η Commerzbank, ότι δηλαδή οι επενδυτές μάλλον υποτιμούν τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζει η αγορά πετρελαίου. Τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν το σενάριο μια ταχείας επιστροφής των πετρελαϊκών εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο στα φυσιολογικά επίπεδα.
Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμένουν υπαρκτοί και, αν και τις επόμενες ημέρες δεν σημειωθεί αισθητή αύξηση της ναυσιπλοΐας, η Commerzbank θεωρεί πιθανό να αυξηθεί ο σκεπτικισμός των επενδυτών και οι τιμές του πετρελαίου να κινηθούν εκ νέου υψηλότερα.
Στο μεταξύ, τα συνολικά αποθέματα αργού, βενζίνης και άλλων παραγώγων στις ΗΠΑ βρίσκονται περίπου 7% χαμηλότερα από τον μέσο όρο για την εποχή και συνεχίζουν να μειώνονται, εξέλιξη που έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική μείωση των αμερικανικών εξαγωγών diesel και άλλων προϊόντων διύλισης.
Αναθεώρηση προβλέψεων
Αν και παραμένει πιστή στην εκτίμησή της ότι η αγορά υποτιμά τις δυσκολίες αποκατάστασης της πετρελαϊκής παραγωγής, η UBS προχώρησε σε καθοδική αναθεώρηση των προβλέψεών της για τις τιμές του Brent.
Πλέον εκτιμά ότι η τιμή του θα διαμορφωθεί στα 85 δολάρια ανά βαρέλι στο τέλος Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου, έναντι προηγούμενων προβλέψεων για 105 και 95 δολάρια αντίστοιχα. Για το τέλος Μαρτίου και Ιουνίου 2027 αναμένει τιμή 80 δολαρίων, από 90 δολάρια προηγουμένως, ενώ περιόρισε και την εκτίμησή της για το discount του WTI έναντι του Brent στα 4 δολάρια, από 8 δολάρια.
Πέραν των παραπάνω, ο οίκος αναμένει ότι από τον Ιούλιο θα επιβραδυνθεί αισθητά ο ρυθμός αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων από τις χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ προβλέπει και ανάκαμψη των κινεζικών εισαγωγών αργού.
