Η λειψυδρία παραμένει μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις για την Αττική και πολλές ακόμη περιοχές της χώρας, παρά τη βελτίωση που καταγράφεται φέτος στα αποθέματα νερού. Η παρατεταμένη ανομβρία των προηγούμενων ετών, η αυξημένη κατανάλωση κατά τους θερινούς μήνες και οι μεγάλες απώλειες από τα πεπαλαιωμένα δίκτυα εξακολουθούν να διατηρούν σε επιφυλακή τις αρμόδιες αρχές, ενώ αρκετές περιοχές παραμένουν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Τα τελευταία στοιχεία από τους τέσσερις βασικούς ταμιευτήρες που τροφοδοτούν το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής δείχνουν ότι η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη από το καλοκαίρι του 2025. Τα διαθέσιμα αποθέματα είναι αυξημένα κατά σχεδόν 170 εκατ. κυβικά μέτρα σε ετήσια βάση, προσφέροντας ένα μεγαλύτερο «μαξιλάρι» ασφαλείας ενόψει του Αυγούστου.
Η βελτίωση αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει περάσει. Τα αποθέματα παραμένουν σχεδόν στο μισό των ιστορικά υψηλών επιπέδων του 2019 και συνεχίζουν να μειώνονται καθημερινά, καθώς η ζήτηση κορυφώνεται στην καρδιά του καλοκαιριού. Η συζήτηση για τη λειψυδρία συμπίπτει με την προώθηση του νομοσχεδίου για την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, το οποίο πέρασε την Τετάρτη από την Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου και έχει πάρει πλέον τον δρόμο για τη συζήτησή του στην Ολομέλεια της Βουλής. Στο επίκεντρο βρίσκεται η συνολική αναδιοργάνωση της διαχείρισης του νερού, η μείωση των διαρροών και η επιτάχυνση των αναγκαίων έργων ύδρευσης σε μια περίοδο κατά την οποία η υδατική επάρκεια εξελίσσεται σε μόνιμο στοίχημα για τη χώρα.
Στα 675 εκατ. κυβικά μέτρα τα αποθέματα
Σύμφωνα με τα ημερήσια στοιχεία των ταμιευτήρων, στις 30 Ιουλίου 2026 τα συνολικά απολήψιμα αποθέματα σε Εύηνο, Μαραθώνα, Μόρνο και Υλίκη διαμορφώθηκαν στα 675,229 εκατ. κυβικά μέτρα. Την ίδια ημερομηνία του 2025 τα αποθέματα ανέρχονταν σε 505,564 εκατ. κυβικά μέτρα. Επομένως, το φετινό υδροδοτικό απόθεμα είναι μεγαλύτερο κατά περίπου 169,7 εκατ. κυβικά μέτρα, καταγράφοντας αύξηση 33,6% σε ετήσια βάση.
Η διαφορά είναι σημαντική και επιβεβαιώνει ότι η Αττική μπαίνει στον Αύγουστο από καλύτερη θέση σε σχέση με πέρυσι. Δεν σημαίνει, όμως, ότι τα αποθέματα έχουν επιστρέψει στα επίπεδα που θα επέτρεπαν εφησυχασμό.
Το σημερινό απόθεμα αντιστοιχεί μόλις στο 52% του ιστορικού υψηλού που είχε καταγραφεί στις 30 Ιουλίου 2019, όταν οι τέσσερις ταμιευτήρες περιείχαν συνολικά 1,295 δισ. κυβικά μέτρα νερού. Με άλλα λόγια, παρά τη φετινή ανάκαμψη, από το σύστημα εξακολουθούν να λείπουν περίπου 620 εκατ. κυβικά μέτρα σε σύγκριση με το αντίστοιχο σημείο του 2019.
Από την άλλη πλευρά, η εικόνα απέχει σημαντικά από το ιστορικό χαμηλό της 30ής Ιουλίου 1993, όταν τα αποθέματα είχαν περιοριστεί στα μόλις 159,16 εκατ. κυβικά μέτρα. Το σημερινό επίπεδο είναι υπερτετραπλάσιο εκείνου του ακραίου έτους, χωρίς αυτό να αναιρεί το γεγονός ότι βρίσκεται πολύ χαμηλότερα από τις περιόδους μεγάλης υδατικής επάρκειας.
Πτώση 1,8 εκατ. κυβικών μέσα σε μία ημέρα
Η πίεση που ασκείται κατά τη θερινή περίοδο γίνεται ορατή και στη σύγκριση δύο διαδοχικών ημερών. Στις 29 Ιουλίου τα συνολικά αποθέματα ανέρχονταν σε 677,040 εκατ. κυβικά μέτρα, ενώ μία ημέρα αργότερα είχαν υποχωρήσει στα 675,229 εκατ. κυβικά μέτρα.
Μέσα σε ένα 24ωρο, επομένως, η συνολική ποσότητα μειώθηκε κατά περίπου 1,811 εκατ. κυβικά μέτρα. Η μεγαλύτερη πτώση σημειώθηκε στον Μόρνο, όπου τα αποθέματα περιορίστηκαν από 454,242 εκατ. σε 452,978 εκατ. κυβικά μέτρα, καταγράφοντας απώλεια περίπου 1,264 εκατ. κυβικών μέτρων.
Στην Υλίκη, τα αποθέματα μειώθηκαν κατά ακόμη 592.000 κυβικά μέτρα, από 150,936 εκατ. σε 150,344 εκατ. κυβικά μέτρα. Αντίθετα, μικρή αύξηση σημειώθηκε στον Εύηνο, από 47,840 εκατ. σε 47,865 εκατ. κυβικά μέτρα, καθώς και στον Μαραθώνα, από 24,022 εκατ. σε 24,042 εκατ. κυβικά μέτρα. Οι αυξήσεις των 25.000 και 20.000 κυβικών αντίστοιχα, ωστόσο, δεν ήταν αρκετές για να αντισταθμίσουν τις σημαντικά μεγαλύτερες απώλειες στον Μόρνο και στην Υλίκη.
Η ημερήσια μεταβολή δεν μπορεί να μετατραπεί μηχανικά σε πρόβλεψη για τους επόμενους μήνες, καθώς επηρεάζεται από τις εισροές, τις μεταφορές νερού μεταξύ των υποδομών και τον τρόπο λειτουργίας του συστήματος. Αποτυπώνει, όμως, πόσο γρήγορα μπορούν να υποχωρούν τα αποθέματα στην καρδιά του καλοκαιριού.
Ο Μόρνος κρατά τα δύο τρίτα του διαθέσιμου νερού
Η κατανομή των αποθεμάτων αποκαλύπτει και τον βαθμό εξάρτησης του συστήματος από τον Μόρνο. Από τα συνολικά 675,229 εκατ. κυβικά μέτρα, τα 452,978 εκατ., δηλαδή περίπου το 67%, βρίσκονται στον συγκεκριμένο ταμιευτήρα.
Η Υλίκη διαθέτει περίπου 150,344 εκατ. κυβικά μέτρα, ο Εύηνος 47,865 εκατ. και ο Μαραθώνας 24,042 εκατ. κυβικά μέτρα. Η εξέλιξη των αποθεμάτων του Μόρνου έχει επομένως καθοριστική σημασία για την υδροδότηση της Αττικής. Η ίδια η ΕΥΔΑΠ και το ΥΠΕΝ είχαν σημάνει συναγερμό το 2025, όταν η πτώση στους ταμιευτήρες Μόρνου και Ευήνου οδήγησε στην κήρυξη της Αττικής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας και στην ενεργοποίηση ταχύτερων διαδικασιών για κρίσιμα έργα.
Οι περιοχές που βρίσκονται ή έχουν τεθεί σε έκτακτη ανάγκη
Η πίεση δεν περιορίζεται στην Αττική. Με βάση τις τελευταίες διαθέσιμες αποφάσεις και ανανεώσεις, στον κατάλογο των περιοχών που έχουν τεθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας περιλαμβάνονται η Αττική, η Πάτμος, η Λέρος, η Σύμη, η Αστυπάλαια, η Κάρπαθος και περιοχές της Κέρκυρας, ενώ έχει ανανεωθεί το αντίστοιχο καθεστώς για τους Δήμους Ιεράπετρας και Ακτίου-Βόνιτσας.
Η Αττική, η Λέρος και η Πάτμος κηρύχθηκαν επισήμως σε έκτακτη ανάγκη τον Νοέμβριο του 2025. Για την Αττική, η απόφαση συνδέθηκε με τη μεγάλη πτώση των αποθεμάτων και την ανάγκη επιτάχυνσης των έργων που θεωρούνται κρίσιμα για την ασφάλεια υδροδότησης του Λεκανοπεδίου.
Ακολούθησε η Σύμη τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ τον Μάρτιο τέθηκαν σε αντίστοιχο καθεστώς οι Δημοτικές Ενότητες Κερκυραίων και Αχιλλείων του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων. Τον Μάιο κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης η Αστυπάλαια και στις αρχές Ιουνίου η Κάρπαθος, όπου η παρατεταμένη ανομβρία είχε οδηγήσει σε εξάντληση του νερού στο τοπικό φράγμα. Παράλληλα, ανανεώθηκε το καθεστώς για την Ιεράπετρα και το Άκτιο - Βόνιτσα.
Η κήρυξη έκτακτης ανάγκης δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι μια περιοχή έχει ήδη μείνει χωρίς νερό ή ότι επιβάλλονται αυτομάτως περιορισμοί στα νοικοκυριά. Αποτελεί κυρίως θεσμικό εργαλείο, μέσω του οποίου μπορούν να επιταχυνθούν οι αδειοδοτήσεις, οι αναθέσεις και η υλοποίηση έργων όπως μονάδες αφαλάτωσης, νέες γεωτρήσεις, δεξαμενές, αντικαταστάσεις δικτύων και επείγουσες παρεμβάσεις για την εξασφάλιση πόσιμου νερού.
Στα νησιά, το πρόβλημα γίνεται εντονότερο κατά την τουριστική περίοδο, όταν ο πληθυσμός και η κατανάλωση πολλαπλασιάζονται, χωρίς να αυξάνονται αντίστοιχα οι φυσικοί υδατικοί πόροι. Στην Αστυπάλαια, για παράδειγμα, η κατανάλωση νερού αυξήθηκε κατά περίπου 60% μεταξύ 2020 και 2025, ενώ ο θερινός πληθυσμός μπορεί να ξεπερνά κατά πολλαπλάσιο τον αριθμό των μόνιμων κατοίκων.
Το νομοσχέδιο για ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ στην Ολομέλεια
Η εικόνα αυτή αποτελεί το περιβάλλον μέσα στο οποίο συζητείται το νέο νομοσχέδιο για το νερό. Μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας του από την Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου, το σχέδιο νόμου εισήχθη στην Ολομέλεια.
Στον πυρήνα του βρίσκεται η επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ και η συγκέντρωση της διαχείρισης ύδρευσης και αποχέτευσης σε μεγαλύτερα, ισχυρότερα σχήματα. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο σημερινός κατακερματισμός μεταξύ εκατοντάδων παρόχων δυσκολεύει τον ενιαίο σχεδιασμό, την ωρίμανση επενδύσεων, την πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις και την αντιμετώπιση των διαρροών.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ανέφερε στην Επιτροπή ότι η διατήρηση του σημερινού καθεστώτος ισοδυναμεί με συνέχιση των προβλημάτων των πεπαλαιωμένων δικτύων, των εκτεταμένων διαρροών και της αδυναμίας αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων.
Νέα έργα, αφαλατώσεις και αντικατάσταση δικτύων
Η θεσμική αναδιοργάνωση συνοδεύεται από έναν νέο κύκλο χρηματοδοτήσεων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Το ΥΠΕΝ έχει ανακοινώσει νέα πρόσκληση ύψους έως 65 εκατ. ευρώ για έργα ύδρευσης δήμων και ΔΕΥΑ από όλη τη χώρα, με προθεσμία υποβολής αιτημάτων έως τις 11 Σεπτεμβρίου 2026. Η πρόσκληση έρχεται μετά τη χρηματοδότηση και τη δρομολόγηση 103 έργων σε 63 δήμους, συνολικής αξίας 142 εκατ. ευρώ.
Έως τον Σεπτέμβριο προβλέπεται να εκδοθούν ακόμη δύο προσκλήσεις, σε συνεργασία με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών: μία ύψους 30 εκατ. ευρώ για έργα ύδρευσης σε νησιά με πληθυσμό άνω των 3.500 κατοίκων και μία ύψους 20 εκατ. ευρώ για ορεινές περιοχές. Μαζί με την πρόσκληση των 65 εκατ. ευρώ, ο συνολικός προϋπολογισμός των νέων χρηματοδοτήσεων διαμορφώνεται στα 115 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, τον Ιούνιο εγκρίθηκαν δέκα έργα συνολικού ύψους άνω των 15 εκατ. ευρώ σε εννέα νησιωτικούς δήμους. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν μονάδες αφαλάτωσης, επισκευές και επεκτάσεις δικτύων ύδρευσης, κατασκευή δεξαμενής, καθώς και μονάδα επεξεργασίας πόσιμου νερού, με στόχο τη μείωση των διαρροών και την ενίσχυση της υδροδότησης περιοχών που αντιμετωπίζουν αυξημένη πίεση.
Καλύτερα από πέρυσι, όχι όμως επιστροφή στην ασφάλεια
Το συμπέρασμα από τα νέα στοιχεία είναι διπλό. Η κατάσταση είναι πράγματι καλύτερη από το 2025: το σύστημα διαθέτει σχεδόν 170 εκατ. κυβικά μέτρα περισσότερο νερό και η βελτίωση αυτή προσφέρει ουσιαστικό περιθώριο για την κάλυψη των αναγκών του καλοκαιριού.
Την ίδια στιγμή, όμως, τα αποθέματα παραμένουν περίπου 48% χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό του 2019 και υποχωρούν με γρήγορο ρυθμό κατά τις ημέρες υψηλής ζήτησης. Η Υλίκη και ο Εύηνος εξακολουθούν να εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερες ποσότητες από προηγούμενες περιόδους, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου νερού είναι συγκεντρωμένο στον Μόρνο.
Η φετινή βελτίωση, επομένως, δεν ακυρώνει τον συναγερμό. Απλώς δίνει περισσότερο χρόνο. Και το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτός ο χρόνος θα αξιοποιηθεί για τη μείωση των διαρροών, την αναβάθμιση των δικτύων, τη δημιουργία νέων πηγών υδροδότησης και την προσαρμογή της κατανάλωσης σε μια πραγματικότητα όπου οι παρατεταμένες ξηρές περίοδοι παύουν να αποτελούν εξαίρεση.
