Οι σύγχρονες συγκρούσεις μετασχηματίζουν ριζικά όχι μόνο το πεδίο της μάχης αλλά και την παγκόσμια οικονομία. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια έντονη αύξηση της ζήτησης για τεχνολογίες ασφάλειας και άμυνας, όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), αντιπυραυλικά συστήματα, εργαλεία κυβερνοάμυνας και συστήματα επιτήρησης. Οι πόλεμοι και οι γεωπολιτικές εντάσεις δημιουργούν μια νέα οικονομική πραγματικότητα, την λεγόμενη «οικονομία της ασφάλειας», η οποία λειτουργεί παράλληλα και συχνά σε συνέργεια με την παραδοσιακή αμυντική βιομηχανία.
Η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών αποτελεί έναν από τους βασικούς δείκτες αυτής της τάσης. Για το λόγο αυτό, οι κυβερνήσεις επενδύουν ολοένα και περισσότερο σε τεχνολογίες που μπορούν να προσφέρουν στρατιωτικό πλεονέκτημα σε ένα περιβάλλον όπου η ταχύτητα πληροφορίας και η αυτοματοποίηση είναι κρίσιμες.
Ενδεικτικό της διαπίστωσης αυτής το γεγονός ότι τα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης μπορούν να εξαντληθούν γρήγορα. Εκτιμάται ότι το Ιράν έχει εκτοξεύσει εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ συνήθως εκτοξεύονται πολλοί αναχαιτιστικοί πύραυλοι για την αντιμετώπιση ενός μόνο βαλλιστικού πυραύλου, σύμφωνα με ειδικούς.
Οι πύραυλοι αναχαίτισης είναι ακριβοί και παράγονται σε μικρές ποσότητες. Για παράδειγμα, η Lockheed Martin, η οποία κατασκευάζει το σύστημα Patriot PAC-3, παρήγαγε μόλις περίπου 620 πύραυλους πέρυσι, με κόστος περίπου 3,7 εκατομμύρια δολάρια ο καθένας.
Drones, το νέο μοντέλο πολέμου
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της νέας πραγματικότητας είναι η εκρηκτική ανάπτυξη των drones. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη χρησιμοποιούνται τόσο για αναγνώριση όσο και για επιθέσεις ακριβείας, ενώ έχουν συγκριτικά χαμηλό κόστος σε σχέση με παραδοσιακά οπλικά συστήματα. Στον πόλεμο της Ουκρανίας, για παράδειγμα, τα drones έχουν χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα για επιτήρηση, στόχευση πυροβολικού και επιθέσεις σε υποδομές. Σύμφωνα με αναλύσεις του Center for Strategic and International Studies, η μαζική χρήση τους έχει οδηγήσει πολλές χώρες να επενδύουν τόσο στην παραγωγή drones όσο και σε τεχνολογίες αντιμετώπισής τους, όπως συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και anti-drone άμυνας.
Και αυτό, καθώς ακριβά συστήματα που είχαν σχεδιαστεί για την άμυνα απέναντι σε εχθρικά αεροσκάφη και μεγάλους πυραύλους φαίνονται πλέον ξεπερασμένα στο νέο μοντέλο πολέμου, καθώς τα drones αποδεικνύονται εξαιρετικά αποτελεσματικά και από τις δύο πλευρές.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτό το συμπέρασμα. Τα κράτη του Κόλπου αναγκάστηκαν να βασιστούν σε μεγάλο βαθμό στην εκτόξευση πυραύλων από σύνθετα και δαπανηρά συστήματα αεράμυνας, όπως το αμερικανικό Patriot, για να εξουδετερώσουν τα ιρανικά drones Shahed, τα ίδια που χρησιμοποιούν και οι ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία.
«Το να βασίζεσαι πολύ σε μαχητικά αεροσκάφη και να χρησιμοποιείς αντιαεροπορικούς πυραύλους για να αναχαιτίσεις ιρανικά drones σίγουρα δεν είναι ένας φθηνός τρόπος για να το κάνεις», δήλωσε στους FT η Kέλι Γκρίκο, ανώτερη ερευνήτρια στο Stimson Center, think tank εξωτερικής πολιτικής. Η ίδια εκτιμά ότι για κάθε ένα δολάριο που δαπανά το Ιράν για drones, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δαπανούν τουλάχιστον δέκα φορές περισσότερα για να τα καταρρίψουν, χρησιμοποιώντας ένα μείγμα συστημάτων μεσαίου βεληνεκούς, όπως το National Advanced Surface-to-Air Missile System.
Ακολουθώντας την τακτική που χρησιμοποίησε η Ρωσία στην εισβολή της στην Ουκρανία, το Ιράν γέμισε τον ουρανό με τα φθηνά drones Shahed, αναγκάζοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και άλλες χώρες να εξαντλούν ακριβά συστήματα αεράμυνας.
Την ίδια στιγμή, η νοτιοκορεατική εταιρεία LIG Nex1 που ειδικεύεται στα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας αναδεικνύεται σε κορυφαίο ωφελημένο από τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, εν μέσω αυξανόμενης ζήτησης για το φθηνότερο σύστημά της, Cheongung-II (M-SAM II), ένα σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας μεσαίου βεληνεκούς, το οποίο έχει ήδη πωλήσει στη Σαουδική Αραβία, στο Ιράκ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ είναι σημαντικά φθηνότερο από τα ανταγωνιστικά συστήματα, σύμφωνα με τους FT.
Το σύστημα αυτό επιτελεί παρόμοιο ρόλο με τους αναχαιτιστές μεσαίου βεληνεκούς Patriot PAC-3 που χρησιμοποιούνται από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Σύμφωνα με την επιτροπή άμυνας της Εθνοσυνέλευσης της Νότιας Κορέας, το σύστημα έχει επιδείξει ποσοστό επιτυχίας 96% στην αντιμετώπιση ιρανικών πυραυλικών και drone επιθέσεων.
Αντιπυραυλικά συστήματα και κυβερνοάμυνα
Παράλληλα, η αυξημένη απειλή από πυραυλικές επιθέσεις έχει ενισχύσει τη ζήτηση για αντιπυραυλικά συστήματα. Συστήματα όπως το Iron Dome του Ισραήλ ή το Patriot missile system που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ και σύμμαχοί τους έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία σε περιβάλλοντα όπου οι πυραυλικές επιθέσεις αποτελούν καθημερινή απειλή. Η επιτυχία τέτοιων συστημάτων στην αναχαίτιση ρουκετών και πυραύλων έχει οδηγήσει πολλές χώρες να αναζητούν αντίστοιχες λύσεις για την προστασία κρίσιμων υποδομών και αστικών περιοχών.
Ένας ακόμη σημαντικός τομέας της νέας οικονομίας της ασφάλειας είναι η κυβερνοάμυνα. Οι κυβερνοεπιθέσεις έχουν εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Κρατικές και μη δυνάμεις επιτίθενται σε ενεργειακά δίκτυα, τηλεπικοινωνιακές υποδομές και κυβερνητικά συστήματα, με στόχο την αποσταθεροποίηση ή την κλοπή πληροφοριών. Οργανισμοί όπως το NATO έχουν αναγνωρίσει τον κυβερνοχώρο ως νέο επιχειρησιακό πεδίο, ισότιμο με την ξηρά, τη θάλασσα και τον αέρα, γεγονός που έχει οδηγήσει σε σημαντικές επενδύσεις σε τεχνολογίες κυβερνοασφάλειας, τεχνητής νοημοσύνης και ανάλυσης δεδομένων για τον εντοπισμό απειλών σε πραγματικό χρόνο.
Ταυτόχρονα, η τεχνολογία επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Δορυφορικά συστήματα, αισθητήρες, κάμερες υψηλής ανάλυσης και τεχνολογίες ανάλυσης μεγάλων δεδομένων χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση συνόρων, την ανίχνευση στρατιωτικών κινήσεων και την προστασία κρίσιμων υποδομών. Η ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών δεν αφορά μόνο τον στρατό, αλλά και την εσωτερική ασφάλεια, τις υπηρεσίες πληροφοριών και τις εταιρείες ιδιωτικής ασφάλειας.
Νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες
Η ανάπτυξη αυτής της «οικονομίας της ασφάλειας» δημιουργεί επίσης νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για την αμυντική βιομηχανία. Μεγάλες εταιρείες του κλάδου, όπως η Lockheed Martin, η Raytheon Technologies και η Northrop Grumman, επενδύουν σε νέες τεχνολογίες που συνδυάζουν την άμυνα με την ψηφιακή τεχνολογία, όπως αυτόνομα συστήματα, τεχνητή νοημοσύνη και διαστημικές εφαρμογές. Ταυτόχρονα, πολλές νεοφυείς επιχειρήσεις στον τομέα της τεχνολογίας εισέρχονται στην αγορά της άμυνας, δημιουργώντας ένα νέο οικοσύστημα εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη διασταύρωση τεχνολογίας και ασφάλειας.
Οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν επηρεάζουν μόνο τις διεθνείς σχέσεις αλλά και την παγκόσμια οικονομία. Η αυξανόμενη ζήτηση για drones, αντιπυραυλικά συστήματα, κυβερνοάμυνα και τεχνολογίες επιτήρησης δημιουργεί μια νέα οικονομική δυναμική γύρω από την ασφάλεια. Καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις παραμένουν υψηλές και οι τεχνολογικές εξελίξεις επιταχύνονται, η «οικονομία της ασφάλειας» αναμένεται να διαδραματίσει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στο διεθνές οικονομικό και στρατηγικό περιβάλλον.
