Διπλό ενεργειακό ρίσκο για την Ευρωζώνη βλέπει η Deutsche Bank, προειδοποιώντας ότι η εξάρτηση της ευρωπαϊκής οικονομίας από τη Μέση Ανατολή παραμένει πολύ μεγαλύτερη απ’ όσο δείχνουν τα επίσημα στοιχεία.
Σύμφωνα με τη γερμανική τράπεζα, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις άμεσες εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά επεκτείνεται και στην «κρυφή» ενέργεια που είναι ενσωματωμένη σε βιομηχανικά προϊόντα και πρώτες ύλες που φτάνουν στην Ευρώπη μέσω των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Η τράπεζα εκτιμά ότι με τιμές Brent κοντά στα 98 δολάρια το βαρέλι και φυσικού αερίου στα 47 ευρώ/MWh, ο ενεργειακός λογαριασμός της Ευρωζώνης μπορεί να αυξηθεί κατά περίπου 0,8% του ΑΕΠ, ενώ οι κίνδυνοι ελλείψεων σε χημικά, πλαστικά, μέταλλα και καύσιμα αεροσκαφών δημιουργούν ένα δεύτερο, λιγότερο ορατό μέτωπο πιέσεων για τη βιομηχανία και τις μεταφορές.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι αναλυτές της Deutsche Bank εκτιμούν ότι ο κίνδυνος πιο επίμονου πληθωρισμού αυξάνεται, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε επιτόκια έως το 2,50%, δηλαδή στο ανώτερο όριο του εύρους που θεωρείται ουδέτερο για την οικονομία.
Το σοκ για την Ευρωζώνη, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Σε ξεχωριστή ανάλυση η Commerzbank υπενθυμίζει ότι οι υψηλότερες τιμές καυσίμων και λιπασμάτων τείνουν να περνούν με χρονική υστέρηση στα τρόφιμα, κάτι που σημαίνει ότι τα δύσκολα πιθανώς να βρίσκονται ακόμα μπροστά μας.
Το κρυφό ενεργειακό ρίσκο της Ευρώπης
Η ορατή έκθεση στη Μέση Ανατολή παραμένει υψηλή παρά το γεγονός ότι, συνολικά, η Ευρώπη βασίζεται πλέον περισσότερο σε Νορβηγία, ΗΠΑ και Καζακστάν, σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι τα διυλισμένα προϊόντα. Για ορισμένους τύπους, όπως η κηροζίνη, το μερίδιο των χωρών του Κόλπου στις εισαγωγές της ΕΕ φτάνει το 56%. Η Deutsche Bank εκτιμά ότι ο κλάδος αερομεταφορών διαθέτει κάλυψη αποθεμάτων 45-55 ημερών, η οποία είναι υψηλότερη από το συνηθισμένο επίπεδο των 30-35 ημερών, χάρη και στην αποδέσμευση αποθεμάτων από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει, καθώς η εκεχειρία δεν έχει επιλύσει την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την Deutsche Bank όμως, η «κρυφή» ενέργεια που είναι ενσωματωμένη στις ευρωπαϊκές εισαγωγές, ιδιαίτερα από την Ασία, συνιστά έναν δυσδιάκριτο και δομικού χαρακτήρα κίνδυνο, ο οποίος μπορεί να ενισχύσει τον στασιμοπληθωρισμό και να περιπλέξει τη νομισματική πολιτική. Οι χώρες του Κόλπου κατέχουν δεσπόζουσα θέση στις αγορές κρίσιμων βιομηχανικών εισροών, ιδιαίτερα σε ορυκτά και χημικά προϊόντα. Για παράδειγμα, η περιοχή αντιστοιχεί σε πάνω από 70% των παγκόσμιων εξαγωγών ορισμένων μορφών θείου και 48% του ασβεστόλιθου. Παράλληλα, κατέχει σημαντικό μερίδιο σε ειδικά χημικά παράγωγα (θειικά/νιτρικά) της τάξης του 38% και σε τύπους πολυμερών πλαστικών (23%).
Για την Ευρώπη, προκύπτει λοιπόν ένας δεύτερος έμμεσος μηχανισμός μετάδοσης της κρίσης, μέσω Ασίας. Κι αυτό, διότι οι ασιατικές βιομηχανίες εξαρτώνται περισσότερο από αυτές τις προμήθειες από τις χώρες του Κόλπου και ήδη έχουν υπάρξει αναφορές για μειώσεις παραγωγής λόγω του αυξημένου κόστους πρώτων υλών.
Με βάση τους πίνακες εισροών-εκροών του ΟΟΣΑ για το 2022, η Deutsche Bank υπολογίζει ότι, πέρα από τις άμεσες ενεργειακές εισαγωγές ύψους 567 δισ. δολαρίων (ή 3,8% του ΑΕΠ της ΕΕ), τα αγαθά που εισήχθησαν στην Ευρώπη για χρήση στις αλυσίδες παραγωγής απαιτούσαν επιπλέον 370 δισ. δολάρια έμμεσης ενέργειας (ή 2,5% του ΑΕΠ). Από αυτό το ποσό, περίπου 170 δισ. δολάρια (ή 1,1% του ΑΕΠ) ήταν ενσωματωμένα μόνο σε αγαθά και υπηρεσίες από την Ασία.
Πέρα από το κόστος, η Deutsche Bank υπογραμμίζει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά βιομηχανικές εισροές κρίσιμες για τις αλυσίδες παραγωγής, οι οποίες είναι πολύ δυσκολότερο να υποκατασταθούν σε σχέση με το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο, όπου η Ευρώπη έχει ήδη πετύχει μεγαλύτερη διαφοροποίηση προμηθευτών.
Πρώτα η ενέργεια, μετά τα τρόφιμα
Όλα τα παραπάνω δημιουργούν ένα «εκρηκτικό» σκηνικό στο μέτωπο του (στασιμο)πληθωρισμού. Σύμφωνα με την Commerzbank, έως το τέλος του έτους οι τιμές των τροφίμων είναι πιθανό να αυξηθούν περισσότερο απ’ όσο αναμενόταν, ακόμη και αν τα Στενά ανοίξουν σύντομα και οι τιμές της ενέργειας υποχωρήσουν.
Οι αναλυτές της Commerzbank εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη πιθανότατα θα κορυφωθεί τον Μάιο στο 3,1%. Εάν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν ξανά μέσα στο καλοκαίρι, οι πιέσεις θα αποκλιμακωθούν. Ωστόσο, λόγω των έμμεσων επιδράσεων σε άλλα καταναλωτικά αγαθά ( βιομηχανικά προϊόντα, υπηρεσίες και τρόφιμα) ο πληθωρισμός θα παραμείνει αισθητά αυξημένος.
Ειδικά όμως σε ό,τι αφορά τις τιμές των τροφίμων, εξηγούν ότι οι ανατιμήσεις δεν εμφανίζονται ταυτόχρονα με το ενεργειακό σοκ αλλά με χρονική υστέρηση. Τα ακριβότερα λιπάσματα και τα υψηλότερα κόστη για καύσιμα καθιστούν ακριβότερη την καλλιέργεια και τη μεταφορά. Καθώς αυτές οι αυξήσεις περνούν σταδιακά στην αλυσίδα εφοδιασμού, το τελικό πλήγμα στον καταναλωτή μπορεί να έρθει αργότερα, ακόμη και αν οι τιμές πετρελαίου έχουν ήδη αρχίσει να αποκλιμακώνονται.
Ως αποτέλεσμα, οι τιμές των τροφίμων είναι πιθανό να αντιδράσουν ετεροχρονισμένα και, σύμφωνα με την Commerzbank, οι καταναλωτές θα πρέπει να προετοιμαστούν για ένα νέο έντονο κύμα ανατιμήσεων.
