Ο αγροτικός τομέας παραμένει ένας από τους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, παρά τις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και τις δυσκολίες που προέκυψαν από τις οικονομικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών και παρά την υποβάθμιση αυτού που βλέπουμε να συμβαίνει έντονα τα τελευταία χρόνια.
Ο αγροτικός τομέας συμβάλλει στην παραγωγή τροφίμων με στόχο την κατά το δυνατόν διατροφική αυτάρκεια στη χώρα μας αλλά και στην απασχόληση. Εκτός των άλλων ο αγροτικός τομέας συνεισφέρει σημαντικά και στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, ιδίως στις αγροτικές και ηπειρωτικές περιοχές της χώρας μας, ενώ αποτελεί καίριο παράγοντα για την εξωστρέφεια της χώρας μέσω των αγροτικών εξαγωγών.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) αλλά και της αντίστοιχης Ευρωπαϊκής Αρχής (Eurostat), ο αγροτικός τομέας αντιπροσωπεύει περίπου 4% του ΑΕΠ της Ελλάδας (2023), ένα ποσοστό που φαίνεται μικρό, αλλά κρύβει σημαντική αλυσιδωτή επίδραση σε συναφείς τομείς, όπως η βιομηχανία τροφίμων, ο τουρισμός, η μεταποίηση, αλλά και οι υπηρεσίες. Επιπλέον, στη γεωργία και κτηνοτροφία απασχολείται περίπου το 11% του εργατικού δυναμικού της χώρας μας (συμπεριλαμβανομένης της αλιείας και της δασοκομίας), γεγονός που τον καθιστά ζωτικής σημασίας για τις αγροτικές κοινότητες, όπου συχνά αποτελεί τη μοναδική πηγή εσόδων. Από τα παραπάνω καταλαβαίνει κανείς πως η κρίση στον αγροτικό τομέα που είναι σήμερα σε εξέλιξη θα επηρεάσει συνολικότερα την οικονομία της χώρας μας, αν κάτι δεν αλλάξει σύντομα.
Όσον αφορά το εμπόριο και τις εξαγωγές, η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα στην παραγωγή ελαιόλαδου (3ος παγκόσμιος παραγωγός), φρούτων (π.χ. πεπόνια, ροδάκινα), βαμβακιού (αν και αυτό πλήττεται από τις παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας), καθώς και σε προϊόντα ζωικής προέλευσης όπως είναι η Φέτα αλλά και το γιαούρτι. Το 2022, οι αγροτικές εξαγωγές έφτασαν περίπου τα 7,5 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 22% των συνολικών εξαγωγών της χώρας μας, ποσοστό διόλου ευκαταφρόνητο. Σημαντικοί εξαγωγικοί προορισμοί για την Ελλάδα είναι η ΕΕ, η Μέση Ανατολή και η Ασία.
Ο αγροτικός τομέας ωστόσο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, όπως:
- Κλιματική αλλαγή: Ξηρασίες, πυρκαγιές και απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες απειλούν τις σοδειές.
- Δομικά προβλήματα: Το κυριότερο αυτών είναι το μικρό μέγεθος των γεωργικών εκμεταλλεύσεων αφού η πλειοψηφία αυτών έχει έκταση μικρότερη των 5 εκταρίων. Επίσης οι ελληνικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις είναι κατακερματισμένες και στις περισσότερες των περιπτώσεων η τεχνολογική καινοτομία απουσιάζει για λόγους κόστους.
- Ανταγωνισμός: Όπως σε όλη την Ευρώπη έτσι και στη χώρα μας τα φθηνά εισαγόμενα προϊόντα από τρίτες χώρες πιέζουν τις τιμές και δυστυχώς οι προστασία των Ευρωπαίων παραγωγών από τέτοιες καταστάσεις είναι ελλιπής.
Ο αγροτικός τομέας παραμένει ζωτικός για την Ελλάδα, τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά. Για να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο, αναζητείται στρατηγική…
Το μόνο σίγουρο είναι πως με σωστές πολιτικές και κατευθύνσεις ως προς τις επενδύσεις, ο τομέας μπορεί να γίνει μοχλός ανάπτυξης, ιδίως σε μια εποχή που η διατροφική αυτάρκεια είναι κεντρικό θέμα συζήτησης πολλών χωρών εντός και εκτός ΕΕ.
Η χώρα μας έχει ακόμα το συγκριτικό πλεονέκτημα του ευνοϊκού κλίματος για την παραγωγή των περισσοτέρων αγροτικών προϊόντων που ζητά η αγορά και πρέπει να το εκμεταλλευτούμε αυτό με κάθε τρόπο.
