Σύμφωνα με την επίσημη έκθεση των αποτελεσμάτων του ΠΟΥ για το 2025, υπολογίζεται ότι 567 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι καλύφθηκαν πέρσι από βασικές υπηρεσίες υγείας χωρίς να αντιμετωπίσουν «καταστροφικές δαπάνες υγείας», σε σύγκριση με το βασικό σενάριο του 2018. Συνολικά αυτό αντιστοιχεί σε μια αύξηση κατά επιπλέον 136 εκατομμυρίων ατόμων που καλύφθηκαν σε βασικές υπηρεσίες υγείας κατά την περσινή χρονιά σε σύγκριση με το 2024.
Να διευκρινίσουμε στο σημείο αυτό πως καταστροφικές δαπάνες υγείας ορίζονται εκείνες οι δαπάνες για την κάλυψη του κόστους των φαρμάκων ή άλλων ιατρικών αναγκών (πληρωμή για διαγνωστικές εξετάσεις ή νοσήλια), που για να τα καλύψει ο ασθενής αναγκάζεται να «κόψει» από δαπάνες διαβίωσης (τρόφιμα, λογαριασμοί ενέργειας, ύδρευσης κτλ, ενοίκια και άλλες ζωτικές ανάγκες).
Η ετήσια Έκθεση Αποτελεσμάτων του ΠΟΥ φανερώνει μετρήσιμες βελτιώσεις στην υγεία των ανθρώπων παγκοσμίως για την περασμένη χρονιά (2025), σε πείσμα της δύσκολης συγκυρίας που διανύουμε, καθώς καταγράφονται σημαντικές περικοπές χρηματοδότησης που επηρεάζουν τόσο τον οργανισμό όσο και τον ευρύτερο παγκόσμιο τομέα υγείας. Σημειώνεται ότι οι περικοπές αφορούν και μελέτες ανάπτυξης νέων εμβολίων, γεγονός που δυνητικά μπορεί να επηρεάσει τις προσπάθειες ανοσοποίησης του πληθυσμού για την προστασία του από δεκάδες λοιμώδη νοσήματα εκ των οποίων κάποια μπορούν να αποβούν θανατηφόρα.
Η έκθεση του ΠΟΥ διαπιστώνει σημαντική πρόοδο και στους τρεις στόχους του «Τριπλού Δισεκατομμυρίου» στο πλαίσιο του Δέκατου Τρίτου Γενικού Προγράμματος Εργασίας (GPW13) για την περίοδο 2019-2025.
Αναλυτικά:
Καταρχάς υπολογίζεται ότι 567 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι καλύφθηκαν από βασικές υπηρεσίες υγείας χωρίς να αντιμετωπίσουν καταστροφικές δαπάνες υγείας το 2025, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο του 2018 – δηλαδή αύξηση 136 εκατομμυρίων από το 2024. Παράλληλα, εκτιμάται ότι 698 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι προστατεύτηκαν καλύτερα από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας το 2025, σε σύγκριση με το βασικό επίπεδο του 2018.
Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 61 εκατομμύρια περισσότερα άτομα από το 2024. Επιπλέον υπολογίζεται ότι 1,75 δισεκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι έζησαν πιο υγιεινά το 2025, σε σύγκριση με το βασικό επίπεδο του 2018. Αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 300 εκατομμύρια περισσότερα άτομα από το 2024.
«Καμπανάκι» κινδύνου
Παρά την πρόοδο αυτή, η έκθεση του ΠΟΥ προειδοποιεί ότι σημαντικές φιλοδοξίες παραμένουν ανεκπλήρωτες, με αποτέλεσμα ο κόσμος να μην έχει επιτύχει τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης που σχετίζονται με την υγεία έως το 2030.
Παρ 'όλα αυτά, αυτή η τελική εικόνα στο πλαίσιο του GPW 13 παρέχει σαφή στοιχεία για την αξία ενός ισχυρού και βιώσιμα χρηματοδοτούμενου ΠΟΥ, αντανακλώντας τη διαρκή συνεργασία μεταξύ του ΠΟΥ και των κρατών μελών του σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.
Η Έκθεση Αποτελεσμάτων του 2025 δείχνει ότι με την υποστήριξη του ΠΟΥ και των εταίρων του, οι χώρες έχουν προσφέρει απτά οφέλη σε εκατομμύρια ανθρώπους. Ταυτόχρονα, αυτά τα οφέλη δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένα. Η προστασία και η επέκτασή τους θα απαιτήσει διαρκή υποστήριξη και επενδύσεις, ώστε μαζί να μπορέσουμε να συνεχίσουμε να προωθούμε το όραμα που ορίζεται στο Σύνταγμα του ΠΟΥ, που συνοψίζεται στη φράση ‘το υψηλότερο εφικτό πρότυπο υγείας ως δικαίωμα για όλους’, όπως επεσήμανε ο Δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ.
Η Έκθεση Αποτελεσμάτων του ΠΟΥ δημοσιεύεται ετησίως πριν από την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας, με σκοπό την αξιολόγηση της προόδου και την ανασκόπηση των επιτευγμάτων και των προκλήσεων στην εφαρμογή του προϋπολογισμού προγράμματος του ΠΟΥ.
Σε σύγκριση με προηγούμενες εκδόσεις, η έκθεση του 2025 περιλαμβάνει ισχυρότερη αναφορά βασισμένη σε τεκμήρια και σαφέστερη ιεράρχηση προτεραιοτήτων σε εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, παρέχοντας μια εικόνα που βασίζεται περισσότερο σε δεδομένα για το πού έχει σημειωθεί πρόοδος και πού χρειάζεται περαιτέρω προσπάθεια. Η πλήρης έκθεση θα παρουσιαστεί από τον Γενικό Διευθυντή του Οργανισμού στην Εβδομηκοστή Ένατη Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας (18–23 Μαΐου 2026).
Οι τομείς βελτίωσης και οι υστερήσεις
Η τελευταία Έκθεση Αποτελεσμάτων δείχνει ουσιαστική – αλλά ελλιπή – πρόοδο σε 46 δείκτες αποτελεσμάτων και 121 δείκτες εκροών που εστιάζουν ειδικά στην απόδοση της Γραμματείας του ΠΟΥ. Αυτοί οι δείκτες ευθυγραμμίζονται με την Ατζέντα του 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, αντανακλώντας την κοινή λογοδοσία μεταξύ του ΠΟΥ και των κρατών μελών του.
Συνολικά, περίπου οι μισοί από τους δείκτες εκροών δεν επιτεύχθηκαν, ιδίως σε περιβάλλοντα επιρρεπή σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και περιορισμένων πόρων. Και για τους τρεις στόχους, οι οικονομικές πιέσεις και η διαδικασία αναπροσαρμογής του ΠΟΥ είχαν αρκετές άμεσες συνέπειες, όπως μειωμένη ικανότητα ανθρώπινου δυναμικού για την υλοποίηση, περιορισμένη τεχνική υποστήριξη και επιβράδυνση της υλοποίησης του προγράμματος.
Η πρόοδος προς την καθολική υγειονομική κάλυψη οφείλεται στην εκτεταμένη κάλυψη των υπηρεσιών για μεταδοτικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένου του HIV και της φυματίωσης, στην πρόληψη των βακτηριακών ασθενειών μέσω βελτιωμένων συνθηκών υγιεινής και στην αύξηση του εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά σε τομείς όπως η διαχείριση του διαβήτη, η επιτήρηση της ιλαράς και η οικονομική προστασία.
Η πρόοδος στον τομέα της προστασίας από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας αντικατοπτρίζει τις προόδους στην ετοιμότητα για πανδημίες, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, την πρόληψη και την ικανότητα αντιμετώπισης. Αυτά τα οφέλη υποστηρίχθηκαν εν μέρει από την υιοθετημένη Συμφωνία για την Πανδημία και τον αναθεωρημένο Διεθνή Κανονισμό Υγείας. Οι τομείς που απαιτούν πολύπλοκη εφαρμογή - όπως η ανίχνευση ασθενειών, η αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης και η εξάλειψη της πολιομυελίτιδας - παραμένουν πιο απαιτητικοί, αντανακλώντας τον αντίκτυπο των περιορισμών στη χρηματοδότηση. Η πρόοδος προς την καλύτερη υγεία και ευημερία οφείλεται στις βελτιώσεις στην πρόσβαση σε καθαρή οικιακή ενέργεια, νερό, αποχέτευση και υγιεινή, καθώς και στις μειώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της χρήσης καπνού και της κατανάλωσης αλκοόλ. Οι παγκόσμιες οδηγίες, τα τεχνικά εργαλεία, τα πρότυπα και τα δίκτυα του ΠΟΥ έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη αυτών των επιτευγμάτων.
Παραδείγματα επιτευγμάτων του 2025
Η Έκθεση Αποτελεσμάτων επισημαίνει αρκετούς τομείς όπου η τεχνική ηγεσία και ο ρόλος σύγκλησης του ΠΟΥ είχαν σαφή αντίκτυπο στους ακόλουθους τομείς:
- Στην αντιμετώπιση της πανδημίας της μικροβιακής αντοχής, μέσω του Παγκόσμιου Συστήματος Επιτήρησης της Αντοχής και της Χρήσης στα Αντιμικροβιακά (GLASS), για τη λήψη αποφάσεων πολιτικής.
- Στην ψυχική υγεία, με ενισχυμένα συστήματα επείγουσας ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, αυξάνοντας την κάλυψη των αναγκών από 28% σε 48%.
- Στον εμβολιασμό κατά του HPV, με διευρυμένη εμβολιαστική κάλυψη με απλοποιημένα σχήματα εφάπαξ δόσης, αυξάνοντας την παγκόσμια κάλυψη από 17% το 2019 σε 31% το 2024.
- Στην ετοιμότητα για τις πανδημίες, με την υιοθέτηση της Συμφωνίας για την Πανδημία και τροποποιήσεις του Διεθνούς Κανονισμού Υγείας (ΔΥΚ), ώστε να διασφαλιστεί ότι ο κόσμος είναι καλύτερα προετοιμασμένος για μελλοντικές πανδημίες.
- Στην ανθρωπιστική ανταπόκριση, διεθνώς, με τον ΠΟΥ να ανταποκρίνεται σε 66 καταστάσεις έκτακτης ανάγκης σε 88 χώρες το 2025. Ενδεικτικά, πραγματοποιήθηκαν 33 εκατομμύρια ιατρικές διαβουλεύσεις μέσω εταίρων στον τομέα της υγείας στη Γάζα.
- Στην περιβαλλοντική υγεία, με επικαιροποίηση του παγκόσμιου χάρτη πορείας για την ατμοσφαιρική ρύπανση με στόχο τη μείωση των θανάτων που αποδίδονται στην κακή ποιότητα του αέρα κατά 50% έως το 2040.
- Στην στρατηγική της «Μίας Υγείας», με ενισχυμένη συνεργασία για την καλύτερη προστασία των ανθρώπων, των ζώων και του πλανήτη από μελλοντικές κρίσεις υγείας.
