Ο Dow Jones Industrial Average (Dow) κλείνει φέτος 130 χρόνια ζωής και, παρά την πρόσφατη υποαπόδοσή του έναντι του διευρυμένου χρηματιστηριακού δείκτη S&P 500, εξακολουθεί να διατηρεί τη σημασία του για τους περισσότερους επενδυτές.
Στις 26 Μαΐου 1896, ο Τσαρλς Ντάου, δημοσιογράφος, συνιδρυτής και πρώτος διευθυντής της The Wall Street Journal, άθροισε τις τιμές των μετοχών 12 βιομηχανικών εταιρειών, διαίρεσε το άθροισμα με το 12 και δημοσίευσε το αποτέλεσμα στην εφημερίδα του. Ο αριθμός ήταν 40,94, αποτέλεσμα του μέσου όρου των τιμών των δώδεκα μετοχών που περιλάμβανε ο νέος δείκτης. Ο υπολογισμός απαιτούσε ένα μολύβι, ένα φύλλο χαρτί και λίγα λεπτά αριθμητικών πράξεων.
Μέχρι τη δεκαετία του 1920, ο Άρθουρ Ποπ Χάρις, που προσελήφθη από την εταιρεία δεικτών Dow Jones & Company, υπολόγιζε τον Dow σε ωριαία βάση για την υπηρεσία ειδήσεων Dow Jones News Service, μετατρέποντας τη δραστηριότητα της αγοράς σε ένα σταθερό μέτρο που οι επενδυτές μπορούσαν να παρακολουθούν καθ’ όλη τη διάρκεια της συνεδρίασης. Για το λόγο αυτό, ο Χάρις κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία των χρηματιστηριακών αγορών ως ο άνθρωπος που υπολόγιζε χειροκίνητα τον Dow για περίπου τέσσερις δεκαετίες.
Αυτό σημαίνει ότι ο δείκτης αντανακλούσε την άνοδο μιας νέας αντίληψης σύμφωνα με την οποία η οικονομία μπορούσε να μετρηθεί, να παρακολουθηθεί και, σε κάποιο βαθμό, να προβλεφθεί. Σταδιακά, ο δείκτης άρχισε να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως μέτρο της αγοράς αλλά και ως βαρόμετρο της ίδιας της αμερικανικής ισχύος με αποτέλεσμα να μετατραπεί σε ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα του παγκόσμιου καπιταλισμού.
Στα τέλη του 20ού αιώνα, η διαδικασία υπολογισμού μεταφέρθηκε σε ηλεκτρονικά συστήματα. Σήμερα, ο Dow, με 30 πλέον μετοχές, υπολογίζεται και δημοσιοποιείται κάθε δευτερόλεπτο κατά τη διάρκεια κάθε χρηματιστηριακής συνεδρίασης.
Η διαδικασία έχει εξελιχθεί, αλλά ο σκοπός παραμένει ο ίδιος. Εδώ και 130 χρόνια - από τον Τσαρλς Ντάου σε μία σειρά εκδοτών, αναλυτών και επαγγελματιών διαχείρισης δεικτών - διατηρεί αυτό το μέτρο της απόδοσης της αμερικανικής αγοράς μετοχών, παρά τις μεταβολές στη δομή των αγορών, στις τεχνολογίες και στις οικονομικές εποχές.
Η πορεία του δείκτη
Κατά τον 20ο αιώνα, η πορεία του Dow συνδέθηκε με μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές της παγκόσμιας οικονομικής ιστορίας. Κατέρρευσε με το Κραχ του 1929, σηματοδοτώντας τη Μεγάλη Ύφεση που ακολούθησε. Ανέκαμψε μεταπολεμικά για να αναδειχθεί σε σύμβολο της αμερικανικής οικονομικής κυριαρχίας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Βυθίστηκε ξανά στις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, εκτοξεύθηκε κατά την εποχή της παγκοσμιοποίησης και βρέθηκε στο επίκεντρο κάθε μεγάλης κρίσης του σύγχρονου καπιταλισμού, από το κραχ του 1987 έως την κρίση του 2008 και την πανδημία του 2020.
Παρά το γεγονός ότι υπάρχει συχνά η τάση να αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό οτιδήποτε προσπαθεί να παραμείνει επίκαιρο για περισσότερο από έναν αιώνα, ο Dow συνεχίζει να το καταφέρνει. Όταν ο μέσος πολίτης ρωτά πώς κινήθηκε το χρηματιστήριο σε μια συγκεκριμένη ημέρα, συνήθως ενδιαφέρεται να μάθει πόσες μονάδες κέρδισε ή έχασε ο Dow και όχι πόσες ποσοστιαίες μονάδες μεταβλήθηκε ο S&P 500.
«Παρά τους περιορισμούς του, ο Dow εξακολουθεί να αποτυπώνει το πώς "αισθάνονται" οι άνθρωποι για την αγορά, ιδιαίτερα όταν παρακολουθούν τις βραδινές ειδήσεις», δήλωσε στη Mornigstar ο Άντονι Σαγκλιμπεν, στρατηγικός αναλυτής αγορών της Αmeriprise Financial. «Με μόλις 30 γνωστές εταιρείες σήμερα, λειτουργεί περισσότερο ως μια επιμελημένη εικόνα της εταιρικής Αμερικής παρά ως πλήρες μέτρο της αγοράς. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος για τον οποίο ο δείκτης έχει αντέξει στον χρόνο».
Οι εισηγμένες επιχειρήσεις του προέρχονται από κλάδους όπως η τεχνολογία, η υγειονομική περίθαλψη, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η ενέργεια και τα καταναλωτικά αγαθά.
Η στάθμιση των εταιρειών
Ωστόσο, πολλοί υποστηρίζουν και τα πρόσφατα στοιχεία το επιβεβαιώνουν, ότι ο Dow έχει χάσει μέρος της δυναμικής του, καθώς έχει πρόσφατα υποαποδώσει έναντι του S&P 500 με τη μεγαλύτερη διαφορά των τελευταίων δεκαετιών.
Δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη βαρύτητα στον Dow είναι οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (27,2%) και η βιομηχανία (18,4%). Αντίθετα, ο τομέας της τεχνολογίας πληροφορικής, που περιλαμβάνει και τις εξαιρετικά ισχυρές εταιρείες ημιαγωγών, αντιπροσωπεύει μόλις το 17,1% του δείκτη, ποσοστό μικρότερο από το μισό της στάθμισής του στον S&P 500, όπου φτάνει περίπου το 35%.
Αυτό εξηγεί γιατί κατά το τελευταίο τρίμηνο ο Dow σημείωσε άνοδο μόλις 1,9%, ενώ ο S&P 500 ενισχύθηκε κατά 8,8%. Σε βάση τριών μηνών, η υστέρηση του Dow ξεπέρασε νωρίτερα μέσα στον μήνα τις 8 ποσοστιαίες μονάδες για πρώτη φορά από τον Απρίλιο του 2000, όταν έσκαγε η «φούσκα» των εταιρειών Διαδικτύου.
«Δεν κοιτάζω ποτέ τον Dow», δήλωσε επίσης στην Mornigstar ο Μάρκ Άρμπετερ, πρόεδρος της Arbeter Investments, εξηγώντας ότι είναι δείκτης σταθμισμένος με βάση την τιμή της μετοχής, που σημαίνει ότι οι μετοχές με υψηλότερη τιμή έχουν μεγαλύτερη επιρροή στην πορεία του δείκτη, ανεξάρτητα από τη χρηματιστηριακή αξία των εταιρειών.
Αντίθετα, ο S&P 500 και ο Nasdaq είναι σταθμισμένοι με βάση την κεφαλαιοποίηση, πράγμα που σημαίνει ότι μεγαλύτερη επιρροή ασκούν οι εταιρείες με υψηλότερη αξία στην αγορά.
Η απόκλιση μεταξύ των δύο δεικτών
Την ημέρα των γενεθλίων του Dow στις 26 Μαΐου, ο S&P 500 ενισχύθηκε 0,6% και έκλεισε σε ιστορικό υψηλό, χάρη κυρίως στην άνοδο της μετοχής της εταιρείας κατασκευής τσιπ Μicron Technology. Αντίθετα, ο Dow υποχώρησε 118 μονάδες ή 0,2%, καθώς η μετοχή της ασφαλιστικής εταιρείας υγείας UnitedHealth Group άσκησε τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση.
Ο Χάμις Πρέστον, επικεφαλής αμερικανικών μετοχών στην S&P Dow Jones Indices, δήλωσε ότι αυτή η πρόσφατη σχετική αδυναμία έχει οδηγήσει ορισμένους να χαρακτηρίσουν τον Dow ως «ξεπερασμένο δείκτη αναφοράς». Ωστόσο, επεσήμανε ότι κατά το παρελθόν οι δύο δείκτες έχουν αποκλίνει επανειλημμένα και προς τις δύο κατευθύνσεις, αλλά μακροπρόθεσμα οι αποδόσεις τους τείνουν να συγκλίνουν.
Σύμφωνα με ανάλυση της MarketWatch σε στοιχεία της FactSet, ο συντελεστής συσχέτισης μεταξύ Dow και S&P 500 κατά τα τελευταία 40 χρόνια, αλλά και κατά τον τελευταίο χρόνο, ανέρχεται στο 0,99. Τιμή 1,00 θα σήμαινε απόλυτα ταυτόσημη κίνηση. Ωστόσο, μέσα στο 2026 η συσχέτιση αυτή έχει υποχωρήσει στο 0,81.
Παρότι ο Dow έχει υστερήσει πρόσφατα έναντι του S&P 500 όσο ποτέ τα τελευταία 26 χρόνια, στο τέλος του 2022 είχε υπεραποδώσει έναντι του S&P 500 κατά σχεδόν 9 ποσοστιαίες μονάδες, σε μια περίοδο που ο υψηλός πληθωρισμός επηρέαζε έντονα τους επενδυτές.
Μάλιστα, η μεγαλύτερη απόκλιση απόδοσης μεταξύ των δύο δεικτών κατά τα τελευταία 30 χρόνια σημειώθηκε τον Μάιο του 1999, στην κορύφωση της τεχνολογικής φούσκας, όταν ο Dow υπεραπέδωσε έναντι του S&P 500 κατά περισσότερο από 11 ποσοστιαίες μονάδες σε βάση τριών μηνών.
Γιατί άντεξε
Πάντως, παρά τις περιοδικές αποκλίσεις και τη «παραδοσιακή» εικόνα του, ο Dow έχει μεταβληθεί δραστικά μέσα στις δεκαετίες ώστε να αντανακλά τις εξελίξεις της αγοράς.
Όταν δημιουργήθηκε στις 26 Μαΐου 1896, περιλάμβανε μόλις 12 εταιρείες. Σήμερα αριθμεί 30. Στα 130 χρόνια ιστορίας του έχουν πραγματοποιηθεί 136 αλλαγές στη σύνθεσή του. Επιπλέον, όταν ο δείκτης ξεπέρασε για πρώτη φορά τις 50.000 μονάδες τον φετινό Φεβρουάριο, οι μισές από τις εταιρείες που συνέβαλαν στην τελευταία άνοδο των 10.000 μονάδων είχαν ενταχθεί στον δείκτη τα τελευταία 30 χρόνια.
Ο σημαντικότερος λόγος που ο Dow παραμένει επίκαιρος είναι η μακρά ιστορία του. Οι επενδυτές μπορούν να παρακολουθήσουν μέσα από αυτόν πώς εξελίχθηκαν τόσο η χρηματιστηριακή αγορά όσο και η παγκόσμια οικονομία στο πέρασμα των δεκαετιών.
Αντίθετα, ο S&P 500 δεν έχει ακόμη συμπληρώσει 70 χρόνια ζωής, καθώς δημιουργήθηκε το 1957. Ως εκ τούτου, οι επενδυτές μπορούν μόνο να εκτιμήσουν πώς θα είχε αποδώσει κατά τη διάρκεια γεγονότων όπως οι Παγκόσμιοι Πόλεμοι ή η Μεγάλη Ύφεση.
Έτσι, ακόμη κι αν ο Dow δεν έχει αποτυπώσει πλήρως την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης κατά το τρέχον έτος, είναι πιθανό με την πάροδο του χρόνου να προσαρμοστεί και να ενσωματώσει τη νέα αυτή τάση.
