Μπορεί ο Μερτς να αλλάξει τον βηματισμό της ΕΕ;

Για να είμαστε ξεκάθαροι, προφανώς και οι αποφάσεις που καλείται να λάβει η ΕΕ αναφορικά με την επόμενη μέρα στην Ουκρανία και τις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Αμερικής του Τραμπ, αποτελούν βασική προτεραιότητα και για τον Φρίντριχ Μερτς, τον επόμενο Καγκελάριο της Γερμανίας. Αυτό που σήμερα επιχειρούμε είναι να καταγράψουμε πώς αναμένεται να αλλάξουν οι ισορροπίες σε μία Ένωση που ταλαιπωρήθηκε από την αδυναμία εσωτερικής διακυβέρνησης αλλά και παραγωγής ισχυρής ευρωπαϊκής πολιτικής από την κυβέρνηση Σολτς. Μπορεί κανείς να αντιληφθεί το κενό, αναλογιζόμενος τη στάση του Εμμάνουελ Μακρόν. Παρά την πολιτική φθορά του στο εσωτερικό της Γαλλίας, διατήρησε και διατηρεί στο βαθμό του εφικτού ισχυρό τον γαλλικό ευρωπαϊκό πυλώνα. Είτε συμφωνεί κάποιος με τις απόψεις του ή όχι.

Επιστροφή στις... παραδόσεις

Με τον Μερτς στο τιμόνι της Γερμανίας, η ΕΕ αναμένεται να επανέλθει σε μία σχετική θεσμική ισορροπία. Η Ούρσουλα Φον Ντερ Λέιεν -κατά βούλησή της ή ενίοτε και όχι-κλήθηκε να καλύψει το κενό. Πολιτικά και ως έναν βαθμό, εντός του Συμβουλίου ή Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, και πρακτικά, ισχυροποιώντας το ρόλο της στην Επιτροπή. Παρά μάλιστα τις βολές που έχει δεχθεί εναντίον της, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, πράγματι κάλυψε μεγάλο μέρος ενός υπαρκτού κενού ηγεσίας. Η λογική λέει ότι υπό τον Μερτς, η ισορροπία αυτή θα αποκατασταθεί.

Σε αντίθεση με την Φον Ντερ Λάιεν που αποτέλεσε βασική επιλογή της Μέρκελ, ο νέας Καγκελάριος είναι παραδοσιακότερος συντηρητικός ηγέτης. Αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικές «από-ρύθμισης» (de-regulation) που ζητά μετ΄ επιτάσεως και η γερμανική βιομηχανία βρίσκουν έναν ισχυρό υποστηρικτή. Εύκολα ή δύσκολα θα περάσουν. Αυτό αναπόφευκτα θα υποβαθμίσει μεταξύ άλλων τις πράσινες προτεραιότητες της Επιτροπής. Το Green Deal θα παραμείνει ως «μεσοπρόθεσμος στόχος» αλλά οι βραχυπρόθεσμες πολιτικές έχουν (και) άλλες προτεραιότητες. Ισχυρότερες.

Στο εσωτερικό της Γερμανίας

Με παλαιωμένες υποδομές, προβληματικό παραγωγικό μοντέλο και αδυναμία πλέον πρόσβασης σε φθηνή ενέργεια, ο Μερτς καλείται να δώσει εκ νέου δύναμη στην ισχυρότερη παραγωγική οικονομία εντός της ΕΕ. Είναι αυτό εφικτό εν μέσω της κρίσης που επιφέρει η νέα εποχή Τραμπ στις ΗΠΑ; Εύλογο το ερώτημα αλλά μονοδιάστατη η απάντηση. Γιατί δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να το προσπαθήσει. Έστω κι αν τα δεδομένα για μία «ήπια δύναμη» όπως η ΕΕ που βασίζεται στην ελευθερία της παραγωγής και κυρίως της διακίνησης αγαθών -του εμπορίου δηλαδή- είναι σημαντικά δυσμενέστερα από ό,τι τα τελευταία χρόνια.

Και μία χρήσιμη για το μέλλον υποσημείωση στον ενεργειακό τομέα, ελληνικού ενδιαφέροντος: Ένα από τα βασικά σενάρια αναφορικά με το νέο παραγωγικό μοντέλο της Γερμανίας, θέλουν την ανάπτυξη της βιομηχανίας της χώρας σε περιοχές με πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια. Και ανεξαρτήτως του τραμπικού «Drill Baby Drill», είναι εξαιρετικά πιθανό, στο παραπάνω πλαίσιο, η Ελλάδα να αποτελέσει βασική χώρα επενδυτικού προορισμού. Αυτό βέβαια ούτε από μόνο του γίνεται ούτε χωρίς προϋποθέσεις.

Εν κατακλείδι, οποιαδήποτε νέα κυβέρνηση προκύψει στη Γερμανία, θα αλλάξει τις ισορροπίες της ΕΕ προς το παραδοσιακότερο. Σε όλα τα επίπεδα: Συμβούλιο, Επιτροπή, Ευρωκοινοβούλιο. Μπορεί αυτό να δώσει πνοή και να οδηγήσει την ΕΕ στη λήψη δύσκολων αποφάσεων για τα κράτη-μέλη; Δύσκολο. Αλλά αναγκαίο περισσότερο από ποτέ.