Χαμηλότερο από τον μέσο όρο στην Ευρώπη παραμένει το ποσοστό συμμετοχής στην εργασία στην Ελλάδα, παρά τη σταδιακή αύξησή του τις τελευταίες δύο δεκαετίες, σύμφωνα με την Τριμηνιαία Έκθεση του ΙΟΒΕ για την Ελληνική οικονομία.
Ωστόσο οι γυναίκες και τα άτομα πλησίον της σύνταξης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη αύξηση των ποσοστών τους στο συνολικό εργατικό δυναμικό, πατώντας «γκάζι» στη σύγκλιση με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά ποσοστά.
Η κατάργηση της μείωσης 30% στην κύρια και επικουρική σύνταξη λόγω γήρατος ή αναπηρίας από 1/1/2024 (για συνταξιούχους που αναλαμβάνουν εργασία ασφαλιστέα στον ΕΦΚΑ) πυροδότησε κύμα παραμονής στην εργασία για τους προ σύνταξης εργαζόμενους, ενώ άλλοι 260.000 συνταξιούχοι επέστρεψαν στο... γραφείο, με την προϋπόθεση να πληρώνουν έναν μικρό πόρο από τον μισθό τους στον ΕΦΚΑ.
Η απασχόληση στην Ελλάδα
Κατά την περίοδο 2002–2024, το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα καταγράφει ανοδική πορεία, σωρευτικά κατά 6,5 ποσοστιαίες μονάδες, φθάνοντας το 2024 στο υψηλότερο επίπεδό του, στο 70,5% του πληθυσμού μεταξύ 15-64 ετών. Παράλληλα, το αντίστοιχο ποσοστό για τον μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσιάζει επίσης σταδιακή αύξηση, διαμορφούμενο το 2024 σε 75,3%. Προκύπτει, συνεπώς, ότι το ποσοστό συμμετοχής στην Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου, κατά 4,8 π.μ.
Συγκριτικά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στην αγορά εργασίας για το έτος 2024 καταγράφονται στην Ολλανδία (85,5%) και την Σουηδία (83,8%), δηλαδή, σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά στη Ρουμανία (67,4%) και την Ιταλία (66,6%), δηλαδή, σε χώρες της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης.
Η Ελλάδα παρουσιάζει το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό συμμετοχής μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (70,5%), γεγονός που αναδεικνύει την υστέρηση της χώρας έναντι των περισσότερων ευρωπαϊκών οικονομιών.
Ιδιαίτερα σημαντική αύξηση παρατηρείται στις γυναίκες τόσο στην Ελλάδα όσο και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Ελλάδα να εμφανίζει εντονότερη αύξηση και άρα σύγκλιση με την ΕΕ. Αντίστοιχα, και στις δύο περιπτώσεις υψηλότερες σωρευτικές αυξήσεις καταγράφονται στα άτομα με ανώτερη δευτεροβάθμια και μεταδευτεροβάθμια, μη τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Τόσο σε Ελλάδα όσο και σε ΕΕ παρατηρείται αύξηση της συμμετοχής στις ηλικιακές ομάδες των 50-64 ετών και 25-49 ετών, με εντονότερη τη μεταβολή για την ομάδα προ-συνταξιοδοτικής ηλικίας. Ως προς τον βαθμό αστικότητας, εντονότερη σωρευτική αύξηση καταγράφεται στις πόλεις, ενώ σε κωμοπόλεις, προάστια και αγροτικές περιοχές, η βελτίωση στην Ελλάδα είναι συγκριτικά περιορισμένη, αποκλίνοντας από τον μέσο όρο στην Ευρώπη.
Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν σημαντικές ανισότητες μεταξύ των ομάδων του πληθυσμού. Υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στην αγορά εργασίας τόσο στην Ελλάδα όσο και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφονται στους άνδρες, στην ηλικιακή ομάδα 25–49 ετών, ακολουθούμενη από την ηλικιακή ομάδα 50-64 ετών καθώς και στα άτομα με τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Παράλληλα, ως προς τον βαθμό αστικότητας, υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στην αγορά εργασίας διαφαίνονται στις πόλεις, ενώ χαμηλότερα καταγράφονται στις λιγότερο αστικές περιοχές. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα φαίνεται να απέχει σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Γυναίκες, νέοι και προ-συνταξιοδοτικές ηλικίες
Ειδικότερα, οι δημογραφικές κατηγορίες που καταγράφουν τις μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ είναι οι γυναίκες που παρουσιάζουν απόκλιση κατά 8,0 π.μ., οι ηλικιακές ομάδες 15-24 ετών (ηλικίες πρώτης ένταξης στην αγορά εργασίας) και 50-64 ετών (προ-συνταξιοδοτικές ηλικίες) κατά 17,2 π.μ. και 4,1 π.μ. αντίστοιχα, τα άτομα με ανώτερη δευτεροβάθμια και μεταδευτεροβάθμια μη τριτοβάθμια εκπαίδευση κατά 6,5 π.μ. καθώς και τα άτομα που κατοικούν σε κωμοπόλεις και προάστια κατά 6,1 π.μ.
Μετά το 2024 που καταργήθηκε η μείωση της σύνταξης κατά 30% για όσους απασχολούνται, παρατηρείται έντονη επιτάχυνση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα της ηλικιακής ομάδας 50-64 ετών, με τη μεγαλύτερη αύξηση να καταγράφεται στις γυναίκες, με ρυθμούς σημαντικά υψηλότερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η διαφορά μετά το 2024 αντανακλά σαφώς ταχύτερη σύγκλιση της Ελλάδας με την ΕΕ, με ενισχυμένη ενεργοποίηση των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων στην ελληνική αγορά εργασίας και ουσιαστική σύγκλιση με τις ευρωπαϊκές τάσεις.
Συμπερασματικά, το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα έχει παρουσιάσει σημαντική βελτίωση κατά την περίοδο 2002–2024, ωστόσο εξακολουθεί να υπολείπεται αισθητά του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι δημογραφικές κατηγορίες που συνέβαλαν στην πρόοδο αυτή και εμφανίζουν σχετική σύγκλιση με την ΕΕ είναι οι γυναίκες, οι ηλικιακές ομάδες 50-64 και 25- 49 ετών, τα άτομα με ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και τα άτομα που κατοικούν σε πόλεις.
Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη στοχευμένων παρεμβάσεων πολιτικής με σκοπό την ενίσχυση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, ειδικά για τις ομάδες πληθυσμού που υπολείπονται, με στόχο την ταχύτερη σύγκλιση με τις επιδόσεις των λοιπών ευρωπαϊκών οικονομιών.
