Τα τρία «μυστικά», πίσω από την επενδυτική βαθμίδα

Όπως ήταν αναμενόμενο η S&P δεν αναβάθμισε το ελληνικό χρέος σε Investment Grade, αναβαθμίζοντας όμως τις προοπτικές του σε θετικές (BB+). Αυτό δεν ήταν έκπληξη. Tο αντίθετο, έκπληξη θα ήταν η αναβάθμιση σε ΒΒΒ, όπως επίμονα είχε επισημάνει τους τελευταίους δύο μήνες το Insider.gr απέναντι στις προσδοκίες περί άμεσης αναβάθμισης που διέρρεαν στον τύπο.

Πέραν αυτού όμως, μιας και το επόμενο βήμα για τους περισσότερους Οίκους Αξιολόγησης πλέον, είναι η αναβάθμιση στην χαμηλότερη βαθμίδα της κατηγορίας Investment Grade (BBB), οι αγορές χρέους έχουν αρχίσει να προσεγγίζουν την αμεσότητα αυτής της προοπτικής με δύο βασικές τάσεις.

Η μία αφορά στην σταδιακή αποχώρηση των επενδυτικών κεφαλαίων που απευθύνονται σε non investment grade ομόλογα και η άλλη αφορά τις κινήσεις προσανατολισμού προς τα ελληνικά assets των επενδυτικών κεφαλαίων που αφορούν assets κατηγορίας investment grade.

Τα ίχνη αυτών των κινήσεων μπορεί να τα δει κανείς να αποτυπώνονται στην σταδιακή αλλαγή της σύνθεσης των κεφαλαίων που ήδη «αγοράζουν» και «πουλάνε» ελληνικό χρέος από το δεύτερο εξάμηνο του 2022 και μετά. Και αυτό παρά το γεγονός ότι το ελληνικό δημόσιο έχει μειώσει δραματικά τις εκδόσεις νέου χρέους στα 12 – 14 δισ. ευρώ το 2022 και μόλις στα 7 δισ. ευρώ το 2023, σύμφωνα με το πρόγραμμα δανεισμού του ΥΠΟΙΚ.

Είναι μάλλον αυτονόητο να υποθέσει κανείς ότι ο προγραμματισμός αυτός θα αλλάξει σημαντικά μόλις η αξιολόγηση του ελληνικού χρέους περάσει τον... Ρουβικώνα από την non investment στην investment grade κατηγορία, καθώς αυτομάτως θα αλλάξει και η «πελατεία» στην οποία απευθύνεται.

Εάν αυτό συμβεί, όπως είναι πολύ πιθανό, το φθινόπωρο, τότε πρέπει να αναμένεται αλλαγή και εκ νέου αναπροσαρμογή σε μέγεθος και είδος, του προγράμματος δανεισμού για το κλείσιμο του 2023. Τι σημαίνει αυτό; Πολλά και σημαντικά.

Πρώτα απ’ όλα η αλλαγή στο κόστος δανεισμού θα διαμορφώσει διαφορετικά δημοσιονομικά περιθώρια τόσο για το 2023, όσο πολύ περισσότερο για το 2024 – 25, γεγονός που θα επηρεάσουν την σύνθεση του Προϋπολογισμού, ο οποίος σημειωτέων, θα έχει να... αναμετρηθεί με τους νέους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας.

Το δεύτερο σημαντικό είναι ότι αλλάζουν οι όροι για την διατήρηση του περιβόητου «μαξιλαριού», που αφορά στην διασφάλιση της εξυπηρέτησης του χρέους, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχουν συμφωνηθεί με την τελευταία αναθεώρηση της αναδιάρθρωσης του χρέους του Ιουνίου του 2018.

Από τα 35 – 38 δισ. ευρώ που διατηρούνται στην «άκρη» για ώρα ανάγκης, απελευθερώνονται τουλάχιστον τα πέραν των 15 δις που αποτελούν υπόλοιπο του τελευταίου (τρίτου) δανείου από τον ESM, και παράλληλα τίθεται στο τραπέζι θέμα για το τι θα γίνει και με τα 15 δις ευρώ του δανείου. Αν δηλαδή θα «καταναλωθούν» ή θα επιστραφούν στον ESM.

Τρίτον θα πρέπει κανείς να περιμένει ότι να αναθεωρηθεί το καθεστώς των εγγυήσεων (ομόλογα ελληνικού δημοσίου) που έχουν δοθεί για τις τιτλοποιήσεις των δανείων του Ηρακλή Ι και ΙΙ και για τα οποία οι τράπεζες πληρώνουν «ενοίκιο» διαθεσιμότητάς τους.

Αν από αυτή την πλευρά απελευθερωθούν επίσης πόροι μπορεί άμεσα να ανοίξει θέμα για το πως θα αντιμετωπισθεί η εκκρεμότητα των κεφαλαίων του αναβαλλόμενου φόρου που εξακολουθεί να αποτελεί αχίλλειο πτέρνα για την ποιότητα ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών.

Και όλα αυτά βέβαια «ξεκλειδώνονται» επιπλέον της φυσιολογικής μείωσης αποδόσεων και spreads που θα ακολουθήσει την αλλαγή κατηγορίας αξιολόγησης του χρέους.

Ενδεχομένως η αλλαγή αυτή να είναι το σημαντικότερο «καλό» αν όχι το μοναδικό «καλό», που έχει να περιμένει, η όποια επόμενη κυβέρνηση, μέσα σε ένα πολύ πιο δύσκολο, διεθνές και εγχώριο, περιβάλλον, για να μη ξεχνάμε και το γεγονός ότι έχουμε εκλογές σε λιγότερο από ένα μήνα...

Γ. Αγγέλης