Αποτελεσματικό εν μέρει, ως προς την επιβράδυνση της περαιτέρω εξάπλωσης της βραχυχρόνιας μίσθωσης, αποδεικνύεται το μέτρο για την αναστολή νέων αδειών. Την ίδια στιγμή βέβαια, η συνολική τουριστική πίεση που δέχεται η Αθήνα αυξάνει, χωρίς βέβαια να μπορούμε ακόμα να μιλάμε επισήμως για υπερτουρισμό, με τα Airbnb να εμφανίζουν σήμερα διπλάσιο αριθμό κλινών σε σχέση με τα ξενοδοχεία.
Τα παραπάνω συμπεράσματα προκύπτουν από την πρώτη επικαιροποίηση της Μελέτης Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας του Δήμου Αθηναίων που δημοσιοποιήθηκε χθες.
«Φρένο» στην επέκταση των Airbnb
Για την ακρίβεια, η μελέτη καταγράφει μια πρώτη ένδειξη ότι η αναστολή νέων εγγραφών βραχυχρόνιας μίσθωσης στις τρεις πρώτες Δημοτικές Κοινότητες κατάφερε να φρενάρει την ταχεία επέκταση των Airbnb, όχι όμως και να την αναστείλει.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού, ενώ την περίοδο 2023-2024 η αύξηση των STR στις περιοχές εφαρμογής του μέτρου κυμαινόταν μεταξύ 18% και 20%, την περίοδο 2024-2025 περιορίστηκε στο 1,7%-5,4%.
Διπλάσιες οι κλίνες Airbnb από αυτές των ξενοδοχείων
Παρότι ο ρυθμός ανάπτυξής τους επιβραδύνθηκε αισθητά, ο αριθμός τους δεν μειώθηκε, συνέχισε να αυξάνει αλλά με αισθητά ηπιότερο ρυθμό, ενώ παράλληλα αυξάνονται και τα ξενοδοχεία στην πόλη. Όπως επισημαίνει η μελέτη οι μονάδες STR(βραχυχρόνιες μισθώσεις) αυξήθηκαν από 14.054 σε 18.769, δηλαδή κατά 33,5%, ενώ οι ξενοδοχειακές μονάδες ανήλθαν από 234 σε 302, σημειώνοντας άνοδο 29,1% μεταξύ 2018-2025. Από άποψη κλινών και δεδομένου ότι κάθε ξενοδοχειακή μονάδα διαθέτει περισσότερα δωμάτια, τα Airbnb φαίνεται να αυξάνουν κατά 23,7% ενώ τα ξενοδοχεία κατά 25,6%. Συγκεκριμένα οι κλίνες STR αυξήθηκαν από 56.956 το 2018 σε 70.460 το 2025, ενώ οι ξενοδοχειακές κλίνες ενισχύθηκαν από 28.045 σε 35.229.
Σε απόλυτους αριθμούς ωστόσο τα Airbnb συνέχισαν να είναι διπλάσια από τα ξενοδοχεία - το 2025 υπήρχαν 70.460 κλίνες STR έναντι 35.229 ξενοδοχειακών κλινών.
Γεγονός που αποδεικνύει και η μέση ετήσια αναλογία κλινών STR προς ξενοδοχειακές κλίνες, η οποία αυξήθηκε από 1,29 το 2018 σε 1,74 το 2025, ενώ η αντίστοιχη αναλογία μονάδων STR προς ξενοδοχειακές μονάδες διαμορφώθηκε από 19,53 σε 28,61. Το 2025 δηλαδή σε απόλυτους αριθμούς, στην Αθήνα αντιστοιχούσαν περίπου δύο κλίνες βραχυχρόνιας μίσθωσης για κάθε μία ξενοδοχειακή κλίνη.
700 τουρίστες STR ανά μόνιμο κάτοικο τον χρόνο
Εκεί όπου διαφοροποιούνται οι δύο μορφές φιλοξενίας είναι στη χωρική τους ανάπτυξη. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εκτείνονται χωρικά σε περισσότερες γειτονιές συγκριτικά με τα ξενοδοχεία ιδίως στον άξονα Βορρά - Νότου. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εκτείνονται σε περιοχές όπως το Κουκάκι, η Μακρυγιάννη, η Βεΐκου, το Θησείο, το Γκάζι, η Καλλιρρόης, τα Εξάρχεια και η Πλατεία Βικτωρίας, σε αντίθεση με τα ξενοδοχεία που η χωρική συγκέντρωση τους παραμένει στο κέντρο της πόλης με ιδιαίτερη πύκνωση στο Εμπορικό Τρίγωνο, Ψυρρή - Κουμουνδούρου και Μοναστηράκι - Πλάκα.
Μάλιστα η επέκτασή των βραχυχρόνιων ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τους άξονες του μετρό και του ηλεκτρικού, καθώς η πλειονότητα των καταλυμάτων βρίσκεται σε περπατήσιμη απόσταση έως 15 λεπτών από σταθμό μέσου σταθερής τροχιάς. Ενδεικτικό είναι και το γεγονός ότι στο βορειοδυτικό τμήμα της πόλης, όπου η κάλυψη του μετρό είναι πιο περιορισμένη, τα STR είναι εμφανώς λιγότερα.
Σε κάθε περίπτωση βέβαια, περίπου έξι στις δέκα τουριστικές κλίνες του Δήμου Αθηναίων βρίσκονται στην 1η Δημοτική Κοινότητα, γεγονός που εξηγεί γιατί οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται διαχρονικά στο Εμπορικό Κέντρο, το Μοναστηράκι–Πλάκα, το Ψυρρή–Κουμουνδούρου και τις γύρω περιοχές.
Σύμφωνα με τον δείκτη τουριστικής έντασης, ο οποίος υπολογίζει την ετήσια αναλογία των επισκεπτών που μένουν σε STR προς τον μόνιμο πληθυσμό κάθε γειτονιάς, στο Εμπορικό Κέντρο αντιστοιχούν περίπου 700 τουρίστες βραχυχρόνιας μίσθωσης ανά μόνιμο κάτοικο τον χρόνο. Στου Ψυρρή–Κουμουνδούρου η αναλογία φθάνει τους 260 τουρίστες ανά κάτοικο και στο Μοναστηράκι–Πλάκα τους 200.
Παράλληλα, ο δείκτης τουριστικής λειτουργίας δείχνει ότι το 2025 στο Εμπορικό Κέντρο αντιστοιχούσαν 13,6 ξενοδοχειακές κλίνες και 11,5 κλίνες STR ανά μόνιμο κάτοικο. Στου Ψυρρή–Κουμουνδούρου η αναλογία διαμορφωνόταν σε τέσσερις κλίνες STR και δύο ξενοδοχειακές ανά κάτοικο, ενώ στο Μοναστηράκι–Πλάκα ανερχόταν σε τρεις κλίνες STR και 2,3 ξενοδοχειακές.
Τουρισμός σε μια πόλη με 4% πράσινο
Κι όλα τα παραπάνω σε μια πόλη που έχει τουρισμό όλο τον χρόνο, που καταγράφει μείωση του μόνιμου πληθυσμού, εμφανίζει υψηλά ποσοστά δόμησης και διαθέτει μόλις 4% πράσινο.
Όπως αναφέρει η μελέτη η πλειονότητα των Δημοτικών Κοινοτήτων του Δήμου Αθηναίων κατέγραψε μείωση του μόνιμου πληθυσμού μεταξύ 2011 και 2021, ενώ οι πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές εξακολουθούν να εμφανίζουν ελλείψεις σε ελεύθερους χώρους και πράσινο. Περισσότερο από το 75% της συνολικής έκτασης του δήμου είναι δομημένο, ενώ το 82% του αστικού ιστού χαρακτηρίζεται πυκνοδομημένο και συνεχές. Επιπλέον οι χώροι πρασίνου περιορίζονται μόλις στο 4%, παρουσιάζοντας μάλιστα μεγάλες αποκλίσεις ανά περιοχή, από μόλις 1,8 έως 21,5 τετραγωνικά μέτρα ανά κάτοικο.
