Ανησυχίες εγείρουν για την ασφάλεια και την επάρκεια των αποθεμάτων αίματος στην Ελλάδα ο Σύλλογος Εργαζομένων του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας ΕΚΕΑ και- εκ μέρους των συχνά μεταγγιζόμενων ασθενών -ο Πανελλήνιος Σύλλογος Πασχόντων από Μεσογειακή Αναιμία και Δρεπανοκυτταρική Νόσο ΠΑΣΠΑΜΑ. Οι προβληματισμοί αυτοί αποκτούν μεγαλύτερο ειδικό βάρος λόγω της συγκυρίας, κατά την οποία διατυπώνονται καθώς έχει ήδη μπει το καλοκαίρι και ούτως ή άλλως δημιουργούνται ελλείψεις αίματος στη χώρα μας, όταν οι συστηματικοί εθελοντές αιμοδότες απουσιάζουν σε διακοπές.
Οι όποιοι κλυδωνισμοί στην ασφάλεια του αίματος και στο απόθεμα του ποσοτικά, αφορούν πρωτίστως τα συχνά μεταγγιζόμενα άτομα όπως είναι οι ασθενείς με μεσογειακή αναιμία και δρεπανοκυτταρική αναιμία, οι οποίοι χρειάζονται μετάγγιση αίματος κάθε 2-3 εβδομάδες, αλλά και κάθε πολίτη που θα μπορούσε να υποστεί ένα τροχαίο ατύχημα ή να χρειαστεί μετάγγιση αίματος σε μία χειρουργική επέμβαση.
Όπως προειδοποιούν οι εργαζόμενοι του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας ΕΚΕΑ και ο Σύλλογος των ασθενών ΠΑΣΠΑΜΑ είναι σε εξέλιξη μία αμφισβητούμενη ανατροπή στο πληροφοριακό σύστημα αιμοδοσίας που διαχειρίζεται το Εθνικό Μητρώο Αιμοδοτών και όλα τα στοιχεία της αιμοδοσίας (ιστορικό αιμοδοτών, κέντρα αιμοδοσίας, κάλυψη αναγκών σε νοσοκομεία κτλ). Η ανατροπή αφορά την μετάβαση από το διεθνώς πιστοποιημένο σύστημα πληροφορικής e-Delphyn που διαθέτει έγκριση FDA (ένα από τα τρία διεθνώς πιστοποιημένα παγκοσμίως) το οποίο τοποθετήθηκε στη χώρα μας μετά το 2021, στα 3 προηγούμενα συστήματα που ίσχυαν πριν.
Διευκρινίζεται στο σημείο αυτό πως το ενιαίο σύστημα πληροφορικής e-Delphyn τοποθετήθηκε σε 6 κέντρα Αιμοδοσίας της Αττικής, μετά από διεθνή δημόσιο διαγωνισμό με την συνεργασία του ΕΚΕΑ και του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ)
Το ΕΚΕΑ υπογραμμίζει ότι στις 16/3/2026 το υπουργείο Υγείας αποφάσισε να συνεργαστεί με την ΗΔΙΚΑ στο πλαίσιο της αξιοποίησης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης (ύψους 14 εκατ. ευρώ), ξηλώνοντας το ενιαίο σύστημα στο οποίο είχαν διασυνδεθεί έξι υπηρεσίες Αιμοδοσίας της Αττικής στα νοσοκομεία Παίδων Αγία Σοφία, Παίδων Αγλαϊα Κυριακού, Θριάσιο, Νίκαιας, Αμαλία Φλέμινγκ και Σωτηρία κι ενώ ετοιμάζονταν να συνδεθούν και τα υπόλοιπα νοσοκομεία του λεκανοπεδίου, μαζί με το νοσοκομείο Κορίνθου. Ειδικά το νοσοκομείο παίδων Αγία Σοφία διαθέτει μία ξεχωριστή βαρύτητα καθώς εκεί απευθύνονται 800 πολυμεταγγιζόμενοι ασθενείς με μεσογειακή και δρεπανοκυτταρική αναιμία και πραγματοποιούνται 80 μεταγγίσεις αίματος την ημέρα-γεγονός που το καθιστά πρώτο νοσοκομείο σε μεταγγίσεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Όπως εξηγεί η Βάνα Μυρίλλα, πρόεδρος του Συλλόγου ΠΑΣΠΑΜΑ, το αίμα σαν βιολογικό υλικό ζει για 35 μέρες και πρέπει να αξιοποιηθεί μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα. Στην Ελλάδα έχουμε 100 κέντρα αιμοδοσίας, τα οποία διέθεταν μέχρι πρότινος κατακερματισμένη λειτουργία. Η πατρίδα μας εισάγει ετησίως 17.000 μονάδες αίματος από την Ελβετία, ενώ διαθέτει λίγο παραπάνω από ενάμιση εκατομμύριο εθελοντές αιμοδότες (1.584.705 αιμοδότες), που αντιστοιχούν σε 5.238.878 ασκούς αίματος, οι οποίοι πρωτίστως προορίζονται για οξέα περιστατικά (τροχαία ατυχήματα, βαριά χειρουργεία), με τους πολυμεταγγιζόμενους ασθενείς (με μεσογειακή αναιμία και δρεπανοκυτταρική νόσο) συχνά να μπαίνουν σε δεύτερη προτεραιότητα-εξ’ ου και οι σοβαρές ελλείψεις που βιώνουν αυτές οι κατηγορίες πασχόντων κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών.
Το ΕΚΕΑ εκπόνησε μελέτη και ζητά χρηματοδότηση 13 εκατομμυρίων ευρώ για τρία έργα- όχι μόνο το πληροφοριακό σύστημα. Στα έργα αυτά περιλαμβάνονται: Πρώτον, η επέκταση του ενιαίου πληροφοριακού συστήματος (αυτού που είχε ήδη εγκατασταθεί σε έξι νοσοκομεία της Αττικής από το 2022). Δεύτερον, η ψηφιοποίηση του αρχείου αιμοδοτών και του ιστορικού των αιμοδοτών της χώρας και τρίτον, η παροχή δυνατότητας της ηλεκτρονικής συμπλήρωσης του ιστορικού αιμοδοσίας, ώστε μαζί με τα τάμπλετ, που θα δοθούν στις μονάδες αιμοδοσίας να μπορέσει όλο το σύστημα να λειτουργήσει ψηφιακά.
Οι εργαζόμενοι του ΕΚΕΑ και τα μέλη του Συλλόγου ΠΑΣΠΑΜΑ διευκρινίζουν πως δεν έχουν εμμονή με κάποιο από τους δύο εμπλεκόμενους φορείς και δεν κάνουν καμία διάκριση μεταξύ του ΕΔΥΤΕ και της ΗΔΙΚΑ. Αυτό που τους προβληματίζει είναι πως η μετάβαση στα προηγούμενα συστήματα συνιστά πισωγύρισμα και δεν διασφαλίζει τον έλεγχο του αίματος και κατ’ επέκταση την ασφάλεια των μεταγγίσεων.
«Το αίμα δεν είναι απλά ένα σύστημα πληροφορικής είναι ένας ζωντανός βιολογικός ιστός και σε κάθε χώρα απαιτείται να υπάρχει ένας ενιαίος φορέας, ένα κεντρικό ‘μάτι’ που σε αληθινό χρόνο να μπορεί να ελέγχει το Εθνικό Μητρώο των Αιμοδοτών, να βλέπει τις ελλείψεις αίματος να διακρίνει τις ανάγκες στα νοσοκομεία και να συντονίζει όλες τις μονάδες αιμοδοσίας» εξηγεί η Βάνα Μυρίλλα, η οποία εκπροσωπεί τουλάχιστον 4000 συχνά μεταγγιζόμενους ασθενείς με μεσογειακή αναιμία και δρεπανοκυτταρική νόσο.
Η πρόεδρος του ΠΑΣΠΑΜΑ προσθέτει ότι λόγω της εξελισσόμενης μετάβασης από το ένα σύστημα στο άλλο (δηλαδή στα προγενέστρερα), οι διοικήσεις των 6 νοσοκομείων της Αττικής στα οποία λειτουργούσε ήδη το ενιαίο σύστημα πληροφορικής e-delphyn έλαβαν εντολή να το αποσυνδέσουν. Σε αποσύνδεση προχώρησαν τα νοσοκομεία Παίδων Αγλαΐα και Νίκαιας με συνέπεια μια φιάλη αίματος ομάδας «0» λόγω μη καλής λειτουργίας του συστήματος να καταχωρηθεί σαν ομάδα «Α» και να χορηγηθεί σε ασθενή που ευτυχώς δεν παρουσίασε πρόβλημα κατά την μετάγγιση. «Ο άνθρωπος ήταν τυχερός, γιατί λόγω της δικής του ομάδας αίματος, δεν παρουσίασε ασυμβατότητα και δεν έπαθε κάτι. Δεν μπορούμε όμως να βασιζόμαστε στην τύχη» τόνισε η Βάνα Μυρίλλα. Ωστόσο, στο πολύ πρόσφατο παρελθόν έχει συμβεί στην Ελλάδα μεταγγιζόμενη ασθενής που έλαβε «λάθος» ομάδα αίματος, (δηλαδή μη συμβατή με τη δική της), να πεθάνει, μετά από σοβαρότατες επιπλοκές που υπέστη λόγω αυτού του μοιραίου λάθους.
