Ένας μήνας μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, μια αυξανόμενη έλλειψη αργού πετρελαίου απειλεί να μετατραπεί σε κάτι χειρότερο: Σε μια έλλειψη σχεδόν των πάντων. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του Στενού του Ορμούζ, μειώνοντας την παγκόσμια προσφορά κατά περίπου ένα πέμπτο. Η διαταραχή αυτή όχι μόνο έχει εκτοξεύσει τις τιμές των καυσίμων, αλλά έχει πιέσει και τις προμήθειες των πετροχημικών που χρειάζονται για την παραγωγή καθημερινών αντικειμένων, όπως παπούτσια, ρούχα και πλαστικές σακούλες.
Όπως αναφέρει το CNN, αυτή η πίεση εξαπλώνεται πλέον σε κάθε γωνιά της καταναλωτικής αγοράς, καθώς οι τιμές υλικών όπως το πλαστικό, το καουτσούκ και ο πολυεστέρας ανεβαίνουν. Ο αντίκτυπος είναι μέχρι στιγμής πιο εμφανής στην Ασία, η οποία αντιπροσωπεύει πάνω από το ήμισυ της παγκόσμιας βιομηχανικής παραγωγής και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου και άλλων εμπορευμάτων.
Στη Νότια Κορέα, όπου οι πολίτες έχουν αρχίσει να αγοράζουν πανικόβλητοι σακούλες απορριμμάτων, η κυβέρνηση έχει ενθαρρύνει τους διοργανωτές εκδηλώσεων να περιορίσουν τη χρήση αντικειμένων μιας χρήσης. Η Ταϊβάν έχει δημιουργήσει μια τηλεφωνική γραμμή για τους κατασκευαστές που έχουν εξαντλήσει τα αποθέματα πλαστικού, ενώ οι καλλιεργητές ρυζιού δήλωσαν στα τοπικά μέσα ότι ενδέχεται να αυξήσουν τις τιμές, καθώς δεν μπορούν να βρουν σακούλες κενού αέρος.
Στην Ιαπωνία, η πετρελαϊκή κρίση έχει δημιουργήσει φόβους ότι οι ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια δεν θα μπορούν να λάβουν θεραπεία λόγω έλλειψης πλαστικών σωλήνων που χρησιμοποιούνται στη αιμοκάθαρση. Οι κατασκευαστές γαντιών στη Μαλαισία λένε ότι η έλλειψη ενός υποπροϊόντος πετρελαίου που απαιτείται για την παραγωγή καουτσούκ λατέξ απειλεί τις παγκόσμιες προμήθειες ιατρικών γαντιών.
«Αυτό διαχέεται σε όλα πολύ, πολύ γρήγορα: Σε μπίρα, νουντλς, τσιπς, παιχνίδια, καλλυντικά», είπε ο Νταν Μάρτιν, συνδιευθυντής επιχειρηματικής πληροφόρησης στην Dezan Shira & Associates, μια συμβουλευτική εταιρεία που βοηθά διεθνείς επιχειρήσεις να επεκταθούν στην Ασία.
Αυτό συμβαίνει επειδή τα πλαστικά καπάκια, οι κλούβες, οι σακούλες σνακ και τα δοχεία γίνονται όλο και πιο δύσκολο να προμηθευτούν. Παράγωγα του πετρελαίου χρειάζονται επίσης για την παραγωγή κολλητικών υλών για υποδήματα και έπιπλα, βιομηχανικών λιπαντικών για μηχανήματα και διαλυτών για βαφές και διαδικασίες καθαρισμού, πρόσθεσε ο Μάρτιν. «Η μετάδοση από τη διαταραχή πετρελαίου και ναυτιλίας σε πετροχημικά και καταναλωτικά προϊόντα είναι πολύ γρήγορη», είπε.
Η αναταραχή σε εμπορεύματα και βιομηχανία ασκεί ανοδική πίεση στον παγκόσμιο πληθωρισμό και επηρεάζει την οικονομική ανάπτυξη. Οι κατασκευαστές πληρώνουν περισσότερα για ενέργεια και πρώτες ύλες, κάτι που πλήττει τα περιθώρια κέρδους και αρχίζει να αυξάνει τις τιμές για τους καταναλωτές. Η αύξηση του κόστους καυσίμων ανατρέπει τα ταξίδια και τις μεταφορές, ενώ οι περιορισμένες προμήθειες άλλων υλικών από τη Μέση Ανατολή, όπως λιπάσματα και ήλιο, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πιο ακριβά τρόφιμα και ηλεκτρονικά.
«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια σύνθετη διάχυση προβλημάτων σε μια εποχή που πολλές οικονομίες έχουν περιορισμένο περιθώριο για να απορροφήσουν το σοκ», έγραψε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε ανάρτηση στο blog του τη Δευτέρα. «Αν και ο πόλεμος μπορεί να επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία με διάφορους τρόπους, όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και πιο αργή ανάπτυξη».
Χωρίς εναλλακτική λύση
Πολλές χώρες έχουν αρχίσει να απελευθερώνουν ιστορικά μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης για να μετριάσουν τον αντίκτυπο του πολέμου. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της διευρυνόμενης έλλειψης προέρχεται από την έλλειψη νάφθας, ενός υποαπροϊόντος πετρελαίου και κρίσιμης πρώτης ύλης για συνθετικά υλικά, για την οποία οι παραγωγοί έχουν πολύ λιγότερα αποθέματα και κανένα υποκατάστατο.
Ορισμένες πετροχημικές εταιρείες στην Ασία, που προμηθεύεται περισσότερη από τη μισή νάφθα της από τη Μέση Ανατολή, έχουν μειώσει την παραγωγή ή έχουν κηρύξει «κατάσταση ανωτέρας βίας» (force majeure) τις τελευταίες εβδομάδες λόγω περιορισμένων πρώτων υλών. Ο όρος «force majeure» αναφέρεται σε απρόβλεπτες περιστάσεις που εμποδίζουν μια εταιρεία να εκπληρώσει ένα συμβόλαιο.
Η Νότια Κορέα επωφελήθηκε από την αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων σε ορισμένα ρωσικά πετρελαϊκά προϊόντα για να αγοράσει το πρώτο φορτίο νάφθας από τη Μόσχα από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Η Σεούλ επέβαλε επίσης απαγόρευση εξαγωγών νάφθας για να διατηρήσει την εγχώρια προμήθεια.
Ο Μάρτιν της Dezan Shira & Associates, που συνεργάζεται με κατασκευαστές στο Βιετνάμ, δήλωσε ότι η σπανιότητα της νάφθας οδηγεί σε υψηλότερο κόστος πρώτων υλών για τους πελάτες, ιδιαίτερα για όσους παράγουν προϊόντα με αυστηρές προδιαγραφές, όπως ημιαγωγούς, εξαρτήματα αυτοκινήτων και ιατρική ή συσκευασία τροφίμων.
«Δεν υπάρχει πραγματικά μεγάλη εναλλακτική, εκτός από το να μειώσεις τη συναρμολόγηση και να χρησιμοποιήσεις λιγότερη ενέργεια», είπε. «Όλες οι εταιρείες ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Όλοι βρίσκονται στην ίδια ακριβώς θέση».
Καθώς οι παραγωγοί σπεύδουν να εξασφαλίσουν πρώτες ύλες, το κόστος του πλαστικού και των προϊόντων που το περιέχουν ανεβαίνει. Σύμφωνα με την ICIS, μια πλατφόρμα πληροφοριών για τις αγορές εμπορευμάτων, οι τιμές των ρητινών πλαστικού στην Ασία έχουν αυξηθεί έως και 59% φτάνοντας σε ιστορικά υψηλά από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τις πρώτες αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν.
Ένας από τους μεγαλύτερους χονδρεμπόρους πλαστικής συσκευασίας στην Ταϊλάνδη δήλωσε ότι έχει αυξήσει τις τιμές κατά 10% για τις διάφανες σακούλες σελοφάν που χρησιμοποιούνται ευρέως σε εστιατόρια, πάγκους φαγητού και για παραδόσεις φαγητού. Τα ινδικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το εμφιαλωμένο νερό γίνεται πιο ακριβό, με τις τιμές για τα καπάκια πλαστικών μπουκαλιών να έχουν τετραπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου. Επίσης, ένας υπάλληλος της Nongshim, του μεγαλύτερου κατασκευαστή στιγμιαίων noodles της Νότιας Κορέας, δήλωσε ότι η εταιρεία που προμηθεύει την πλαστική συσκευασία της διαθέτει αυτή τη στιγμή περίπου προμήθεια για έναν μήνα.
Η Shariene Goh, ανώτερη αναλύτρια πετροχημικών στην ICIS, δήλωσε ότι τα καταναλωτικά προϊόντα που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε πλαστική συσκευασία, όπως τα καλλυντικά, μπορεί να είναι ακόμα πιο επιρρεπή σε ελλείψεις από ό,τι κάποια προϊόντα που περιέχουν πλαστικό.
«Το τμήμα των τελικών προϊόντων μπορεί να εκμεταλλευτεί τα επίπεδα των αποθεμάτων του, τα οποία μπορεί να εξαντληθούν με τον καιρό», είπε. «Νομίζω ότι μπορεί να αρχίσουν να εξαντλούνται σύντομα».
Κίνηση προς τη Δύση
Ως η πρώτη περιοχή που αισθάνεται τον αντίκτυπο της κρίσης καυσίμων, τα νέα προβλήματα προμήθειας της Ασίας είναι κακό οιωνός για τον υπόλοιπο κόσμο, αν το πετρέλαιο και άλλοι πόροι δεν μπορούν να παραχθούν ή να μεταφερθούν από τη Μέση Ανατολή.
Εκτός από την παραγωγή περίπου 17% της παγκόσμιας νάφθας και 30% της ρητίνης πλαστικού, η Μέση Ανατολή προμηθεύει επίσης το 45% του θείου της, που χρησιμοποιείται για την παραγωγή λιπασμάτων, το 33% του ηλίου της, που χρησιμοποιείται σε ημιαγωγούς, υγειονομική περίθαλψη και αεροδιαστημική, και το 22% της ουρίας και της αμμωνίας της, που χρησιμοποιούνται ως λιπάσματα για καλλιέργειες, σύμφωνα με τη Morgan Stanley.
Οι Αμερικανοί αγρότες πληρώνουν ήδη περισσότερα για λιπάσματα, καθώς η τιμή της εισαγόμενης ουρίας έχει αυξηθεί κατά περίπου το ένα τρίτο από την έναρξη του πολέμου. Στην Ινδία, οι κατασκευαστές προφυλακτικών αναφέρουν διαταραχές όχι μόνο λόγω έλλειψης υλικών συσκευασίας και σιλικόνης (που απαιτεί πετροχημικές πρώτες ύλες), αλλά και λόγω έλλειψης αμμωνίας.
«Όπως και κατά τη διάρκεια της COVID, το σοκ ξετυλίγεται διαδοχικά και όχι ταυτόχρονα – μια συνεχής διαταραχή στην προμήθεια που κινείται προς τη Δύση», έγραψαν οι αναλυτές της J.P. Morgan σε σημείωμα την προηγούμενη εβδομάδα.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ασιατικές χώρες επικεντρώθηκαν στην αντιμετώπιση της ανόδου των τιμών του πετρελαίου με μέτρα όπως η απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου, η επιβολή ανώτατων ορίων στις τιμές καυσίμων και η μείωση ωρών εργασίας για εξοικονόμηση ενέργειας. Ωστόσο, σύμφωνα με τη J.P. Morgan, οι περιορισμοί στην προμήθεια θα γίνουν πιο έντονοι τον Απρίλιο, με την τελευταία προμήθεια αργού πετρελαίου που στάλθηκε πριν τον πόλεμο να αναμένεται στις αρχές του μήνα.
«Η βασική πρόκληση έχει μετατοπιστεί από την τιμή στη σπανιότητα της πρώτης ύλης», είπαν οι αναλυτές της τράπεζας. «Η Ασία δεν βρίσκεται πλέον σε μια καθαρά προληπτική φάση».
Οι αναλυτές δήλωσαν ότι ορισμένοι παραγωγοί καταναλωτικών προϊόντων καθυστερούν τις αγορές υλικών ελπίζοντας ότι οι τιμές θα πέσουν αν λυθεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Ο Qiu Jun, 36 ετών, παραγωγός πολυεστέρα στην ανατολική κινεζική πόλη Haining, δήλωσε ότι από τότε που έκλεισε ουσιαστικά το Στενό του Ορμούζ, η τιμή των κόκκων πολυεστέρα που χρειάζεται για να φτιάξει το ύφασμά του έχει αυξηθεί περίπου κατά 50% – αύξηση που οι πελάτες του στις βιομηχανίες υφασμάτων για το σπίτι, ένδυσης και νήματος δεν είναι διατεθειμένοι να δεχτούν.
Το εργοστάσιό του, με δώδεκα εργαζόμενους, συνεχίζει να λειτουργεί, αλλά μόνο για να εκπληρώσει υπάρχουσες παραγγελίες. Δήλωσε ότι υιοθετεί μια στάση «αναμονής και παρακολούθησης» για να αποφύγει να πληρώσει υπερβολικά για υλικά και να παραγάγει αποθέματα που δεν ζητούνται. «Ανησυχώ», είπε ο Qiu. «Όλος ο κλάδος νιώθει το ίδιο. Κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθεί ο πόλεμος».
Άλλοι επιχειρούν να μειώσουν τα κόστη περιορίζοντας την ποσότητα πλαστικού που χρησιμοποιούν στις συσκευασίες. Στην Ινδονησία, όπου οι τιμές του πλαστικού έχουν διπλασιαστεί τον τελευταίο μήνα, οι εταιρείες μειώνουν το πάχος του υλικού συσκευασίας, σύμφωνα με την Ινδονησιακή Ομοσπονδία Συσκευασίας. Ορισμένοι μάλιστα εξετάζουν τη χρήση διαφορετικών υλικών, όπως χαρτί, γυαλί, αλουμίνιο ή ανακυκλωμένο πλαστικό, αν και η οργάνωση σημειώνει ότι κάθε επιλογή παρουσιάζει δικές της προκλήσεις όσον αφορά την αντοχή, τη συμμόρφωση με κανονισμούς ασφαλείας και τον χρόνο που απαιτείται για την ανακατασκευή των γραμμών παραγωγής και την προμήθεια νέων υλικών – διαδικασία που θα μπορούσε να διαρκέσει από έξι μήνες έως ένα χρόνο.
Η στροφή σε εναλλακτικά πλαστικά θα μπορούσε επίσης να έχει υψηλό κόστος, δήλωσε ο Stephen Moore, ιδρυτής της MLT Analytics, μιας πλατφόρμας δεδομένων εμπορίου πλαστικού. Επισήμανε ότι η παγκόσμια προσφορά ανακυκλωμένων και βιο-πλαστικών υλικών είναι ήδη περιορισμένη, ενώ το βιο-πλαστικό κοστίζει γενικά πέντε έως επτά φορές περισσότερο από το πλαστικό που παράγεται από ορυκτά καύσιμα.
«Ακόμα κι αν αύριο όλα επιστρέψουν στο φυσιολογικό στο Στενό του Ορμούζ, νομίζω ότι θα περάσουν τουλάχιστον μερικοί μήνες πριν υπάρξει κάποια μορφή κανονικότητας για τον τομέα του πλαστικού στην Ασία», είπε.
