Πώς να μη φοβάμαι το αεροπλάνο

Όσοι φοβούνται τα αεροπλάνα, τόσο που τους αποτρέπει από το να επιδιώξουν ένα ταξίδι με το μέσο αυτό και μόνο στην ιδέα πανικοβάλλονται, δε πρέπει να αισθάνονται μόνοι. Το δίχως άλλο, ο φόβος για τα αεροπλάνα είναι αρκετά συνηθισμένος. Ανάλογα με το βαθμό της έντασης και τον τρόπο που εκδηλώνονται τα συμπτώματα μπορεί να αντιμετωπιστεί είτε ολοκληρωτικά, είτε κανείς να μάθει να ζει με αυτό χωρίς αυτό να του αφαιρεί τη χαρά του προορισμού.

Σίγουρα στον καθένα θα έχει τύχει να κάνει κακές σκέψεις εν όψει κάποιου ταξιδιού με αεροπλάνο. Όλοι πιστεύουμε ότι όλες οι πιθανές αναποδιές θα συμβούν την ώρα που θα τύχει εμείς συγκεκριμένα να αιωρηθούμε πάνω από τα σύννεφα. Η διαφορά έγκειται στο πώς αυτές οι σκέψεις εκδηλώνονται και σε τί βαθμό μας επηρεάζουν. Παρακάτω θα παρουσιάσουμε ορισμένους τρόπους που ελπίζουμε να σας βοηθήσουν να χαρείτε πολλά ταξίδια στο μέλλον.

Το πρώτο πράγμα που μπορεί κανείς να κάνει είναι να αναλογιστεί τον λόγο που τον έχει οδηγήσει στο αεροπλάνο. Είτε είναι για να δει ένα αγαπημένο πρόσωπο, για να θαυμάσει αυτή τη πόλη που πάντα επιθυμούσε, να παρευρεθεί σε εκείνο το σεμινάριο που θα αναβαθμίσει τις δεξιότητες του, όλοι στο αεροπλάνο έχουν έναν προορισμό. Καμία φορά μπορεί και μόνο αυτή η σκέψη, να μας κάνει να υπομείνουμε και να απαλύνουμε τον φόβο μας. Μπορεί να ακούγεται αρκετά απλό, αλλά ίσως τα αυτονόητα δεν είναι δεδομένα σε περιπτώσεις πανικού.

Δεύτερος τρόπος που μπορεί να βοηθήσει είναι η αποδόμηση του ίδιου του φόβου. Να μάθει δηλαδή κανείς, τί ακριβώς είναι αυτό που φοβάται (εκτός από το θάνατο). Είναι η απογείωση, η προσγείωση; Η κατάσταση του να είναι περιορισμένος σε κλειστό χώρο; Αυτή η επίγνωση μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση του φόβου. Αν αυτός προκύπτει από τον φόβο ενός ατυχήματος αξίζει να κάνεις μία -πολύ σύντομη- έρευνα και να συνειδητοποιήσεις ότι το αεροπλάνο είναι το πιο ασφαλές μέσο μεταφοράς. Αλλά αν και αυτό δεν σε πείσει, μπορείς να αναζητήσεις περισσότερες πληροφορίες για την κίνηση του αεροπλάνου, την τεχνολογία του. Έτσι όταν θα μπεις μέσα σε αυτό θα πάψουν να σε βασανίζουν ερωτήματα του τύπου «τι θα γίνει αν…» και θα συνειδητοποιήσεις ότι οι αναταράξεις δεν είναι τίποτα περισσότερο από ρεύματα ανέμου που κάνουν το αεροπλάνο προς στιγμήν να τρέμει.

Σύμφωνα με πιλότους, οι αναταράξεις προκαλούνται όταν μία μάζα αέρα κινούμενη σε μία συγκεκριμένη ταχύτητα συναντά μια άλλη μάζα που κινείται με διαφορετική ταχύτητα, όπως ένα αεροπλάνο. Όταν οι μάζες του αέρα που κινούνται πολύ γρήγορα συναντήσουν μάζες αέρα που κινούνται πιο αργά και «αναμειχθούν», τότε προκαλούνται αυτές οι αναταράξεις που πολλοί τις αποκαλούν «κενό αέρος». Να σημειωθεί ότι τα σύγχρονα εργαλεία εντοπισμού ρευμάτων επιτρέπουν στους πιλότους να τα αποφεύγουν.

Σε περιπτώσεις που η φοβία για τα αεροπλάνα συνδέεται με κάποια άλλη αγχώδη διαταραχή και προκαλεί κρίσεις πανικού ή κρίση άγχους, μιλάμε πλέον για aviophobia ή aerophobia οπότε είναι προτεινόμενη μία ψυχοθεραπευτική συμπεριφορική προσέγγιση, που θα βοηθήσει στην αλλαγή του τρόπου σκέψης για την κατάσταση της πτήσης, και θα οπλίσει με τεχνικές ηρεμίας και διαχείρισης του εαυτού. Σε αυτή τη περίπτωση μία τέτοια φοβία μπορεί να συνδέεται με κλειστοφοβία, υψοφοβία, αγοραφοβία, μικροβιοφοβία (ειδικά την περίοδο του Covid) και άλλες στρεσογόνες καταστάσεις για το άτομο.

Μία λύση που σε πολλούς έχει αποδειχθεί αποτελεσματική είναι η λεγόμενη θεραπεία της έκθεσης. Μέσω αυτής το άτομο διαψεύδει σε ένα βαθμό τις υπερβολικές προσδοκίες γύρω από το φόβο. Έτσι μπορεί κανείς να πάει σε ένα αεροδρόμιο και να παρακολουθήσει τα αεροπλάνα να απογειώνονται και να προσγειώνονται. Φυσικά μπορεί αυτό να γίνει μία οποιαδήποτε μέρα ή τις προηγούμενες του ταξιδιού. Αλλά αν με ρωτάς, μπορεί να γίνει και την ίδια μέρα ώστε να συμφιλιωθεί κάποιος με τη διαδικασία. Και έτσι φτάνουμε στο επόμενο. Προγραμματισμός. Προγραμματίστε την άφιξη στο αεροδρόμιο ώστε να υπάρχει χρόνος για παρακολούθηση των πτήσεων που θα διέρχονται στο διάδρομο. Συν ότι έτσι απαλλάσσουμε τον εαυτό μας από το άγχος του «αν θα προλάβω την πτήση», παρακαλώ, ένα άγχος τη φορά. Ακόμη μία δοκιμασμένη μέθοδος είναι η νοητική αναπαράσταση των κινήσεων του αεροπορικού ταξιδιού στο σπίτι, όπως θα κάναμε διαλογισμό, αν το παραπάνω δεν μας ταιριάζει και έτσι δίνεται η αίσθηση του ελέγχου, ότι γνωρίζουμε ακριβώς τι πρόκειται να ακολουθήσει, μπορούμε να το ελέγξουμε και δεν μας φοβίζει πια.

Και τώρα πάμε στα φαινομενικά πιο απλά. Απαραίτητα σε κάθε ταξίδι με αεροπλάνο και κυρίως αν αυτό μας προκαλεί δυσφορία είναι τα ρούχα που νιώθει κανείς άνετα, ένα χαλαρωτικό βιβλίο, podcast, μία Playlist με αγαπημένα τραγούδια, ή μία αγαπημένη ταινία. Αν ταξιδεύει κάποιος μόνος, μπορεί να ενημερώσει κάποιο από τα μέλη του πληρώματος τα οποία είναι πλήρως εκπαιδευμένα και διαθέσιμα να βοηθήσουν, να καθησυχάσουν και να δώσουν τις απαραίτητες πληροφορίες, ενώ αν βρίσκεται με παρέα, είναι πολύ ωφέλιμο να φροντίσει να εξηγήσει στον συνταξιδιώτη του τι περιμένει από αυτόν σε περίπτωση που συμβεί κάποια κρίση. Αν η απάντηση του είναι ότι ο φόβος είναι χαζός και όλα θα πάνε καλά, καλύτερα να μετακινηθεί σε κάποια άλλη θέση και να απευθυνθεί σε κάποιον άλλο.

Σημαντικό είναι να επιλέγει κανείς τις μάχες του και να μην φοβάται κάτι που δεν μπορεί να ελέγξει. Να ξεχωρίζει αν φοβάται την ιδέα του φόβου ή έχει όντως κάτι να φοβηθεί. Το άγχος δεν σημαίνει ότι διατρέχουμε στη πραγματικότητα κίνδυνο. Σε περίπτωση πανικού, πρέπει να διαβεβαιώνουμε τον εαυτό μας ότι είναι ασφαλής και δεν διατρέχει κίνδυνο. Είναι απαραίτητο να αναγνωρίζουμε την αδιαθεσία που νιώθουμε αλλά στην πράξη να κάνουμε αντίθετο από αυτό που υπαγορεύει το άγχος. Η εστίαση στην αναπνοή και στο σώμα έχουν αποδειχθεί ευεργετικοί μηχανισμοί. Υπάρχουν πολλές ασκήσεις που μπορεί κανείς να εφαρμόσει από την απλότερη συγκεντρώνοντας αέρα στο στομάχι και εκπνέοντας από το στόμα.

Τέλος, ως άτομο που εκτιμά τα ταξίδια, τώρα θα μιλήσω στον ενικό. Σε κάθε περίπτωση, και δεν θέλω να γίνω ο πρώην φίλος σου που άφησες στο άλλο κάθισμα, μην αφήσεις τον φόβο να σε εμποδίσει από το να ζήσεις εμπειρίες που θα σε διαμορφώσουν, θα σε εξελίξουν και θα σε κάνουν καλύτερο. Τα ταξίδια είναι μοναδικές εμπειρίες και το αεροπλάνο μία μοναδική δυνατότητα να βρεθούμε παντού και να τις αδράξουμε. Είτε δεν έχεις πετάξει ποτέ και σε έχουν τρομάξει οι σκηνές των ταινιών και των ατυχημάτων είτε είχες μία κακή εμπειρία σε πτήση και αναταράξεις που σε σημάδεψαν, μπορείς με μικρά σταθερά βήματα να το καταπολεμήσεις. Δεν μιλάμε προφανώς για τις περιπτώσεις που χρήζουν δέουσας ψυχολογικής υποστήριξης σε αυτό το σημείο, διευκρινίζω. Διάλεξε μία μικρή πτήση, με άνθρωπους που εμπιστεύεσαι έχοντας διαβάσει το παραπάνω και με μία μικρή δική σου αναζήτηση, πιστεύω έχεις τα κατάλληλα εφόδια να τα καταφέρεις.

- Όλοι είμαστε για αεροπλάνα-