Την προσαρμογή του Ταμείου Ανάκαμψης, ώστε τα κεφάλαια που παραμένουν αναξιοποίητα να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, προτείνουν οι αναλυτές της Goldman Sachs.
Σε ανάλυσή του ο οίκος σημειώνει ότι στις αρχές του 2026 είχε ήδη εκταμιευθεί ένα σημαντικό μέρος, περίπου το 70%, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης, ωστόσο εξακολουθεί να παραμένει διαθέσιμο ένα μεγάλο υπόλοιπο, ενώ την ίδια στιγμή εντείνονται οι πιέσεις για επιτάχυνση της απορρόφησής του πριν από τη λήξη του προγράμματος στο τέλος του έτους.
Συνολικά απομένουν περίπου 180 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 1% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε επιχορηγήσεις και δάνεια προς τα κράτη-μέλη. Παρ’ όλα αυτά, στο α’ τρίμηνο του 2026 δεν καταγράφηκε ουσιαστική επιτάχυνση, καθώς εκταμιεύθηκαν λιγότερα από 5 δισ. ευρώ, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο να μην ολοκληρωθεί πλήρως η απορρόφηση έως το τέλος του 2026.
Εκτιμάται ότι ο ρυθμός εκταμιεύσεων θα ενισχυθεί τους επόμενους μήνες. Αυτή τη στιγμή εκκρεμούν 18 αιτήματα πληρωμής που υπέβαλαν κράτη-μέλη τα δύο τελευταία τρίμηνα, συνολικού ύψους περίπου 40 δισ. ευρώ. Ακόμη και με αισθητή επιτάχυνση, θεωρείται μάλλον απίθανο να αξιοποιηθεί πλήρως το συνολικό μέγεθος του Ταμείου Ανάκαμψης πριν από τη λήξη της προθεσμίας.
Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι περίπου 80 δισ. ευρώ ενδέχεται τελικά να μείνουν αχρησιμοποίητα. Η ΕΕ θα μπορούσε να ανακατευθύνει αυτούς τους πόρους αξιοποιώντας δύο προηγούμενα παραδείγματα: τη δυνατότητα χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αμυντικής Βιομηχανίας ή το πλαίσιο REPowerEU, που θεσπίστηκε κατά την ενεργειακή κρίση του 2022-2023, ώστε να διοχετευθούν κονδύλια σε ενεργειακά έργα μέσω απόφασης του Συμβουλίου με ειδική πλειοψηφία.
«Καθώς η ΕΕ συζητά ήδη εναλλακτικά σχέδια αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, όπως τηλεργασία και επιδοτήσεις στις δημόσιες μεταφορές, θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις επόμενες συναντήσεις, ξεκινώντας από την άτυπη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις 23-24 Απριλίου, για να κατευθύνει αδιάθετα κονδύλια του Ταμείου στην ενεργειακή υποδομή και την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της Ευρώπης» σχολιάζει η Goldman Sachs.
Όπως εξηγεί, μια τέτοια επιλογή θα είχε τρία βασικά πλεονεκτήματα. Αρχικά, θα ενίσχυε το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο, που παραμένει από τα πιο γερασμένα μεταξύ των μεγάλων οικονομιών. Κατά δεύτερον, θα βελτίωνε τη διεθνή θέση του ευρωπαϊκού χρέους μέσω σταθερής προσφοράς τίτλων και, τέλος, θα ενίσχυε την πιθανότητα η Ευρώπη να χρησιμοποιεί κοινά χρηματοδοτικά εργαλεία για κοινές προκλήσεις και στο μέλλον.
