Κατά πλειοψηφία ψηφίσθηκε επί της Αρχής το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, Ταμείο Εκσυγχρονισμού και άλλες διατάξεις», από την Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής.
«Υπέρ» του νομοσχεδίου τάχθηκε η ΝΔ. Καταψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ, ενώ ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ, Νέα Αριστερά, Ελληνική Λύση, Νίκη και Πλεύση Ελευθερίας επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν στην Ολομέλεια.
Η Επιτροπή ολοκλήρωσε και την τρίτη συνεδρίαση με την συζήτηση επί των άρθρων και την Παρασκευή θα πραγματοποιηθεί η β' ανάγνωσή του.
Οι θέσεις των φορέων
Νωρίτερα, κατά τη δεύτερη συνεδρίαση της Επιτροπής, τη θετική τους άποψη, προτάσεις βελτίωσης, αλλά και τις επιμέρους διαφωνίες τους κατέγραψαν οι φορείς που κλήθηκαν σε ακρόαση.
Ειδικότερα κατά την εισηγητική τους τοποθέτηση:
Η γενική γραμματέας του Εταιρικού Συμφώνου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Βασιλική Παντελοπούλου, από την δική της πλευρά, τόνισε ότι «το νομοσχέδιο αυτό είναι στην ουσία του ένα αναγκαίο βήμα προετοιμασίας της χώρας, για να αξιοποιήσει σωστά νέους και πολύ σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους και για να στηρίξει όσους έχουν, πραγματικά, μεγαλύτερη ανάγκη». Επισήμανε πως «το νομοσχέδιο αυτό έχει μια ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται με δύο νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, τα οποία έχουν ένα ισχυρό αναπτυξιακό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα για τη χώρα, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού».
Ειδικότερα για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο είπε ότι αφορά στην περίοδο 2026 έως 2032 και αντιστοιχεί για τη χώρα μας σε περίπου 4,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Στόχος του είναι να στηρίξει ουσιαστικά τα ευάλωτα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους ευάλωτους χρήστες μεταφορών διασφαλίζοντας ότι η πράσινη μετάβαση θα υλοποιηθεί με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης, συνοχής και ισότητας ευκαιριών. Πρόκειται, πρόσθεσε, για ένα εργαλείο που δεν περιορίζεται μόνο στη χρηματοδότηση, αλλά στοχεύει να μειώσει έμπρακτα το κοινωνικό και ενεργειακό κόστος της μετάβασης για εκείνους που πλήττονται περισσότερο. Αναφορικά με το Ταμείο Εκσυγχρονισμού είπε ότι οι πόροι του εκτιμώνται σε περίπου 1,6 δισ. ευρώ και εκτείνεται έως το 2030, συμβάλλει καθοριστικά στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών υποδομών, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και στην επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης στην οικονομία. Αποτελεί και αυτό ένα καίριο επενδυτικό εργαλείο για την υλοποίηση κρίσιμων έργων με διαρθρωτικό αντίκτυπο. Η γενική γραμματέας ανέφερε ότι τα δύο αυτά Ταμεία «διαμορφώνουν ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής παρέμβασης και αναδεικνύουν μια θεμελιώδη αρχή, ότι η πράσινη μετάβαση δεν είναι μόνο περιβαλλοντική και αναπτυξιακή πρόκληση, αλλά αποτελεί πρωτίστως μια κοινωνική πρόκληση».
Σημείωσε πως η χώρα μας για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο έχει υποβάλλει ως σχέδιο για έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στοχευμένες δράσεις με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα, ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών για τη μείωση του κόστους διαβίωσης, προώθηση της προσιτής και αξιοπρεπούς στέγασης, ενίσχυση της πρόσβασης σε καθαρές και οικονομικά προσιτές μεταφορές, στήριξη των πολύ μικρών επιχειρήσεων, αλλά και παροχή προσωρινής εισοδηματικής ενίσχυσης όπου αυτό είναι αναγκαίο. Η δημιουργία των αναγκαίων δομών είναι πολύ σημαντικό για την χρηματ6οδότηση των έργων, αλλά και για την ορθή, ταχεία και αποτελεσματική διαχείρισή τους»
Η διευθύνουσα σύμβουλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων Αντιγόνη Λυμπεροπούλου ανέφερε πως «η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων αποτελεί τον επενδυτικό βραχίονα του δημοσίου σε χρηματοδοτικά εργαλεία equity. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτό στηρίζει και υποστηρίζει το νέο νομοσχέδιο, το οποίο βασικό σκοπό έχει τη δημιουργία των κατάλληλων δομών, την υποστήριξη και τον συντονισμό για την αποτελεσματική αξιοποίηση αυτών των σημαντικών πόρων, τόσο του κοινωνικού κλιματικού ταμείου όσο και το ταμείο εκσυγχρονισμού» και έδωσε έμφαση σε όλες αυτές τις πρωτοβουλίες και τις επενδύσεις προς την πράσινη μετάβαση, που δημιουργούν το πλαίσιο για παραγωγικές επενδύσεις στη χώρα μας και στη συμπληρωματικότητα των χρηματοδοτικών εργαλείων, που μπορεί αυτή η σύνθεσή τους πραγματικά να αποφέρει όπως είπε «τη μέγιστη αξία στην ελληνική επιχειρηματική κοινότητα και την ελληνική αγορά εν γένει». Η κυρία Λυμπεροπούλου, επισήμανε πως « η διάταξη του νομοσχεδίου που εναρμονίζει το πλαίσιο των δικαιωμάτων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και των άμεσων θυγατρικών της θεωρούμε ότι είναι επίσης προς τη σωστή κατεύθυνση».
Ο πρόεδρος της Μονάδας Οργάνωσης της Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Κωνσταντίνος - Παναγιώτης Καραλής ανέφερε ότι οι διατάξεις του νομοσχεδίου «είναι ένα αναγκαίο βήμα το νομοσχέδιο αυτό για την απορρόφηση πόρων που θα συμβάλουν στην βιώσιμη ανάπτυξη στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, στη βελτίωση ενεργειακής απόδοσης».
Ο πρόεδρος και γενικός διευθυντής του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Δημήτρης Καρδοματέας είπε πως «ως τεχνικοί σύμβουλοι της Πολιτείας σε τέτοια θέματα εξοικονόμησης Ενέργειας και Ανανεώσιμων Πηγών, όπως επίσης αναλαμβάνουμε και την διαχείριση προγραμμάτων σε συνεννόηση πάντα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας». Ανέφερε ότι το πρόγραμμα του Κοινωνικό Κλιματικού πλάνου, είναι πολύ σημαντικό ενόψει του 2027. Είναι ένα απαραίτητο συμπλήρωμα και είναι ένα στοίχημα το να πετύχει. Το πλάνο, σημείωσε έχει καταρτιστεί με πολύ προσεκτικό και άρτιο τρόπο και θεωρούμε ότι θα είναι ένα από τα καλύτερα ευρωπαϊκά προγράμματα. Υπό αυτή την έννοια είναι πολύ σημαντικός και ο διοικητικός μηχανισμός, ο οποίος θεσπίζεται με το παρόν νομοσχέδιο.
Η προϊσταμένη της Δ/νσης της Ρύθμισης Ενεργειακών Αγορών Λιανικής και Καταναλωτών της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων Ειρήνη Ιακωβίδου είπε πως « η ΡΑΑΕΥ αντιμετωπίζει συνολικά με θετικό τρόπο τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στη στήριξη της πράσινης μετάβασης, ιδίως όταν αυτές συνδυάζουν τον περιβαλλοντικό στόχο με την κοινωνική συνοχή και την αναπτυξιακή προοπτική. Υπό το πρίσμα αυτό, τόσο το Ταμείο Εκσυγχρονισμού όσο και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο αποτελούν σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία, τα οποία μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη χρηματοδότηση επενδύσεων, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και στη μείωση των κοινωνικών επιπτώσεων της ενεργειακής και κλιματικής μετάβασης. Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού προσφέρει τη δυνατότητα υλοποίησης στοχευμένων παρεμβάσεων, που ενισχύουν τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών υποδομών και τη διείσδυση καθαρότερων τεχνολογιών, δημιουργώντας παράλληλα αναπτυξιακά οφέλη για την οικονομία. Αντίστοιχα, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο εισάγει μια ιδιαίτερα σημαντική κοινωνική διάσταση, καθώς στοχεύει στη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων, διασφαλίζοντας ότι η μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο δεν θα αφήσει κανέναν πίσω. Συνολικά τα ταμεία αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ενισχυτικά για την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος και για την κοινωνική αποδοχή της πράσινης μετάβασης, εφόσον ενταχθούν σε ένα συνεκτικό και καλά σχεδιασμένο εθνικό προγραμματισμό».
Ο Β' Αντιπρόεδρος του ΔΣ της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας Δημήτρης Πτωχός είπε πως «πρόκειται για ένα πάρα πολύ σημαντικό νομοσχέδιο, ένα νομοσχέδιο με ιδιαίτερα αναπτυξιακό χαρακτήρα, πολύ έντονο κοινωνικό αποτύπωμα και σίγουρα, απαραίτητο για την προστασία του περιβάλλοντος». Χαρακτήρισε «πάρα πολύ σημαντικό η δομή, η οποία δημιουργείται, να στελεχωθεί, να αποκτήσει τα «εργαλεία» και τις διαδικασίες που χρειάζεται, προκειμένου να μπορέσει να ανταπεξέλθει στο πολύ απαιτητικό αντικείμενο, όσο γίνεται πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά. Νομίζω, ότι οι προτάσεις οι οποίες περιέχονται στο νομοσχέδιο, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Εκτιμούμε, ότι η στελέχωση και η απλοποίηση ορισμένων ακόμη διαδικασιών, θα μπορούσαν πολύ να βοηθήσουν στην περαιτέρω αξιοποίησή του». Επίσης, πρόσθεσε ότι σημαντικός είναι « τα έργα ή οι πρωτοβουλίες που θα ενταχθούν στα συγκεκριμένα Ταμεία και πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητο, έχοντας και την εμπειρία του προγράμματος της «Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης», να μπορούσαν να προβλεφθούν μέσα στο νομοσχέδιο ή να συμπληρωθούν αργότερα, διαδικασίες αδειοδοτικής, οι οποίες θα μπορούσαν να επιταχύνουν περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η αξιοποίηση των πόρων».
Ο Α' Αντιπρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος Γρηγόρης Κωνσταντέλλος αναγνώρισε και αυτός πως «το νομοσχέδιο είναι ένα αναγκαίο βήμα για την απορρόφηση πόρων που θα συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη, στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και στην ενδυνάμωση κοινωνικής συνοχής» Ανερχόμενος στα άρθρα του σχεδίου νόμου, που αφορούν άμεσα τη μονάδα διαχείρισης αναπτυξιακών προγραμμάτων, είπε ότι το στελεχιακό δυναμικό της ΜΟΔ Α.Ε. που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του συστήματος ΕΣΠΑ θα πρέπει να στελεχωθούν με προσωπικό και η δυνατότητα που προβλέπεται στο νομοσχέδιο για να προσληφθούν οι επιτυχόντες του πανελλήνιου γραπτού διαγωνισμού της προκήρυξης 1Γ του 2025, είναι σε απόλυτα σε θετική κατεύθυνση και θα συμβάλλει στην αποτελεσματική και ταχεία πρόσληψη νέου προσωπικού στην ΜΟΔ Α.Ε, το οποίο θα αποσπαστεί στις ειδικές υπηρεσίες του ΕΣΠΑ.
Ο πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Κωνσταντίνος Κόλλιας ανέφερε πως το Επιμελητήριο «στηρίζει το υπό συζήτηση νομοσχέδιο, υπογραμμίζοντας όμως την αναγκαιότητα του συντονισμού και της συμπληρωματικότητας μεταξύ των υφιστάμενων και μελλοντικών προγραμμάτων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και δίκαιη ενεργειακή μετάβαση προς ένα βιώσιμο μέλλον για το σύνολο της κοινωνίας μας». Επισήμανε πως «η αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων προϋποθέτει επίσης και τη στενή παρακολούθηση και τον εκσυγχρονισμό των διοικητικών διαδικασιών, ώστε να διασφαλιστεί η ταχεία και ορθολογική διαχείριση των έργων» και υπογράμμισε πως «απαραίτητη πιστεύουμε ότι είναι και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων φορέων για την παροχή της κατάλληλης τεχνογνωσίας, με στόχο την άμεση επίλυση τυχών προβλημάτων που μπορεί να ανακύψουν κατά την υλοποίηση».
Η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος Δήμητρα-Ινέ- Αγγγελή ανέφερε ότι «επί της Αρχής, το σχέδιο νόμου είναι σε σωστή κατεύθυνση». Υποστήριξε. όμως. πως «ότι παρότι η ειδική Υπηρεσία Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού έχει ως σκοπό την παρακολούθηση και τον συντονισμό της υλοποίησης των προγραμμάτων και έργων, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν με τους πόρους του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, θεωρούμε ότι κάτι λείπει και αυτό είναι το πώς θα προτείνονται και θα τοποθετούνται τα προγράμματα υλοποίησης». Θα πρέπει πρόσθεσε «να υπάρχει μια ετήσια στοχοθεσία κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους, ώστε να υλοποιούνται καθολικά τα προγράμματα για τον πληθυσμό». Μεταξύ άλλων ζήτησε να θεσμοθετούνται οριζόντια προγράμματα για τις πολύτεκνες οικογένειες, να χαρακτηριστούν ως ευάλωτες ομάδες, όχι με το πρόσημο των εισοδηματικών κριτηρίων, αλλά με καθολική συμμετοχή, χωρίς εξαιρέσεις. Επίσης, επειδή τα παιδιά των πολύτεκνων οικογενειών έχουν ισοβιότητα όταν παραμένουν στην οικογένεια θα πρέπει να τα βλέπουμε με αυτή την έκταση της μεγάλης οικογένειας στα προγράμματα των δύο Ταμείων.
Ο Β' Αντιπρόεδρος του ΔΣ του ΙΝΚΑ 'Αγγελος Πιλάτης ανέφερε ότι στο σημείο που θα πρέπει να εστιάσουμε είναι ποιους «ακριβώς εξυπηρετούν τα περίπου 7 δισεκατομμύρια ευρώ αυτού του νομοσχεδίου. Ο τίτλος μιλάει για κοινωνικό κλιματικό ταμείο, όμως η λέξη κοινωνικό χάνει το νόημά της όταν η διαχείριση γίνεται κεντρικά, πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς καμία θεσμική εγγύηση και κανέναν ουσιαστικό έλεγχο από τους ίδιους τους πολίτες. Για το καταναλωτικό κίνημα η επιδότηση των λογαριασμών ρεύματος όπου τα χρήματα περνούν φευγαλέα απ' τον πολίτη για να καταλήξουν ξανά στα ταμεία των μεγάλων ενεργειακών κολοσσών, δεν συνιστά πράσινη μετάβαση. Συνιστά κρατικά επιδοτούμενη ανακύκλωση της αισχροκέρδειας. Η κοινωνία δεν ζητά επιδόματα για να παραμείνει όμηρος πανάκριβων παρόχων, ζητά εργαλεία ανεξαρτησίας». Η δική μας πρόταση, είπε είναι «η απευθείας αφορολόγητη χρηματοδότηση των ευάλωτων νοικοκυριών για την εγκατάσταση αυτόματων συστημάτων παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας. Στόχος μας δεν πρέπει να είναι να βοηθάμε τον πολίτη να πληρώνει το ρεύμα και τους λογαριασμούς, αλλά να τον απαλλάξουμε οριστικά από αυτό το βάρος κάνοντάς τον ενεργειακά αυτόνομο» και πρόσθεσε «επειδή όμως η εμπιστοσύνη δεν νομοθετείται αλλά αποδεικνύεται, το ΙΝΚΑ απαιτεί δύο διαπραγματευτικές δικλίδες ασφαλείας. Πρώτον, πλήρη ψηφιακή ιχνηλασιμότητα για κάθε ευρώ που θα εκταμιευτεί, ώστε να αποδεικνύεται η ισόποση μείωση του κόστους για τον τελικό καταναλωτή και δεύτερον, την άμεση και θεσμική συμμετοχή εκπροσώπων των ενώσεων καταναλωτών στο εποπτικό συμβούλιο της νέας ειδικής υπηρεσίας. Κάθε απόφαση που αφορά το μέλλον της κοινωνίας και αναλαμβάνεται χωρίς την κοινωνία, είναι ελαττωματική από το σχεδιασμό της».
Στην συνεδρίασης της ακρόασης φορέων δεν μπόρεσαν να παρευρεθούν οι προσκεκλημένοι εκπρόσωποι της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία, του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών, της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας, που μπορούν όμως να αποστείλουν υπόμνημα.
Τα κόμματα της Αντιπολίτευσης έθεσαν τις ενστάσεις τους και τις αντιρρήσεις τους γιατί επιλέχθηκαν και προσκλήθηκαν σε ακρόαση Γενικοί Γραμματείς του Υπουργείου που εμπλέκονται στην ανάπτυξη των δύο Ταμείων και όχι εκπρόσωποι φορείς που όπως είπαν « θα μπορούσαν να μας δώσουν σαφείς απαντήσεις για όλα όσα θέλουμε να μάθουμε». Η εισηγήτρια της ΝΔ Μαρία Συρεγγέλα απάντησε ότι «όταν έγινε η ανάγνωσή από τον Πρόεδρο της Επιτροπής του καταλόγου των φορέων που καλούνται κατά την πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπή δεν άκουσα να υπήρχε καμία ένσταση για το ποιοι πρέπει να κληθούν ή ποιοι όχι».
