Με την κρίση στη Μέση Ανατολή να δημιουργεί συνθήκες αυξημένης πίεσης στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς των ελληνικών νοικοκυριών και την Κομισιόν να προειδοποιεί πως η χώρα μας θα δεχθεί το βαρύτερο πλήγμα ακρίβειας σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, προβλέποντας μεγάλη επιδείνωση τιμών μέσα στο 2026, η κυβέρνηση «τρέχει» να περιορίσει την εξάπλωση ενός νέου, σφοδρού πληθωριστικού κύματος.
Με τις τιμές των τροφίμων και άλλων βασικών ειδών πρώτης ανάγκης να συντηρούνται εδώ και καιρό σε υψηλά επίπεδα, το υπουργείο Ανάπτυξης εντατικοποιεί το πλαίσιο δράσης του, προκειμένου να συγκρατήσει το μέγεθος των επιπτώσεων του πολέμου που θα «περάσουν» στο ράφι και δη στον τελικό καταναλωτή.
Η δέσμη δράσεων περιλαμβάνει σαρωτικούς ελέγχους στην αγορά προκειμένου να διαπιστωθεί εάν παρατηρούνται φαινόμενα αισχροκέρδειας, βαριά πρόστιμα για τους παραβάτες, αλλά και νέα ψηφιακά εργαλεία για την παρακολούθηση των τιμών, προκειμένου να ενισχυθούν τα «όπλα» του καταναλωτή. Την ίδια ώρα, θέμα χρόνου θεωρείται να κλειδώσουν οι αποφάσεις σε επίπεδο λειτουργίας της αγοράς, καθώς παραμένει σε ισχύ η διάταξη για το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των επιχειρήσεων.
Σαρωτικοί έλεγχοι, «βροχή» προστίμων και στο βάθος… παράταση για το πλαφόν
Ήδη η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και της Προστασίας του Καταναλωτή έχει εδώ και καιρό εντείνει τους ελέγχους στην αγορά, προχωρώντας μάλιστα και στην επιβολή «τσουχτερών» προστίμων σε αρκετές επιχειρήσεις για αθέμιτη κερδοφορία. Η Αρχή συνεχίζει, δε, με αμείωτους ρυθμούς τους ελέγχους «κλείνοντας» το μάτι για νέες «καμπάνες» το προσεχές διάστημα.
Τα πρώτα πρόστιμα επιβλήθηκαν στις 30 Απριλίου και αφορούσαν στην εταιρεία Ferrero International SA Greece (63.371 ευρώ), καθώς και σε εταιρεία του κλάδου των γαλακτοκομικών που δραστηριοποιείται στην κατηγορία φέτα/γκούντα (44.431 ευρώ).
Στις 6 Μαΐου επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους 512.551 ευρώ στην εταιρεία KAFEA TERRA και στις 13 Μαΐου ανακοινώθηκε η επιβολή προστίμου μαμούθ ύψους 1.757.503 ευρώ στη ΦΑΓΕ Ελλάδος.
Ακολούθησαν στις 21 Μαΐου η επιβολή προστίμου 248.061 ευρώ στην Jacobs Douwe Egberts και 328.067 ευρώ στην PepsiCo Hellas. Μέχρι στιγμής έχουν επιβληθεί πρόστιμα που προσεγγίζουν τα 3 εκατ. ευρώ. Υπενθυμίζεται εδώ ότι η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ελέγχει το τελευταίο διάστημα περισσότερες από 100 εταιρείες τροφίμων και δη 22 επιχειρήσεις χονδρεμπορίου κρέατος, 23 επιχειρήσεις χονδρεμπορίου φρούτων και λαχανικών, καθώς και περισσότερες από 57 εταιρείες τροφίμων και ποτών.
Το πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους επιβλήθηκε στα μέσα Μαρτίου με ορίζοντα ολοκλήρωσης τα τέλη Ιουνίου και αφορά σε περισσότερες από 60 κατηγορίες τροφίμων και άλλων απαραίτητων ειδών για κάθε ελληνικό νοικοκυριό. Ωστόσο, όπως έχει αποκαλύψει ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, το πιθανότερο είναι πως η επιβολή πλαφόν θα παραταθεί και μετά τις 30 Ιουνίου. Σύμφωνα με το μέτρο, κανείς δεν μπορεί να πουλά με μεγαλύτερο μικτό περιθώριο ποσοστού κέρδους ανά κωδικό, από αυτό που είχε για τον κωδικό κατά μέσο όρο το 2025.
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, η επιβολή πλαφόν επηρεάζει περίπου 5.000 με 6.000 κωδικούς, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 55% – 60% επί των συνολικών πωλήσεων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Μάλιστα, οι ίδιες πηγές κάνουν λόγο για ένα μέτρο με μεγάλο πολιτικό κόστος, το οποίο στη σκιά της τρέχουσας συγκυρίας δεν αποκλείεται να παραμείνει σε ισχύ για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα…
Το e-katanalotis φεύγει, το PosoΚanei έρχεται
Την ίδια ώρα, το υπουργείο Ανάπτυξης επιταχύνει τους σχεδιασμούς του στην κατεύθυνση παρακολούθησης των τιμών, χτίζοντας ένα ενιαίο ψηφιακό οικοσύστημα με αιχμή την Τεχνητή Νοημοσύνη και την αξιοποίηση δεδομένων της αγοράς σε πραγματικό χρόνο.
Στο επίκεντρο αυτών των σχεδιασμών βρίσκεται η νέα πλατφόρμα PosoKanei, η οποία έρχεται να αντικαταστήσει την πλατφόρμα e-katanalotis, επιχειρώντας να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο και διαδραστικό εργαλείο σύγκρισης τιμών και αγοραστικών επιλογών για τους πολίτες. Μέσω αυτού, ο καταναλωτής θα έχει πρόσβαση σε πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο για τιμές και συγκρίσεις αναφορικά με τα προϊόντα που φιγουράρουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Ειδικότερα, μέσα από τη νέα πλατφόρμα, ο καταναλωτής θα είναι σε θέση να ψάχνει ένα προϊόν και να ενημερώνεται σε ποια αλυσίδα σούπερ μάρκετ διατίθεται στη χαμηλότερη τιμή. Ταυτόχρονα, θα μπορεί να βλέπει την πορεία της τιμής του προϊόντος τους τελευταίους μήνες, ώστε να διακρίνει εάν έχουν σημειωθεί αναπροσαρμογές στην τιμή, ενώ ο χρήστης θα είναι, επίσης, σε θέση να δημιουργεί προσωπικό καλάθι αγορών, μέσα από συγκρίσεις τιμών ανά αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Τέλος, η νέα ψηφιακή πλατφόρμα θα παρέχει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να συγκρίνουν τις τιμές που καταγράφονται στην Ελλάδα με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο Ανάπτυξης προχώρησε σε πρόσκληση υποβολής προσφοράς προς τη Circana Hellas για την παροχή υπηρεσιών πληροφόρησης προς τη νέα πλατφόρμα. Η προθεσμία για την κατάθεση προσφοράς λήγει σήμερα 26 Μαΐου. Αντικείμενο της σύμβασης αποτελεί η διαβίβαση λίστας με τα μεγαλύτερα σε όγκο προϊόντα της αγοράς (τα top 10.000 SKUs ) προς την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή. Η εταιρεία διαθέτει βάσεις δεδομένων με κωδικούς επώνυμων προϊόντων αλλά και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας που διακινούνται στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ.
Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης ανέρχεται σε 9.300 ευρώ πλέον ΦΠΑ, δηλαδή συνολικά 11.532 ευρώ, και θα καλυφθεί από τις πιστώσεις του τακτικού προϋπολογισμού του υπουργείου Ανάπτυξης για το 2026. Το νέο σύστημα θα αξιοποιεί εργαλεία ανάλυσης δεδομένων για τον εντοπισμό παραβατικών συμπεριφορών, την κατηγοριοποίηση καταγγελιών, τη διενέργεια αυτεπάγγελτων ελέγχων και την επιβολή προστίμων, ενώ θα υποστηρίζει και τις διοικητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων με στόχο ταχύτερες και πλήρως τεκμηριωμένες παρεμβάσεις.
Κατά τις πληροφορίες, η νέα πλατφόρμα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία μέσα στον Ιούνιο, ενώ κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι ο στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου και ενιαίου μηχανισμού εποπτείας της αγοράς στα πρότυπα προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών, όπου η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά δεδομένα αξιοποιούνται ήδη για την παρακολούθηση των τιμών και την αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας.
Την ίδια ώρα, όπως διαβεβαίωνε τους εκπροσώπους του Τύπου την περασμένη εβδομάδα ο πρόεδρος του ΔΣ του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος «παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή, οι περισσότερες επιχειρήσεις στη βιομηχανία τροφίμων δεν έχουν κάνει μέχρι στιγμής ανατιμήσεις». «Η ενέργεια ανέβηκε, τα υλικά συσκευασίας ανέβηκαν, οι πρώτες ύλες αυξήθηκαν και μεγάλο μέρος αυτών απορροφήθηκε από τις εταιρείες», εξηγούσε χαρακτηριστικά.
