Σε έναν μήνα «κλείνει» η στρόφιγγα για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, τα οποία στηρίχθηκαν τα τελευταία χρόνια στα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης. Για τα επιχειρηματικά δάνεια, η 29η Μαΐου είναι η καταληκτική ημερομηνία σύναψης συμβάσεων, ενώ για το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» προλαβαίνουν όσοι υπογράψουν έως τις 2 Ιουνίου 2026. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο πόσοι θα προλάβουν, αλλά τι θα γίνει με όσους μείνουν στην εκκρεμότητα: αν θα χαθούν πόροι, αν θα υπάρξει διορθωτική κίνηση ή αν ένα μέρος της χρηματοδότησης θα βρει συνέχεια και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.
Δύο ημερομηνίες κρίνουν τα πάντα
Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη αρχίσει. Στο πεδίο των επιχειρηματικών δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, η προθεσμία για τη σύναψη των δανειακών συμβάσεων λήγει 29 Μαΐου 2026, όπως έχει καταστήσει σαφές στις επίσημες ανακοινώσεις και τοποθετήσεις του το οικονομικό επιτελείο. Στο πεδίο της στέγασης, για το «Σπίτι μου ΙΙ», τα συναρμόδια υπουργεία ανακοίνωσαν ότι 2 Ιουνίου 2026 είναι η καταληκτική ημερομηνία για τη συμβασιοποίηση των δανείων, ώστε να οριστικοποιηθεί το τελικό ορόσημο του προγράμματος του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Η διαφορά είναι ότι στις δύο περιπτώσεις δεν αρκεί το ενδιαφέρον, η αίτηση ή ακόμη και η προέγκριση. Αυτό που μετρά είναι η σύμβαση. Για τις επιχειρήσεις, αν δεν κλείσει η δανειακή σύμβαση μέχρι τέλος Μαΐου, το ρίσκο είναι να μη προλάβουν στο στενό χρονοδιάγραμμα του Ταμείου. Για τους δικαιούχους του «Σπίτι μου ΙΙ», όποιος έχει υπογράψει έως και τις 2 Ιουνίου δεν επηρεάζεται, ενώ για όσους καθυστερήσουν μένει ανοιχτό τι θα γίνει με το υπόλοιπο των πόρων και με τους φακέλους που θα μείνουν σε εκκρεμότητα.
«Σπίτι μου ΙΙ»: Μένουν «εκτός» 1 στους 6
Από το στεγαστικό πρόγραμμα μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί 13.461 δάνεια, συνολικής αξίας 1,617 δισ. ευρώ, με μέσο ύψος δανείου 120,15 χιλ. ευρώ, ενώ η απορρόφηση έχει φθάσει το 84,1% του συνολικού προϋπολογισμού. Δεδομένου ότι ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος είναι 2 δισ. ευρώ, το υπόλοιπο 15,9% αντιστοιχεί περίπου σε 318 εκατ. ευρώ που δεν έχουν ακόμη απορροφηθεί ή οριστικοποιηθεί.
Το ποσό αυτό δεν είναι αμελητέο. Αντιστοιχεί σε ένα σημαντικό απόθεμα χρηματοδότησης, το οποίο αφορά 1 στα 6 νοικοκυριά τα οποία, αν και θεωρούνται επιλέξιμα, δεν έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία, ή βρίσκονται στο στάδιο ελέγχου του ακινήτου, της τελικής τραπεζικής αξιολόγησης ή της υπογραφής των σχετικών εγγράφων.
Στο μέτωπο αυτό, αν και δεν προαναγγέλλεται, το οικονομικό επιτελείο θεωρείται βέβαιο ότι εξετάζει εναλλακτικές, επιδιώκοντας ενδεχομένως να συνδέσει -με τη σύμφωνη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής- την τύχη των δανειακών πόρων για τα νοικοκυριά, με εκείνη των 2 δισ. που προορίζονταν για επιχειρηματικά δάνεια που, λόγω συνθηκών, δεν προλαβαίνουν να απορροφηθούν και να εκταμιευθούν πριν κλείσει το πρόγραμμα.
Σε άλλη περίπτωση, μπορεί ένα «Σπίτι μου 3» να προκύψει από άλλο πρόγραμμα (π.χ. από ΕΣΠΑ ή το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο) όμως τότε θα αφορά το 2027 ή 2028 και μετά, δημιουργώντας δραστικό «κενό» στη στεγαστική πολιτική και στην κτηματαγορά.
Κίνδυνος και πιθανή «γέφυρα» για μικρομεσαίες
Στο επιχειρηματικό σκέλος των δανείων του ΤΑΑ, η αγωνία είναι ακόμη μεγαλύτερη για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν έχουν προλάβει να ολοκληρώσουν τις τραπεζικές διαδικασίες. Το πρόγραμμα δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης έχει λειτουργήσει ως βασικός μοχλός ρευστότητας και επενδύσεων καθώς, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, έχει κινητοποιήσει έως σήμερα 21,58 δισ. ευρώ ιδιωτικών επενδύσεων. Ωστόσο, όσο πλησιάζει η 29η Μαΐου, εντείνεται ο φόβος ότι επιχειρήσεις με ώριμα σχέδια αλλά μη ολοκληρωμένες συμβάσεις μπορεί να μείνουν εκτός.
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται και το πρώτο θετικό σήμα. Η κυβέρνηση έχει διαπραγματευτεί ώστε η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα να λάβει την τελική πιστοποίηση pillar assessment, κάτι που –εφόσον εγκριθεί– θα της επιτρέψει να διαχειριστεί δάνεια 2 δισ. ευρώ για τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, τα οποία αλλιώς θα χάνονταν.
Μια τέτοια εξέλιξη, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε εκκρεμές δάνειο θα μεταφερθεί αυτούσιο στο νέο σχήμα για τους ενδιαφερόμενους. Ωστόσο δείχνει ότι σχεδιάζεται ήδη μια μορφή συνέχειας ώστε να μην κοπεί απότομα η χρηματοδότηση για τους μικρομεσαίους, μόλις τελειώσει το παράθυρο του ΤΑΑ.
Για τα νοικοκυριά και το πρόγραμμα «Σπίτι μου» πάντως, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη απόφαση ή ανακοινωμένη «γέφυρα», ούτε έχει επιβεβαιωθεί ότι οι αδιάθετοι πόροι ή οι μη ολοκληρωμένοι φάκελοι θα μπορούν να μεταφερθούν σε κάποιο νέο σχήμα.
Ωστόσο, το γεγονός ότι το πρόγραμμα έχει τόσο υψηλή κοινωνική απήχηση, σημαντική απορρόφηση και ακόμη περίπου 318 εκατ. ευρώ αδιάθετα δάνεια σε εκκρεμότητα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιδιωχθεί μια διορθωτική ή μεταβατική λύση, εφόσον αποδειχθεί ότι σημαντικός αριθμός δικαιούχων δεν θα προλάβει για καθαρά διαδικαστικούς λόγους.
Όπως αναφέρουν πηγές στην κυβέρνηση, το οικονομικό επιτελείο σκύβει πάνω από το πρόβλημα. Καθώς το κεφάλαιο του Ταμείου Ανάκαμψης κλείνει οριστικά στις 31 Αυγούστου, δεν διαφαίνεται τρόπος συνέχισης των δανείων αυτών μέσω της αναθεώρησης του ΤΑΑ. Η διαπραγμάτευση όμως τον Ιούνιο θα κρίνει αν και πώς μπορούν τα δάνεια αυτά να βρουν εναλλακτικούς δρόμους, όπως τα επιχειρηματικά.
Τι πρέπει να κάνουν όσοι «καίγονται»
Για όσους βρίσκονται τώρα σε εκκρεμότητα πάντως, το μήνυμα είναι πρακτικό και ξεκάθαρο: «Σπεύσατε»! Δεν αρκεί να έχουν κάνει αίτηση ή να έχουν πάρει λάβει προέγκριση. Πρέπει να πιέσουν άμεσα για πλήρη φάκελο, τελικό έλεγχο, οριστικοποίηση και έγκαιρη υπογραφή σύμβασης, χωρίς να βασίζονται σε υποθέσεις και «στοιχήματα» για τυχόν συνέχιση της χρηματοδότησης μετά τις 29η Μαΐου για τις επιχειρήσεις, ή τις 2 Ιουνίου για το «Σπίτι μου 2».
