Η μερική αποκλιμάκωση του γεωπολιτικού ρίσκου στη Μέση Ανατολή, μετά και τα τελευταία μηνύματα από την Ουάσιγκτον, φαίνεται να λειτουργεί κατευναστικά για τις αγορές, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τις πιέσεις που έχουν ήδη ενσωματωθεί στις αποτιμήσεις. Σε αυτό το περιβάλλον, οι μετοχές των τεσσάρων συστημικών τραπεζών έχουν καταγράψει διόρθωση άνω του 20% από τα πρόσφατα υψηλά τους, όχι μόνο λόγω της έντασης στην περιοχή, αλλά κυρίως εξαιτίας των πρώτων ρωγμών που εμφανίστηκαν διεθνώς στην αγορά ιδιωτικών πιστώσεων (private credit). Η εξέλιξη αυτή πυροδότησε μια ισχυρή διόρθωσης στις τράπεζες σε ΗΠΑ και Ευρώπη, συμπαρασύροντας και τον εγχώριο κλάδο.
Η αγορά αρχίζει να βλέπει πραγματικές πιέσεις στις αποτιμήσεις δανείων. Το γεγονός ότι η JPMorgan προχωρά σε απομειώσεις σε χαρτοφυλάκια ιδιωτικών πιστώσεων θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί για χρόνια η αγορά αυτή εμφάνιζε πολύ μικρότερη μεταβλητότητα από τις αγορές ομολόγων. Όταν μεγάλοι διεθνείς οίκοι αποτιμούν πλέον δάνεια κάτω από την ονομαστική τους αξία (par), αυτό υποδηλώνει προσαρμογή σε περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων και αυξημένου πιστωτικού κινδύνου.
Παράλληλα, αυξάνονται οι περιπτώσεις επιχειρήσεων που χρηματοδοτήθηκαν μέσω ιδιωτικών πιστώσεων και εισέρχονται σε καθεστώς «αναδιάρθρωσης και παράτασης» (amend and extend). Στην πράξη, τα επενδυτικά κεφάλαια συμφωνούν με τους δανειολήπτες σε επιμήκυνση λήξεων ή τροποποίηση όρων, αντί να καταγραφεί επίσημη αθέτηση πληρωμών. Συχνά, οι τόκοι κεφαλαιοποιούνται μέσω μηχανισμών πληρωμής σε είδος (payment-in-kind – PIK), επιτρέποντας την εξυπηρέτηση του χρέους χωρίς άμεσες ταμειακές εκροές. Η πρακτική αυτή συγκρατεί τεχνητά χαμηλά τους δείκτες αθέτησης, αλλά αυξάνει τη συνολική μόχλευση στο σύστημα.
Την ίδια στιγμή, πιέσεις καταγράφονται και στη δευτερογενή αγορά ιδιωτικών πιστώσεων, όπου σε αρκετές συναλλαγές τα δάνεια αλλάζουν χέρια με σημαντική έκπτωση (discount) έναντι της ονομαστικής αξίας – φαινόμενο που μέχρι πρότινος ήταν περιορισμένο. Αυτό αντανακλά την απαίτηση των επενδυτών για υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου (risk premium) για την ίδια κατηγορία τοποθετήσεων. Ένα νέο ενεργειακό σοκ, με υψηλότερες τιμές πετρελαίου και επίμονες πληθωριστικές πιέσεις, θα μπορούσε να παρατείνει το περιβάλλον αυξημένων επιτοκίων και να επιβαρύνει περαιτέρω τους συγκεκριμένους δανειολήπτες.
Από την άλλη πλευρά, εφόσον η γεωπολιτική ένταση συνεχίσει να αποκλιμακώνεται, το επενδυτικό ενδιαφέρον για τον τραπεζικό κλάδο θα αρχίζει να αναθερμανθεί διεθνώς, καθώς πρόκειται για έναν κλάδο με προοπτικές ανάπτυξης που συνδυάζει υψηλές και σχετικά σταθερές μερισματικές αποδόσεις, ιδίως στην Ευρώπη. Παράλληλα, οι αποτιμήσεις παραμένουν ελκυστικές και χαμηλότερες από τους ιστορικούς μέσους όρους.
Το κόστος ιδίων κεφαλαίων για τον τραπεζικό κλάδο αυξήθηκε στο 11,2% από 10,3% μέσα σε μία εβδομάδα, υπό την παραδοχή μηδενικής μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Ωστόσο, αν ενσωματωθεί υπόθεση μακροπρόθεσμης ανάπτυξης της τάξης του 2,5% – σε ευθυγράμμιση με τις εκτιμήσεις για την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ – τότε το τεκμαρτό κόστος ιδίων κεφαλαίων (implied CoE) διαμορφώνεται κοντά στο 12%, επίπεδο συμβατό με τον ιστορικό μέσο όρο.
Την ίδια στιγμή, ο δείκτης αποτίμησης σε όρους τιμής προς κέρδη διετίας (P/E forward διετίας) είχε υποχωρήσει στις 8,5 φορές, έναντι περίπου 14 φορών για την ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά, διευρύνοντας εκ νέου το discount του κλάδου. Σε αυτό το πλαίσιο, συνολικές αποδόσεις της τάξης του 8%–9% – εκ των οποίων περίπου 5%–6% προέρχονται από μερίσματα – λειτουργούν ως βασικός παράγοντας στήριξης, σύμφωνα με αναλυτές.
Πλέον, ο ευρωπαϊκός τραπεζικός κλάδος διαπραγματεύεται με μέσο δείκτη τιμής προς ενσώματη λογιστική αξία (P/BV) στο 1,25x για το 2026 και κοντά στο 1,15x για το 2027, έναντι επιπέδων έως και 1,45x–1,5x στα πρόσφατα υψηλά. Οι ελληνικές τράπεζες κινούνται υψηλότερα, κοντά στο 1,5x και 1,4x αντίστοιχα, αντανακλώντας τις ισχυρότερες προοπτικές κερδοφορίας.
Διαχειριστές κεφαλαίων τοποθετούνται, προς ώρας, σε μέση ετήσια αύξηση κερδών ανά μετοχή (EPS) κοντά στο 10,5% για την περίοδο 2026–2028 για τις ελληνικές τράπεζες, με τη μέση εκτιμώμενη μερισματική απόδοση να διαμορφώνεται άνω του 5% το 2026 και 6% το 2027, προσεγγίζοντας το 7% το 2028. Παράλληλα, καταγράφονται σταδιακές ανοδικές αναθεωρήσεις των εκτιμήσεων, με βάση τα επιχειρησιακά σχέδια (business plans) που έχουν παρουσιάσει οι διοικήσεις.
