Tον «ασκό του Αιόλου» έχουν ανοίξει τα πρόσφατα δημοσιοποιημένα αρχεία για τον Τζέφρι Έπστιν και οι πολιτικές αποκαλύψεις στη Βρετανία που απειλούν ακόμη και τη βιωσιμότητα της κυβέρνησης Στάρμερ, μετρώντας δύο παραιτήσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων.
Όλες αυτές οι αποκαλύψεις παρουσιάστηκαν κυρίως ως ένα σκάνδαλο της κοσμικής ελίτ: ονόματα, πτήσεις, ένα νησί, πολιτικοί, δισεκατομμυριούχοι, βασιλικές οικογένειες και χυδαίες λεπτομέρειες που ανταλλάσσονται σαν κουτσομπολιό. Αυτή η ηδονοβλεπτική προσέγγιση είναι κατανοητή, αλλά χάνει την ουσία, όπως επισημαίνει το Politics Today, αφού ουσιαστικά όλο το «οικοσύστημα» γύρω από τον Έπστιν αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η εξουσία στην παγκόσμια πολιτική και στις ελίτ. Τι θα γινόταν αν η υπόθεση Έπστιν δεν αφορούσε μόνο εγκληματική σεξουαλική κακοποίηση, αλλά κάτι πολύ παλαιότερο και ψυχρότερο: το σεξ ως υποδομή για εκβιασμό, σιωπή, επιρροή, πληροφορία και έλεγχο;
- Διαβάστε ακόμα - Στάρμερ: Η πολιτική θα πρέπει να είναι μια δύναμη για το καλό - «Η θέση του δεν είναι πλέον βιώσιμη» λένε οι Συντηρητικοί
Η Ιστορία προσφέρει άφθονα προηγούμενα και παραδείγματα. Το σεξ δεν υπήρξε ποτέ απλώς ιδιωτική υπόθεση, ήταν πάντοτε πολιτικό. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, οι μυστικές υπηρεσίες, όπως η βρετανική ΜΙ6, η ισραηλινή Μοσάντ και το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας της Κίνας μετέτρεψαν αυτή τη διαπίστωση σε μέθοδο, αναπτύσσοντας τεχνικές που μετέτρεπαν την οικειότητα σε όπλο, με απώτερο στόχο να εκθέσει στόχους, να αποσπάσει πληροφορίες.
Το βασικό σημείο δεν είναι ποια υπηρεσία πληροφοριών έκανε τι. Είναι η αναγνώριση ότι ο σεξουαλικός συμβιβασμός αποτελεί εδώ και δεκαετίες «αξιόπιστο» νόμισμα στον κόσμο της εξουσίας, της κατασκοπείας και της πολιτικής.
Οι ισχυροί γίνονται σιωπηλά ελέγξιμοι
Ακόμη πιο κρίσιμο είναι ότι η κατασκοπεία σε συνδυασμό με το σεξ δεν απαιτεί σημαίες, στολές ή επίσημες γραφειοκρατίες πληροφοριών. Μπορεί να ανατεθεί σε τρίτους, να ιδιωτικοποιηθεί, να ενσωματωθεί σε κοινωνικά δίκτυα της ελίτ. Ολιγάρχες, διαμεσολαβητές, χρηματοδότες και πρόσωπα κοντά στις μυστικές υπηρεσίες επιτελούν την ίδια λειτουργία: δημιουργούν καταστάσεις στις οποίες ισχυροί άνθρωποι καθίστανται σιωπηλά ελέγξιμοι. Η πολιτική επιρροή δεν διακινείται πάντα μέσω επίσημων καναλιών· περνά μέσα από δείπνα, πάρτι, δώρα, χάρες και σεξ.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο Τζέφρι Έπστιν μοιάζει λιγότερο με μεμονωμένο τέρας και περισσότερο με διαμεσολαβητή ενός ευρύτερου οικοσυστήματος. Αυτό δεν μειώνει την ευθύνη του ως κατά συρροή κακοποιητή. Η σημασία του Έπστιν δεν έγκειται μόνο σε όσα έκανε, αλλά σε όσα ήλεγχε. Είχε εξαιρετική πρόσβαση σε προέδρους, πρωθυπουργούς, πρίγκιπες, δισεκατομμυριούχους και ακαδημαϊκούς. Διαχειριζόταν ιδιωτικά αεροσκάφη, απομονωμένες επαύλεις και ένα νησί πέρα από την εύκολη νομική πρόσβαση. Οι δραστηριότητές του εμφάνιζαν μοτίβα: επαναληψιμότητα, προγραμματισμό, στρατολόγηση, διασυνοριακές μετακινήσεις. Αυτό υποδηλώνει οργάνωση και σχεδιασμό.
Επιπλέον, χρήματα διακινούνταν μέσω αδιαφανών καναλιών. Οι διωκτικές αρχές δίσταζαν και οι νομικές ποινές παρέμεναν ανεξήγητα επιεικείς, γεγονός που υποδηλώνει είτε προστασία είτε φόβο αποκάλυψης - πιθανότατα και τα δύο.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς τι συνέβη, αλλά ποιος ωφελήθηκε. Ποιοι κέρδισαν από την εγγύτητα με το δίκτυο του Έπστιν; Ποιοι εκτέθηκαν, προστατεύθηκαν ή κατέστησαν υπάκουοι; Και γιατί τα συστήματα ασφάλειας, πληροφοριών και δικαιοσύνης απέτυχαν τόσο συστηματικά, επί τόσο μεγάλο διάστημα, να διακόψουν κάτι που, όπως φαίνεται, πολλοί «εκ των έσω» γνώριζαν και σχολίαζαν στη Νέα Υόρκη;
Εξουσία
Η εξουσία, όταν εμπλέκει πολλούς, προστατεύει τον εαυτό της σχεδόν αυτοματοποιημένα.
Ωστόσο, κάθε συζήτηση για τη σεξ-κατασκοπεία οφείλει να αντιμετωπίσει τον ηθικό της πυρήνα. Αυτές οι επιχειρήσεις δεν είναι έξυπνα παιχνίδια κατασκόπων μεταξύ ίσων, αντιθέτως βασίζονται σε βαθιές ανισότητες φύλου, οικονομικές, ηλικιακές, νομικές. Πολλά από τα θύματα του Έπστιν ήταν νεαρά, φτωχά, ευάλωτα, αναζητώντας ευκαιρίες σε έναν κόσμο με ελάχιστη προστασία. Τα σώματά τους έγιναν οι χώροι όπου η ελίτ αναπαρήγαγε και ενίσχυε την εξουσία της.
Τα θύματα δεν ήταν εργαλεία. Ήταν στόχοι. Η «συναίνεσή» τους κατασκευάστηκε μέσω εξαναγκασμού, εξαπάτησης και ανισότητας. Αυτή η λογική είναι βαθιά πατριαρχική, αλλά και ιμπεριαλιστική. Βασίζεται στην ιδέα ότι ορισμένες ζωές είναι αναλώσιμες και ότι ορισμένος πόνος «δεν μετρά».
Τα αρχεία Έπστιν μας αναγκάζουν να αντιμετωπίσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η σύγχρονη εξουσία. Υποδηλώνουν ότι η λογοδοσία καταρρέει όταν ο συμβιβασμός γίνεται εκτεταμένος μεταξύ των ελίτ. Αν εμπλέκονται πάρα πολλοί ισχυροί, η αποκάλυψη απειλεί όχι άτομα, αλλά ολόκληρα δίκτυα εξουσίας και συμφερόντων. Έτσι, η σιωπή γίνεται συλλογικό συμφέρον. Τα δικαστήρια καθυστερούν, τα μέσα ενημέρωσης βαδίζουν προσεκτικά και οι υπηρεσίες πληροφοριών επικαλούνται την εθνική ασφάλεια.
Η υπόθεση Έπστιν δεν θα έπρεπε να μείνει στη μνήμη μόνο ως ένα αποκρουστικό σκάνδαλο, αλλά να λειτουργήσει ως προειδοποίηση. Όταν η σεξουαλική εκμετάλλευση μετατρέπεται σε μορφή διακυβέρνησης - επίσημη ή άτυπη - η δημοκρατία και η διεθνής τάξη υπονομεύονται. Η διαφάνεια, η ανεξάρτητη έρευνα και η δικαιοσύνη με επίκεντρο τους επιζώντες δεν είναι προαιρετικές ηθικές χειρονομίες. Είναι αναγκαίες δικλίδες ασφαλείας απέναντι σε μια πολιτική που κυβερνάται από εκβιασμό και σιωπή.
Τριγμοί στη βρετανική πολιτική
Τελευταίο πεδίο αποκαλύψεων η Βρετανία, όπου η πίεση είχε γίνει υπερβολικά έντονη: πρώτα ο Μόργκαν ΜακΣουίνι, προσωπάρχης του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ και ευρέως θεωρούμενος ως ο αρχιτέκτονας της εκλογικής του νίκης στις γενικές εκλογές του Ιουλίου 2024, ανακοίνωσε την παραίτησή του. Ακολούθησε μέσα σε 24 ώρες η παραίτηση του Τιμ Άλαν, υπεύθυνου επικοινωνίας του Στάρμερ.
Ο ΜακΣουίνι, Ιρλανδός και μέλος του Εργατικού Κόμματος, υπήρξε προστατευόμενος του Πίτερ Μάντελσον, πρώην υπουργού και Ευρωπαίου επιτρόπου, ο οποίος είχε περιπέσει σε πολιτική δυσμένεια λόγω της μακροχρόνιας φιλίας του με τον Έπστιν. Στα τέλη του 2024, ο ΜακΣουίνι είχε ασκήσει επιτυχώς πιέσεις για τον διορισμό του Μάντελσον στη θέση του πρέσβη της Βρετανίας στις ΗΠΑ, παρά τις αντιδράσεις του υπουργείου Εξωτερικών και αρκετών μελών του υπουργικού συμβουλίου του Στάρμερ.
Ο Μάντελσον παρέμεινε στην Ουάσινγκτον μόλις έξι μήνες: ο Στάρμερ τον απέπεμψε αιφνιδιαστικά τον Σεπτέμβριο του 2025, αφού το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ δημοσιοποίησε ένα πρώτο κύμα εγγράφων που αφορούσαν την υπόθεση Έπστιν, τα οποία έδειχναν ότι ο Μάντελσον διατηρούσε πολύ στενότερη σχέση με τον δισεκατομμυριούχο απ’ ό,τι είχε παραδεχθεί έως τότε.
Κατηγορίες για «κλειστό ανδρικό κύκλο»
Από τότε που ακολούθησε τον Στάρμερ στην Ντάουνινγκ Στριτ, ο ΜακΣουίνι κατηγορήθηκε ότι δημιούργησε γύρω από τον πρωθυπουργό μια ατμόσφαιρα «ανδρικής λέσχης», στρατολογώντας βουλευτές από τη δεξιά πτέρυγα των Εργατικών και παραγκωνίζοντας όσους θεωρούνταν υπερβολικά αριστεροί -συχνά γυναίκες. Εξοργισμένοι από τις αποκαλύψεις για Έπστιν και Μάντελσον, πολλοί βουλευτές των Εργατικών ζητούσαν πλέον ανοιχτά την απομάκρυνσή του.
Η Ντάουνινγκ Στριτ χρειάζεται «μια πραγματική επανεκκίνηση», δήλωσε στις 6 Φεβρουαρίου η Χάριετ Χάρμαν, πρώην αναπληρώτρια ηγέτιδα των Εργατικών, στο podcast Electoral Dysfunction του Sky News. Η Χάρμαν, μέλος της Βουλής των Λόρδων και πρόσωπο με ισχυρό ηθικό κύρος εντός του κόμματος, προειδοποίησε επίσης τον Στάρμερ: «Αν δεν αναλάβει δράση», το σκάνδαλο «θα τον ρίξει».
Το ερώτημα πλέον είναι αν αυτό θα είναι αρκετό για να σωθεί η πρωθυπουργία του Στάρμερ. Ο πρωθυπουργός βρίσκεται πλέον στο στόχαστρο, αντιμέτωπος με την οργή των βουλευτών του, καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος νέων, ακόμη πιο επιβαρυντικών αποκαλύψεων. Μετά την πίεση που άσκησαν βουλευτές στη Βουλή των Κοινοτήτων — μεταξύ αυτών και Εργατικοί — χιλιάδες εσωτερικά έγγραφα της Ντάουνινγκ Στριτ που σχετίζονται με τον διορισμό του Μάντελσον αναμένεται να δημοσιοποιηθούν τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες.
Παράλληλα, επίκεινται δύο εκλογικές αναμετρήσεις που προμηνύονται καταστροφικές για τους Εργατικούς: μια αναπληρωματική εκλογή στο Γκόρτον και Ντέντον, προάστιο του Μάντσεστερ, στις 26 Φεβρουαρίου, και οι περιφερειακές εκλογές στη Σκωτία και την Ουαλία, στις 7 Μαΐου.
