Η συντονισμένη παρέμβαση ΗΠΑ και Ιαπωνίας στις αγορές συναλλάγματος αποτελεί μία από τις πιο ασυνήθιστες και σημαντικές εξελίξεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα τα τελευταία χρόνια. Όταν το ιαπωνικό γεν διολίσθησε κοντά στο ιστορικό χαμηλό των 164 γεν ανά δολάριο -το χαμηλότερο επίπεδό του από το 1986- το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης προχώρησαν σε απευθείας αγορές γεν.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που η Ουάσιγκτον αγοράζει γεν για να ενισχύσει το ιαπωνικό νόμισμα από το 1998, και την πρώτη συντονισμένη συναλλαγματική παρέμβαση των δύο κρατών από το 2011. Η αμερικανική εμπλοκή μάλλον δεν ήταν μια απλή κίνηση διπλωματικής αλληλεγγύης, αλλά υπαγορεύτηκε από συγκεκριμένους οικονομικούς και στρατηγικούς λόγους των ίδιων των ΗΠΑ.
Προστασία της αμερικανικής αγοράς ομολόγων
Ο πλέον καθοριστικός παράγοντας για την παρέμβαση των ΗΠΑ σχετίζεται με την αμερικανική αγορά κρατικού χρέους. Η Ιαπωνία είναι ο μεγαλύτερος ξένος διακρατητής αμερικανικών ομολόγων παγκοσμίως, κατέχοντας τίτλους που ξεπερνούν το 1,14 τρισ. δολάρια.
Όταν η Ιαπωνία προσπαθεί να στηρίξει το γεν μονομερώς, χρειάζεται τεράστια ποσά σε δολάρια. Για να τα βρει, αναγκάζεται να πουλάει αμερικανικά κρατικά ομόλογα από τα διαθέσιμά της. Η μαζική πώληση αμερικανικών τίτλων από το Τόκιο πιέζει τις τιμές των ομολόγων προς τα κάτω και εκτινάσσει τις αποδόσεις τους προς τα πάνω (με την απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου να κινείται κοντά στο 4,7%). Αυτό αυξάνει αυτόματα το κόστος δανεισμού για όλη την αμερικανική οικονομία (στεγαστικά, εταιρικά δάνεια, κρατικός δανεισμός).
Με τη συντονισμένη παρέμβαση και τη χρήση εργαλείων όπως η διευκόλυνση FIMA Repo Facility της Fed -που επιτρέπει στην Ιαπωνία να παίρνει δολάρια βάζοντας τα ομόλογα ως ενέχυρο αντί να τα πουλάει στην ελεύθερη αγορά- οι ΗΠΑ προστατεύουν την δική τους αγορά ομολόγων από αναταράξεις.
Εξουδετέρωση της επίδρασης των αμερικανικών δασμών
Ένα υπερβολικά αδύναμο γεν δημιουργεί ένα παράδοξο στην εμπορική πολιτική της Ουάσιγκτον. Όταν το ιαπωνικό νόμισμα χάνει ραγδαία την αξία του, τα ιαπωνικά προϊόντα γίνονται πολύ φθηνότερα όταν αποτιμώνται σε δολάρια.
Αυτή η συναλλαγματική υποτίμηση λειτουργεί στην πράξη ως μια «σκιώδης έκπτωση» στις εξαγωγές της Ιαπωνίας. Η έκπτωση αυτή εξουδετερώνει την επίδραση των εισαγωγικών δασμών που επιβάλλουν οι ΗΠΑ για την προστασία των εγχώριων προϊόντων τους. Για να έχουν αποτέλεσμα οι δασμοί, η αμερικανική πλευρά χρειάζεται ένα ισχυρότερο γεν.
Ανταγωνιστικότητα των Αμερικανών εξαγωγέων
Σε προέκταση του εμπορικού σκέλους, το υπερβολικά ασθενές γεν καθιστά τα αμερικανικά προϊόντα υπερβολικά ακριβά στην ιαπωνική αγορά, αλλά και σε τρίτες διεθνείς αγορές όπου αμερικανικές και ιαπωνικές επιχειρήσεις ανταγωνίζονται. Η εξισορρόπηση της ισοτιμίας αποσκοπεί στην αποκατάσταση των όρων ανταγωνισμού για τις αμερικανικές εξαγωγικές βιομηχανίες.
Αποφυγή χαοτικής αποδιοργάνωσης από το carry trade
Το διευρυμένο χάσμα επιτοκίων μεταξύ της Fed (3,50%–3,75%) και της Τράπεζας της Ιαπωνίας (1,00%) τροφοδότησε επί μακρόν το λεγόμενο carry trade (δανεισμός σε φθηνό γεν για επενδύσεις σε περιουσιακά στοιχεία υψηλότερης απόδοσης σε δολάρια).
Ωστόσο, μια ανεξέλεγκτη ή χαώδης διακύμανση της ισοτιμίας εγκυμονεί κινδύνους απότομης απομόχλευσης και συστημικής αστάθειας στις διεθνείς αγορές. Η παρέμβαση της Ουάσιγκτον και του Τόκιο έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους κερδοσκόπους, ανακόπτοντας την απότομη πτώση του γεν και επαναφέροντας την ισοτιμία σε πιο ομαλά επίπεδα (κοντά στα 155 γεν ανά δολάριο).
Πώς έγινε η υλοποίηση; Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης πούλησε ευρώ και δολάρια για να αγοράσει γεν για λογαριασμό του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών, χρησιμοποιώντας ως διαμεσολαβητές μεγάλες επενδυτικές τράπεζες όπως η Goldman Sachs και η Morgan Stanley. Παράλληλα, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών είχε προειδοποιήσει νωρίτερα τις τράπεζες να βρίσκονται σε ετοιμότητα. Τόσο οι δηλώσεις του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ όσο και οι τοποθετήσεις του Υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ επιβεβαίωσαν την ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω ενεργειών εάν παρατηρηθεί εκ νέου υπερβολική μεταβλητότητα.
Συμπερασματικά, η απόφαση των ΗΠΑ να στηρίξουν το ιαπωνικό γεν μετά από δεκαετίες εξηγείται από μια σειρά αλληλένδετων οικονομικών παραγόντων: την προστασία των αμερικανικών κρατικών ομολόγων από εξαναγκασμένες πωλήσεις της Ιαπωνίας, τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της αμερικανικής δασμολογικής και εξαγωγικής πολιτικής, καθώς και τον περιορισμό της αστάθειας στις παγκόσμιες αγορές συναλλάγματος.
