Η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια στη σημερινή συνεδρίαση, ελπίζοντας να περιορίσει τον πληθωρισμό προτού η άνοδος του κόστους των καυσίμων, που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν, εξαπλωθεί ευρύτερα στην οικονομία της Ευρωζώνης. Ωστόσο, αυτή είναι μόνο η μία πλευρά της εξίσωσης.
Το βλέμμα της ΕΚΤ παραμένει στραμμένο στα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνούσε πριν από τον πόλεμο το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Όσο περισσότερο παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα οι τιμές πετρελαίου, τόσο πιθανότερο είναι να οδηγήσουν τον πληθωρισμό σε υψηλότερα επίπεδα μέσω δευτερογενών επιπτώσεων. Ήδη, η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, είπε ότι αρχίζει να βλέπει διάχυση πληθωρισμού στην οικονομία.
«Το σοκ αρχίζει να διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία, με το άμεσο κόστος να είναι ήδη εμφανές και τις έμμεσες επιπτώσεις να κάνουν επίσης την εμφάνισή τους», διαμήνυσε η Λαγκάρντ, απορρίπτοντας την άποψη ότι η ομόφωνη απόφαση της επιτοκιακής αύξησης αποτέλεσε προληπτική κίνηση.
«Ο βασικός κίνδυνος θα ήταν να μην ληφθεί μια τέτοια απόφαση, διότι αν επιτρέψετε στον πληθωρισμό να ξεφύγει από τον έλεγχο, τότε η επαναφορά του στα επίπεδα που συνάδουν με τη σταθερότητα των τιμών γίνεται πολύ πιο δύσκολη», εξήγησε.
Η κατάσταση γίνεται πολύ πιο δύσκολη, ελλείψει ορατότητας για το τι μέλλει γενέσθαι στη Μέση Ανατολή, καθώς η κατάσταση παραμένει περισσότερο ασταθής και ρευστή σε σχέση με τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Τα αντιφατικά μηνύματα της Ουάσιγκτον με τις αλλεπάλληλες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ που τις περισσότερες φορές δεν υλοποιούνται, αλλά και τα συνεχιζόμενα στρατιωτικά χτυπήματα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που δοκιμάζουν τις αντοχές της εκεχειρίας, δημιουργούν πλέον ένα ιδιαίτερα ασταθές περιβάλλον, που κανείς δεν γνωρίζει πώς θα εκτονωθεί.
Πρόσφατη ανάλυση του BBC έκανε λόγο για κίνδυνο παρατεταμένης αβεβαιότητας και αστάθειας με συνεχείς εναλλαγές στρατιωτικές κλιμάκωσης και προσωρινής αποκλιμάκωσης.
Οι εξελίξεις στις ΗΠΑ
Ωστόσο, το θέμα της ΕΚΤ δεν είναι μόνο ο πληθωρισμός, γι΄ αυτό και παρακολουθεί πολύ στενά και τις εξελίξεις στις ΗΠΑ καθώς και εκεί έχουν αντιστραφεί οι προσδοκίες: Τα ισχυρά οικονομικά στοιχεία των ΗΠΑ και οι υψηλές τιμές καταναλωτή που εκτινάχθηκαν στο 4,2% το Μάιο, σε υψηλό τριών ετών, οδήγησαν τους traders να προεξοφλούν αύξηση επιτοκίων κατά 0,25% από τη Fed έως το τέλος του τρέχοντος έτους.
Συνεπώς, εάν η ΕΚΤ δεν αυξήσει τα επιτόκια την ώρα που οι ΗΠΑ τείνουν να τα αυξήσουν, τότε κινδυνεύει με εισαγόμενο πληθωρισμό λόγω της αποδυνάμωσης της ισοτιμίας ευρώ - δολαρίου. Ήδη, το ευρώ υποχώρησε σήμερα κοντά στο 1,15 έναντι του δολαρίου, καθώς η επιτοκιακή αύξηση της ΕΚΤ ήταν πλήρως προεξοφλημένη και η κεντρική τράπεζα δεν έδωσε καμία ένδειξη ότι αποτελεί την απαρχή ενός νέου κύκλου σύσφιγξης της νομισματικής πολιτικής.
Από την άλλη, ο δείκτης δολαρίου ξέφυγε ξανά πάνω από τις 100 μονάδες βάσης. Ένα εξασθενημένο ευρώ θα μπορούσε να καταστήσει ακόμη πιο ακριβές τις εισαγωγές ενέργειας, καθώς το πετρέλαιο αποτιμάται σε δολάρια, αυξάνοντας περαιτέρω το λογαριασμό της Ευρωζώνης που έχει ήδη αυξηθεί περισσότερο από 40 δις. ευρώ το τελευταίο διάστημα εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Οι κίνδυνοι από ένα ισχυρό δολάριο
Ένα ισχυρότερο δολάριο συνεπάγεται αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις και σε ένα ευρύτερο φάσμα εισαγόμενων αγαθών, από τις πρώτες ύλες και τα βιομηχανικά προϊόντα έως τις μεταφορές και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι τιμές της ενέργειας σταθεροποιηθούν, η αποδυνάμωση του ευρώ μπορεί να διατηρήσει τον πληθωρισμό σε υψηλότερα επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι υπολογίζει σήμερα η αγορά.
Παράλληλα, μία διεύρυνση του επιτοκιακού χάσματος μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωζώνης θα μπορούσε να ενισχύσει τις εκροές κεφαλαίων προς τις αμερικανικές αγορές. Οι επενδυτές τείνουν να κατευθύνουν κεφάλαια προς περιουσιακά στοιχεία που προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις και, εφόσον η Fed κινηθεί προς νέα αύξηση επιτοκίων ενώ η ΕΚΤ παραμένει σε στάση αναμονής, οι πιέσεις στο ευρωπαϊκό νόμισμα θα μπορούσαν να ενταθούν περαιτέρω.
Το δίλημμα για τη Φρανκφούρτη γίνεται έτσι ιδιαίτερα σύνθετο. Από τη μία πλευρά, η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει ασθενικούς ρυθμούς ανάπτυξης και η περαιτέρω αύξηση του κόστους δανεισμού ενέχει τον κίνδυνο να επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Από την άλλη πλευρά, μια υπερβολικά χαλαρή στάση σε σχέση με τη Fed θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αποδυνάμωση του ευρώ, τροφοδοτώντας εκ νέου τον πληθωρισμό μέσω των εισαγωγών.
Παύση τον Ιούλιο
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της EΚΤ θεωρούν πιθανότερο το ενδεχόμενο να διατηρήσουν αμετάβλητα τα επιτόκια στην επόμενη συνεδρίασή τους τον Ιούλιο, εφόσον οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν κοντά στα τρέχοντα επίπεδα, σύμφωνα με δύο πηγές που μίλησαν στo Reuters. Οι δύο πηγές που συμμετείχαν στη συνεδρίαση ανέφεραν ότι, προς το παρόν, μια παύση στις αυξήσεις επιτοκίων κατά την επόμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 22 Ιουλίου θεωρείται πιθανότερη από μια νέα αύξηση, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει αιφνίδια και σημαντική μεταβολή στις τιμές της ενέργειας.
Θα απαιτούνταν μια νέα έντονη άνοδος των τιμών του πετρελαίου - με το πετρέλαιο Brent να ξεπερνά τα 100 δολάρια ανά βαρέλι - ώστε να δικαιολογηθεί αύξηση επιτοκίων τον Ιούλιο. Επιπλέον, μία ακόμη απροσδόκητη επιτάχυνση του δομικού πληθωρισμού, στο 2,5% με βάση τα τελευταία στοιχεία του Μαίου, θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων.
Ωστόσο, και οι δύο πηγές επισήμαναν ότι οι προβλέψεις της ΕΚΤ ενσωματώνουν ακόμη δύο επιπλέον αυξήσεις επιτοκίων. Επομένως, ακόμη και αν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αποφασίσουν να κάνουν παύση τον Ιούλιο, θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε αυξήσεις αργότερα, πιθανώς τον Σεπτέμβριο, χωρίς να απαιτείται ουσιαστική βελτίωση των προοπτικών για τον πληθωρισμό.
Το διπλό μέτωπο
Ήδη, αρκετοί αναλυτές θεωρούν πως, ακόμη και αν η ΕΚΤ επιλέξει να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στη συνεδρίαση του Ιουλίου, θα δυσκολευτεί να δώσει σήμα ολοκλήρωσης του κύκλου σύσφιξης. Αντιθέτως, θα χρειαστεί να διατηρήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων τους επόμενους μήνες, ιδίως εάν οι εξελίξεις στις ΗΠΑ συνεχίσουν να ενισχύουν το δολάριο και να επιβαρύνουν την ισοτιμία του ευρώ.
Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα διπλό μέτωπο: αφενός τις πληθωριστικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή και αφετέρου τις συνέπειες μιας πιθανής νέας αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής στις ΗΠΑ. Ο συνδυασμός των δύο παραγόντων αυξάνει σημαντικά την αβεβαιότητα για την πορεία των επιτοκίων στην Ευρωζώνη κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
