Αίτημα για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας, υπέβαλε σήμερα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.
Οι νέες επενδύσεις αναμένεται να ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028. Θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους και εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά έως το 2028. Σημειώνεται ότι οι σχετικές δαπάνες προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Η δυνατότητα αυτή παρέχεται, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο πλαίσιο της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής για την άμυνα, ώστε να καλύπτει και μέτρα που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα. Η υποβολή του ελληνικού αιτήματος υλοποιεί τη στρατηγική της κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της χώρας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Οι επενδύσεις για την ενεργειακή ανθεκτικότητα θα περιλαμβάνουν έργα αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, εξοικονόμησης ενέργειας, ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, καθώς και έργα υποδομών που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της χώρας. Η εξειδίκευση των επενδύσεων θα γίνει το επόμενο διάστημα, σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία.
Σημειώνεται ότι τον δρόμο για την ρήτρα διαφυγής για ενεργειακές δαπάνες και επενδύσεις άνοιξε η Σύνοδος Κορυφής της 19ης Μαρτίου, η οποία ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημιουργήσει «χωρίς καθυστέρηση» μία νέα «εργαλειοθήκη» μέτρων για την ενεργειακή ασφάλεια και να επεκτείνει τα όρια ευελιξίας, πέρα από την άμυνα.
Παρά τις υψηλές προσδοκίες που είχαν διαμορφωθεί, η Κομισιόν ανακοίνωσε στις 4 Ιουνίου ένα πολύ πιο φειδωλό πλαίσιο: η "ενεργειακή" ρήτρα εντάσσεται στην ίδια ευελιξία που ίσχυε ήδη για την Άμυνα. Δηλαδή δεν εκτείνεται «πέρα από την άμυνα» και αφορά μόνο 18 από τις 27 χώρες της ΕΕ που (όπως η Ελλάδα) είχαν ενεργοποιήσει ήδη την ρήτρα αμυντικών δαπανών. Το όριο που δίνει η Κομισιόν είναι 0,3% του ΑΕΠ ανά έτος για ενεργειακές επενδύσεις (2026-2028), με συνολικό σωρευτικό ανώτατο πλαφόν 0,6% του ΑΕΠ στην τριετία, εντός του συνολικού πλαισίου ευελιξίας που ισχύει ήδη για την άμυνα (1,5% του ΑΕΠ συνολικά).
Στην περίπτωση της Ελλάδας, αυτό «μεταφράζεται» σε περιθώριο περίπου 1 δισ. ευρώ σωρευτικά στην τριετία 2026-2028. Στη λίστα με τις επιλέξιμες δαπάνες που ανακοίνωσε η ΕΕ περιλαμβάνονται, περιοριστικά, συγκεκριμένες επενδύσεις που μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα: αντικατάσταση λεβήτων, αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά σε κτίρια, ηλεκτρικά οχήματα, μπαταρίες και διασυνδέσεις νησιών, ενώ ρητά εξαιρούνται οι επιδοτήσεις ή φοροαπαλλαγές σε ορυκτά καύσιμα. Η σχετική διαδικασία είναι τυπικά απλή: η χώρα στέλνει αίτημα (όπως σήμερα έκανε η Αθήνα), η Κομισιόν αξιολογεί μέσα σε περίπου έναν μήνα και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εγκρίνει το αίτημα.
