Διανύουμε ένα (ακόμα) κρίσιμο 48ωρο για τις διεθνείς αγορές, καθώς αυτή είναι η διορία που έθεσαν οι ΗΠΑ για την απάντηση του Ιράν στο «memo» των 14 σημείων. Όπως έχει συμβεί κι άλλες φορές από το ξέσπασμα του πολέμου, οι αγορές έσπευσαν να προεξοφλήσουν το θετικότερο των σεναρίων. Οι τιμές του Brent διολίσθησαν κάτω από τα 100 δολάρια και οι χρηματιστηριακοί δείκτες εκτοξεύθηκαν – μεταξύ αυτών και ο Γενικός Δείκτης στη Λεωφόρο Αθηνών.
Όμως δεν είναι όλοι το ίδιο αισιόδοξοι. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της UBS, Paul Donovan, σχολιάζει ότι πέρα από τις απρόβλεπτες αλλά δημόσιες αλλαγές της στάσης των ΗΠΑ, όπως η υπαναχώρηση από το σχέδιο «συνοδείας» πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι επενδυτές χρειάζεται να κατανοήσουν και την πολιτική του Ιράν, η οποία είναι απρόβλεπτη με έναν πιο αδιαφανή τρόπο. Και πράγματι, οι δυνάμεις που αυτή τη στιγμή ασκούν πίεση στην ιρανική κυβέρνηση είναι δύσκολο να εκτιμηθούν. Ένδειξη, αν όχι απόδειξη, ως προς αυτό, τα σποραδικά πυρά των προηγούμενων ημερών που αποδόθηκαν στους Φρουρούς της Επανάστασης.
«Χωρίς σαφή εικόνα για τη στάση του Ιράν, είναι αδύνατο να γνωρίζει κανείς ποιες παραχωρήσεις ίσως χρειαστεί να κάνει η Ουάσιγκτον για να επιτευχθεί μια συμφωνία» σημειώνει ο Donovan. Και εξηγεί πως, χωρίς αυτό, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί αν τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά πριν οι φυσικές ελλείψεις αρχίσουν να επηρεάζουν την οικονομία.
Πίσω από τους τίτλους
Συμπληρώθηκε ένας μήνας από τη διαρροή των «10 σημείων» τα οποία, σύμφωνα με τα τότε διεθνή δημοσιεύματα, έφερναν ΗΠΑ και Ιράν κοντά σε μια συμφωνία ειρήνης. Σύντομα αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχε κανένα συγκροτημένο πλαίσιο διαπραγμάτευσης, και, παρά το γεγονός ότι ο Λευκός Οίκος είχε υποβαθμίσει και απορρίψει κάποια από εκείνα τα σημεία ως μαξιμαλιστικές ιρανικές διαρροές, εν τούτοις αξιοποίησε τη συγκυρία για να κάνει ένα βήμα πίσω και να πανηγυρίσει την κατάπαυση του πυρός ως νίκη.
Έχει ιδιαίτερη αξία μια πιο προσεκτική ανάγνωση όσων έχουν διαρρεύσει τις τελευταίες ώρες. Ξεκινώντας από το γεγονός ότι το δημοσίευμα του Barak Ravid στο Axios επικαλείται πηγές του Λευκού Οίκου. Εύλογα, θα πρέπει κανείς να «ζυγίσει» πόση αξιοπιστία μπορεί να αποδώσει στις διαρροές του Λευκού Οίκου. Και, κυρίως, αν και γιατί οι διαρροές αυτές θα πρέπει να θεωρούνται πιο αξιόπιστες σε σχέση με αυτές που προέρχονται από τα κέντρα εξουσίας στο Ιράν.
Διαβάστε ακόμα: Το Ισραήλ δεν γνωρίζει για μια πιθανή συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης
«Τίποτα δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί» αναφέρει το Axios, μεταφέροντας πάντως την εκτίμηση των πηγών του Λευκού Οίκου ότι αυτή είναι η πιο κοντινή προσέγγιση που έχει υπάρξει, για μια συμφωνία ειρήνης, από την έναρξη του πολέμου. Επίσης, πολλοί από τους όρους που περιγράφονται στο «memo» περιλαμβάνονται υπό την αίρεση της επίτευξης μιας τελικής συμφωνίας, «αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε επανέναρξης του πολέμου είτε μιας παρατεταμένης κατάστασης αβεβαιότητας, στην οποία οι εχθροπραξίες θα έχουν σταματήσει αλλά τίποτα δεν θα έχει πραγματικά επιλυθεί».
Επιπλέον, «πηγές με γνώση των συνομιλιών» υποστήριξαν ότι το Ιράν θα μπορούσε να συμφωνήσει στην απομάκρυνση από τη χώρα του εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει. Κι ενώ η Τεχεράνη έχει απορρίψει κατηγορηματικά αυτό το ενδεχόμενο μέχρι σήμερα, μία από τις πηγές ανέφερε ότι στις επιλογές που συζητούνται είναι η μεταφορά του υλικού στις Ηνωμένες Πολιτείες…
Σαν να μην έφτασαν όλα αυτά, ο Ντόναλντ Τραμπ «ξαναχτύπησε» στα social media,όχι μόνο εκτοξεύοντας νέες απειλές κατά του Ιράν, αλλά και διαψεύδοντας τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ που λίγες ώρες νωρίτερα είχε δηλώσει ότι η επιχείρηση Epic Fury έχει ολοκληρωθεί:
«Υποθέτοντας ότι το Ιράν συμφωνήσει να παραχωρήσει όσα έχουν συμφωνηθεί, κάτι που ίσως αποτελεί μεγάλη εικασία, τότε η ήδη θρυλική επιχείρηση Epic Fury θα λάβει τέλος και ο εξαιρετικά αποτελεσματικός Αποκλεισμός θα επιτρέψει στα Στενά του Ορμούζ να είναι ΑΝΟΙΧΤΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ, συμπεριλαμβανομένου και του Ιράν. Αν δεν συμφωνήσουν, οι βομβαρδισμοί θα ξεκινήσουν και θα είναι, δυστυχώς, σε πολύ υψηλότερο επίπεδο και με πολύ μεγαλύτερη ένταση από πριν. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας πάνω σε αυτό το ζήτημα! Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ».
Επικοινωνιακή διαχείριση
Το πιο «ύποπτο» σημείο όσων μετέφεραν οι αμερικανικές πηγές στο Axios, είναι ότι «η απόφαση του προέδρου Τραμπ να υπαναχωρήσει από την προσφάτως ανακοινωθείσα επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ (σ.σ. Project Freedom) και να αποφύγει την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας, βασίστηκε στην πρόοδο που σημειώθηκε στις συνομιλίες». Αυτό θυμίζει έντονα… επικοινωνιακή διαχείριση αποτυχίας.
Ο Max Boot, senior fellow στο Council on Foreign Relations, ένας από τους πρώτους αναλυτές που προειδοποιούσαν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ κινδυνεύει να παγιδευτεί στο Ιράν όπως ο Πούτιν στην Ουκρανία, είχε προειδοποιήσει και για την επικείμενη αποτυχία του, βραχύβιου όπως αποδείχθηκε, Project Freedom. Εξηγώντας ότι, «με τις αόριστες δεσμεύσεις περί στρατιωτικής υποστήριξης αλλά χωρίς ανακοίνωση πραγματικών επιχειρήσεων συνοδείας νηοπομπών» θα μπορούσε να εξελιχθεί «σε ακόμη ένα αυτοσχέδιο ημίμετρο σε έναν πόλεμο που έχει πάει από λάθος σε λάθος».
Ενδιαφέρον έχει η άποψη του Boot και για τον –«εξαιρετικά αποτελεσματικό» κατά τον Τραμπ– ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν, ο οποίος συνεχίζεται. Ο Boot λοιπόν σχολιάζει πως ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι ο αποκλεισμός αποτελεί τη «μαγική λύση» που τελικά θα γονατίσει το Ιράν. Η πεποίθησή του φαίνεται να βασίζεται σε υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες το Ιράν σύντομα θα εξαντλήσει τη δυνατότητα αποθήκευσης πετρελαίου που δεν μπορεί να εξαγάγει και ότι, αν αναγκαστεί να κλείσει πετρελαιοπηγές, θα προκληθούν μόνιμες ζημιές στις υποδομές του. Ένα σενάριο το οποίοι ειδικοί του κλάδου αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό. Κάποιοι μάλιστα εκτιμούν πως μετά τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού, ο ιρανικός πετρελαϊκός κλάδος θα είναι σε θέση ανακτήσει το μεγαλύτερο μέρος της προπολεμικής παραγωγικής του ικανότητας μέσα σε λίγους μήνες.
«Το Ιράν δεν είναι νησί όπως η Κούβα ώστε να μπορεί εύκολα να απομονωθεί μέσω ναυτικού αποκλεισμού» λέει ο Boot, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη ανακατευθύνει πλέον το εμπόριο μακριά από τον Περσικό Κόλπο, προς την Κασπία Θάλασσα και μέσω χερσαίων διαδρομών προς γειτονικά κράτη όπως το Αζερμπαϊτζάν, η Κίνα, το Πακιστάν, η Τουρκία και το Τουρκμενιστάν.
Πρόωρο «πάρτι»;
Με άλλα λόγια, παρά την ενθουσιώδη αντίδραση των αγορών και με δεδομένο ότι οι διορίες του Ντόναλντ Τραμπ τείνουν να… ξεχειλώνουν, ειδικά όσο δεν καταφέρνει να απεμπλακεί εύσχημα από τον πόλεμο, οι επενδυτές ίσως υποτιμούν τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης «γκρίζας ζώνης». Ενός σεναρίου δηλαδή στο οποίο οι εχθροπραξίες θα έχουν περιοριστεί, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί πραγματική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, για τα Στενά του Ορμούζ κλπ.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις αγορές, καθώς η διαφορά ανάμεσα σε μια εύθραυστη προσωρινή αποκλιμάκωση και σε μια οριστική διπλωματική διευθέτηση είναι τεράστια. Στην πρώτη περίπτωση, η παγκόσμια οικονομία παραμένει εκτεθειμένη, όπως και το επενδυτικό κλίμα, και η νευρικότητα και οι πιέσεις στις αγορές θα μπορούσαν να επανέλθουν απότομα.
