Σε ηλικία 20 ετών βρισκόταν στους δρόμους της Γαλλίας ως ένα από τα ηγετικά στελέχη του SOS Racisme, της αντιρατσιστικής οργάνωσης που σημάδεψε τη γαλλική πολιτική ζωή της δεκαετίας του 1980. Σήμερα ηγείται της Euronext, του μεγαλύτερου χρηματιστηριακού ομίλου της Ευρώπης.
Ο Stéphane Boujnah προέρχεται από τον χώρο της γαλλικής σοσιαλδημοκρατίας, υποστηρίζει ότι «ένας πολίτης που μένει αμέτοχος είναι ένας άχρηστος πολίτης» και η διαδρομή που τον οδήγησε στο τιμόνι της Euronext απέχει αρκετά από εκείνη που συνήθως αναμένει κανείς για τον επικεφαλής ενός μεγάλου χρηματιστηριακού ομίλου.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο CNBC και στον Steve Sedgwick, αναφέρθηκε στα παιδικά του χρόνια και στο πώς μεγάλωσε σε μια οικογένεια της γαλλικής κατώτερης μεσαίας τάξης. Ο πατέρας του, εργάτης από την Τυνησία, εγκατέλειψε το σχολείο στα 13 του χρόνια. Η μητέρα του ήταν δασκάλα. Ο Boujnah θυμάται ότι το όνειρό του ήταν να γίνει αρχαιολόγος, όμως ο πατέρας του είχε διαφορετική άποψη. «Δεν μπορείς να ταΐσεις την οικογένειά σου πλένοντας πέτρες», του είπε όταν έγινε δεκτός στην αρχαιολογική σχολή, κι έτσι τελικά ακολούθησε τη Νομική.
Ανατρέχοντας στα παιδικά του χρόνια, αποδίδει καθοριστικό ρόλο στη γαλλική δημόσια εκπαίδευση. Χάρη σε έναν καθηγητή που διέκρινε τις δυνατότητές του, βρέθηκε να διδάσκεται αρχαία ελληνικά και λατινικά σε επίπεδο που, όπως ο ίδιος παραδέχεται, η οικογένειά του δεν θα μπορούσε ποτέ να χρηματοδοτήσει. «Το κράτος πλήρωσε για μια κορυφαία κλασική εκπαίδευση. Θέλω αυτό να επαναληφθεί για τις επόμενες γενιές», λέει.
Μάλιστα, αναφερόμενος στις σπουδές του, επιλέγει να ευχαριστήσει δημοσίως και τους Βρετανούς φορολογούμενους. Όπως λέει, βρέθηκε στο Πανεπιστήμιο του Kent χάρη σε υποτροφία του British Council, η οποία κάλυπτε δίδακτρα, διαμονή και έξοδα διαβίωσης. Για τον ίδιο, η εμπειρία αυτή αποτέλεσε ακόμη μία απόδειξη ότι η κοινωνική κινητικότητα δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά αποτέλεσμα θεσμών και συλλογικών επιλογών.
Η πολιτική στράτευση για τον Stéphane Boujnah ήρθε νωρίς. Στη δεκαετία του 1980 ήταν μεταξύ των ιδρυτών του SOS Racisme και αργότερα συμμετείχε σε προοδευτικά think tanks όπως το En Temps Réel. Όπως λέει, η περίοδος που τον διαμόρφωσε περισσότερο από κάθε άλλη ήταν η συμμετοχή του στο SOS Racisme και ο αγώνας ενάντια στην άκρα δεξιά. Μάλιστα, θυμάται ότι βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της αντιπαράθεσης, συμμετέχοντας ακόμη και σε «σωματικές συγκρούσεις με ακροδεξιές συμμορίες» της εποχής.
Όταν ο Steve Sedgwick τον ρωτά αν υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στον νεαρό σοσιαλιστή που συμμετείχε στο SOS Racisme και τον σημερινό επικεφαλής της Euronext, ο Boujnah επιλέγει να απαντήσει μιλώντας για τη σημασία της δημόσιας εκπαίδευσης και την κοινωνική κινητικότητα. Σε άλλο σημείο της συνέντευξης, συνοψίζει τη φιλοσοφία του λέγοντας ότι «δεν είσαι ολοκληρωμένος άνθρωπος αν νοιάζεσαι μόνο για τον εαυτό σου».
Πρώτη φορά CEO
Η πρώτη μεγάλη καμπή στην επαγγελματική του πορεία ήρθε όταν εγκατέλειψε μια επιτυχημένη καριέρα στη Freshfields για να ενταχθεί στο επιτελείο του Dominique Strauss-Kahn στο γαλλικό υπουργείο Οικονομικών. Αποδέχθηκε να μειώσει δραστικά τις αποδοχές του, ενώ ήταν ήδη παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών. Δεν το βλέπει όμως ως επαγγελματική θυσία. Το περιγράφει ως μια περίοδο κατά την οποία όλα ευθυγραμμίστηκαν: οι αξίες, οι δεξιότητες και ο σκοπός.
Αργότερα, όπως λέει, όταν του προτάθηκε το 2015 να αναλάβει τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της Euronext, ελάχιστοι ενδιαφέρονταν πραγματικά για τη θέση. Η Euronext είχε μόλις αποσχιστεί από την Intercontinental Exchange (ICE), η οποία είχε διατηρήσει τα περιουσιακά στοιχεία που θεωρούσε στρατηγικά και είχε εισαγάγει εκ νέου στο χρηματιστήριο μια εταιρεία με χρηματιστηριακή αξία περίπου 1,4 δισ. ευρώ. Ο τότε CEO είχε αποχωρήσει λίγους μήνες μετά την εισαγωγή της εταιρείας στο χρηματιστήριο και, όπως λέει ο ίδιος, «κανείς δεν ήθελε τη δουλειά». Παρά το γεγονός ότι δεν είχε προηγούμενη εμπειρία ως CEO ούτε προερχόταν από τον χώρο των χρηματιστηριακών υποδομών, το διοικητικό συμβούλιο θεώρησε ότι η ευρωπαϊκή του εμπειρία και η ικανότητά του να γεφυρώνει διαφορετικές κουλτούρες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην επόμενη μέρα του ομίλου.
Για τον Boujnah, η ηγεσία δεν είναι πρωτίστως ζήτημα ευφυΐας ή στρατηγικής ανάλυσης. «Δεν έχω κάποιο όραμα. Έχω έναν σκοπό», λέει, και σχολιάζει πως, κατά τη γνώμη του, οι πραγματικά δύσκολες αποφάσεις είναι εκείνες στις οποίες καλείσαι να επιλέξεις ανάμεσα σε δύο κακές επιλογές. «Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αποφεύγουν τις δύσκολες αποφάσεις επειδή είναι διανοητικά περίπλοκες, αλλά επειδή είναι συναισθηματικά δύσκολες».
Μάχη εναντίον τιτάνων
Το 2016, λίγους μόλις μήνες μετά την ανάληψη της ηγεσίας της Euronext, η συγχώνευση του London Stock Exchange με τη Deutsche Börse απειλούσε να δημιουργήσει έναν ευρωπαϊκό γίγαντα που θα περιθωριοποιούσε την Euronext. Όπως λέει, πολλοί τον συμβούλευαν να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα. Εκείνος επέλεξε τη σύγκρουση.
«Αποφάσισα ότι έπρεπε να σταματήσουμε αυτή τη συμφωνία», λέει χωρίς περιστροφές. Ο Boujnah περιγράφει πώς συναντήθηκε επανειλημμένα με την τότε επίτροπο Ανταγωνισμού, Margrethe Vestager, αλλά και με Γερμανούς αξιωματούχους, προσπαθώντας να τους πείσει ότι η συγχώνευση ήταν λανθασμένη τόσο από νομική όσο και από στρατηγική σκοπιά. Η συμφωνία τελικά κατέρρευσε.
Σήμερα η Euronext είναι ο μεγαλύτερος χρηματιστηριακός όμιλος της Ευρώπης. Ωστόσο, στη συνέντευξή του ο Boujnah δε στάθηκε τόσο στην επιχειρηματική επιτυχία. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να κινητοποιήσει ιδιωτικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση επενδύσεων, της άμυνας, της ενεργειακής μετάβασης και της τεχνολογικής της ανταγωνιστικότητας, ο ίδιος εξηγεί ότι αντιμετωπίζει τις κεφαλαιαγορές όχι ως αυτοσκοπό αλλά ως αναγκαίο εργαλείο για το μέλλον της Ευρώπης.
Ο ρόλος των κεφαλαιαγορών
«Στην Ευρώπη δεν υπάρχουν μεγάλες και μικρές χώρες. Υπάρχουν μεγάλες και μικρές αγορές. Υπάρχουν όμως μόνο μεγάλα έθνη», σημειώνει, εξηγώντας τη λογική πίσω από την επέκταση του ομίλου σε χώρες όπως η Ιταλία, η Νορβηγία, η Ιρλανδία και η Ελλάδα.
Η συζήτηση καταλήγει τελικά πολύ μακριά από τα χρηματιστήρια. Ο Boujnah εκφράζει την ανησυχία ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική πρόκληση. Να διατηρήσει την οικονομική ισχύ και την ευημερία που απαιτούνται για να προστατευθούν οι αξίες και το κοινωνικό μοντέλο που οικοδομήθηκαν μετά το 1945.
«Πρέπει να βρούμε τρόπους ώστε η επόμενη γενιά να απολαύσει όσα απολαύσαμε κι εμείς. Έναν χώρο όπου μπορούμε να παραμείνουμε ελεύθεροι. Όπου μπορούν να συνυπάρχουν οι θρησκευτικές πομπές και τα gay pride. Όπου μπορούμε να ψηφίζουμε τον Farage ή τον Corbyn χωρίς παρεμβάσεις. Όπου μπορούμε να συμβάλλουμε σε έναν τρόπο ζωής που βασίζεται στην ελευθερία του λόγου, τη δημοκρατία, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, την κοινωνική συνοχή και ούτω καθεξής. Και αν δεν φροντίσουμε γι' αυτά, αν γίνουμε εξαρτημένοι από τον υπόλοιπο κόσμο, αν δεν είμαστε ευημερούντες, αν δεν είμαστε ισχυροί, τότε αυτές οι αξίες θα εξατμιστούν».
