Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των ενεργειακών υποδομών και η πραγματική τους συμβολή στη διαχείριση των οικοσυστημάτων βρίσκονται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, ιδίως καθώς οι απαιτήσεις για διαφάνεια, τεκμηρίωση και κλιματική προσαρμογή εντείνονται.
Πέρα από τις προφανείς διαστάσεις λειτουργίας μιας μεγάλης ενεργειακής υποδομής, υπάρχουν πτυχές της περιβαλλοντικής διαχείρισης που συχνά παραμένουν στο παρασκήνιο, παρότι διαμορφώνουν ουσιαστικά το συνολικό της αποτύπωμα.
Στην περίπτωση του FSRU Αλεξανδρούπολης, η συστηματική επιστημονική χαρτογράφηση της περιοχής και η συγκέντρωση εκτεταμένων περιβαλλοντικών δεδομένων έχουν δημιουργήσει μια βάση γνώσης με ευρύτερη αξία, η οποία υπερβαίνει τα όρια της ίδιας της επένδυσης και αποκτά πολλαπλασιαστική σημασία για την προστασία των οικοσυστημάτων, τη διαμόρφωση εθνικών στόχων διατήρησης και την υποστήριξη μελλοντικών έργων.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Gastrade, κ. Κωνσταντίνος Σιφναίος, και ο Διευθυντής Αδειοδότησης και Περιβαλλοντικής Παρακολούθησης , κ. Σωτήρης Τσιαντούλας, φωτίζουν —από στρατηγική και επιχειρησιακή σκοπιά αντίστοιχα— τις λιγότερο προβεβλημένες αλλά κρίσιμες παραμέτρους της περιβαλλοντικής διαχείρισης και της λειτουργίας του σταθμού.
Ο κ. Σιφναίος αναδεικνύει τη σημασία της συστηματικής χαρτογράφησης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των μελετών του έργου, επισημαίνοντας ότι τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν έχουν πλέον ευρύτερη αξία για τη χώρα. «Δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι έργα όπως το FSRU Αλεξανδρούπολης, πέραν του περιορισμένου περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος, συμβάλλουν ουσιαστικά στην περιβαλλοντική τεκμηρίωση και χαρτογράφηση, ενισχύοντας τη γνώση για την κατάσταση των οικοσυστημάτων και ιδιαίτερα των παράκτιων περιοχών», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η βάση δεδομένων που δημιουργήθηκε αποτελεί asset του Δημοσίου και συνιστά πλέον σημαντικό περιβαλλοντικό και αναπτυξιακό κεφάλαιο με πολλαπλασιαστικά οφέλη.
Από την πλευρά του, ο κ. Τσιαντούλας εστιάζει στη λειτουργική διάσταση του σταθμού, αναλύοντας την ανθεκτικότητα της υποδομής σε ακραίες κλιματικές συνθήκες, το ολοκληρωμένο σύστημα περιβαλλοντικής παρακολούθησης και τη συνεχή καταγραφή κρίσιμων περιβαλλοντικών παραμέτρων συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών και της κατάστασης του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Η διπλή αυτή προσέγγιση αναδεικνύει, πέρα από τη λειτουργία του έργου, και πολλαπλασιαστικά οφέλη που δεν είναι πάντα εμφανή, κυρίως σε επίπεδο περιβαλλοντικής τεκμηρίωσης και αξιοποίησης δεδομένων.
Κ. Σιφναίος: Χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και στρατηγικό περιβαλλοντικό κεφάλαιο για τη χώρα μέσω της χαρτογράφησης
Κωνσταντίνος Σιφναίος, Διευθύνων Σύμβουλος Gastrade
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Gastrade, κ. Κωνσταντίνος Σιφναίος, αναδεικνύει τη σημασία της περιβαλλοντικής τεκμηρίωσης που συνοδεύει το έργο του FSRU Αλεξανδρούπολης, επισημαίνοντας ότι η συστηματική χαρτογράφηση της περιοχής έχει δημιουργήσει μια πολύτιμη βάση δεδομένων για τη χώρα, με πολλαπλασιαστικά οφέλη για την προστασία των οικοσυστημάτων, τη διαμόρφωση εθνικών στόχων διατήρησης και τη στήριξη μελλοντικών επενδύσεων. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι το έργο διατηρεί περιορισμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, συμβάλλοντας θετικά τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζει τα εξής:
-Η κλιματική αλλαγή έχει επιφέρει αλυσιδωτές επιπτώσεις στη λειτουργία των ενεργειακών υποδομών. Από την πλευρά του διαχειριστή ενός τερματικού LNG, τι έχει αλλάξει σήμερα σε σχέση με ό,τι ίσχυε πριν από λίγα χρόνια;
Κ. Σιφναίος: Στο ισχύον θεσμικό περιβάλλον, το κανονιστικό πλαίσιο είναι εξαιρετικά αυστηρό, με σαφείς και δεσμευτικούς κανόνες, που επιβάλλουν πλήρη συμμόρφωση με τις προβλέψεις της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Παράλληλα, απαιτείται συνεχής ενσωμάτωση των δεδομένων της κλιματικής αλλαγής στον σχεδιασμό, με διαρκή προσαρμογή και ανάπτυξη των αντίστοιχων υποδομών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός ότι το 2017 η περιοχή δραστηριοποίησής μας εντάχθηκε στο δίκτυο Natura, κάτι που δεν ίσχυε προηγουμένως και το οποίο αναδιαμόρφωσε ριζικά το πλαίσιο των υποχρεώσεων που απορρέουν από το συγκεκριμένο καθεστώς. Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο της νομοθεσίας και για την υποβολή του φακέλου μεγάλου έργου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προέκυψε η υποχρέωση εκπόνησης ειδικών μελετών και οικολογικών αξιολογήσεων (ΜΕΟΑ / ΕΟΑ). Η διαδικασία αυτή υπήρξε καθοριστική, καθώς οδήγησε σε συστηματική χαρτογράφηση της περιοχής, κάτι που δεν είχε πραγματοποιηθεί έως τότε, ούτε σε επίπεδο ΕΛΚΕΘΕ.
Σήμερα έχει διαμορφωθεί μια ολοκληρωμένη βάση δεδομένων με μετρήσεις για το σύνολο της περιοχής, η οποία είναι διαθέσιμη και αποτελεί πλέον περιουσιακό στοιχείο του Δημοσίου. Πρόκειται για εργασία με πολλαπλασιαστικά οφέλη, καθώς μπορεί να διευκολύνει νέες επενδύσεις και να υποστηρίξει μελλοντικά έργα που θα βασιστούν στα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί. Στα στοιχεία αυτά στηρίχθηκαν και οι εθνικοί στόχοι διατήρησης, για τους οποίους δεν υπήρχε προηγουμένως επαρκής τεκμηρίωση. Η ανάπτυξη των στόχων διατήρησης συνιστά ευρωπαϊκή υποχρέωση για τη χώρα, η οποία μάλιστα στο παρελθόν δεν είχε εκπληρωθεί εγκαίρως, με αποτέλεσμα την επιβολή κυρώσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, τα διαθέσιμα πλέον δεδομένα για τη συγκεκριμένη περιοχή συνιστούν ένα σημαντικό περιβαλλοντικό και αναπτυξιακό κεφάλαιο. Δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι έργα όπως το FSRU Αλεξανδρούπολης, πέραν του περιορισμένου περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος, έχουν ουσιαστική συμβολή στην περιβαλλοντική τεκμηρίωση και χαρτογράφηση, ενισχύοντας τη γνώση για την κατάσταση των οικοσυστημάτων και ιδιαίτερα των παράκτιων περιοχών.
- Αναφερόμαστε στο LNG και το φυσικό αέριο στην εποχή της πράσινης μετάβασης, υπό ένα ιδιαίτερα αυστηρό ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και με φιλόδοξους περιβαλλοντικούς στόχους έως το 2050. Ποιο είναι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του FSRU Αλεξανδρούπολης;
Κ. Σιφναίος: Όταν αναφερόμαστε σε μια υποδομή όπως το FSRU Αλεξανδρούπολης, αξίζει να υπογραμμίζεται η ουσιαστική και τεκμηριωμένη συμβολή ενός τέτοιου έργου στην περιβαλλοντική διαχείριση, πέρα από πολιτικές προσεγγίσεις. Η μέχρι σήμερα λειτουργία του καταδεικνύει ότι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα παραμένει πολύ περιορισμένο. Υφίστανται εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ωστόσο δεν παράγονται μονοξείδιο ή άλλα ρυπογόνα στοιχεία, ενώ το ενεργειακό αυτό ισοζύγιο έχει συμβάλει στην αντικατάσταση του άνθρακα και των παλαιών λιγνιτικών μονάδων της Δυτικής Μακεδονίας, της Πελοποννήσου και του Αλιβερίου. Οι μονάδες αυτές δεν έκλεισαν λόγω της ύπαρξης του έργου, αλλά η ανάπτυξη του FSRU δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τη μετάβαση σε μονάδες φυσικού αερίου, γεγονός που σε εθνικό επίπεδο αποτυπώνεται θετικά στο περιβαλλοντικό ισοζύγιο.
Σε τοπικό επίπεδο, δεν παρατηρούνται περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις. Αντιθέτως, καταγράφεται θετική συνεισφορά, έστω και σε μικρή κλίμακα, μέσω της δημιουργίας μιας ελεγχόμενης ζώνης όπου αναπτύσσεται το θαλάσσιο οικοσύστημα. Παράλληλα, οι συστηματικές μετρήσεις και έλεγχοι διασφαλίζουν τη συνεχή παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων και του ευρύτερου περιβάλλοντος.
Η λειτουργία βασίζεται στο σύστημα θαλάσσιου νερού και όχι σε σύστημα καύσης, το οποίο έχει ουσιαστικά τεθεί εκτός λειτουργίας, συμβάλλοντας σε σημαντική μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αν και υφίσταται εναλλακτική δυνατότητα λειτουργίας, επιλέγεται σταθερά η βέλτιστη περιβαλλοντική διαχείριση, με κατάλληλο εξοπλισμό και μέτρα πρόληψης ρύπανσης, ώστε η λειτουργία του σταθμού να ανταποκρίνεται σε υψηλά πρότυπα περιβαλλοντικής υπευθυνότητας.
Σ. Τσιαντούλας: Ανθεκτικότητα σε ακραίες συνθήκες και ολοκληρωμένη περιβαλλοντική παρακολούθηση
Σωτήρης Τσιαντούλας, Διευθυντής Αδειοδότησης και Περιβαλλοντικής Παρακολούθησης Gastrade
Από την πλευρά του, ο Διευθυντής Αδειοδότησης και Περιβαλλοντικής Παρακολούθησης της Gastrade, κ. Σωτήρης Τσιαντούλας, εστιάζει στην επιχειρησιακή ανθεκτικότητα του FSRU Αλεξανδρούπολης σε συνθήκες κλιματικής πίεσης, καθώς και στο ολοκληρωμένο σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης το οποίο περιλαμβάνει συστηματική παρακολούθηση κρίσιμων περιβαλλοντικών μεγεθών και συνεχή έλεγχο της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό, απαντά τα εξής:
-Ποιες είναι οι δυνατότητες ανταπόκρισης του έργου του FSRU Αλεξανδρούπολης σε ακραίες συνθήκες κλιματικής κρίσης, συμπεριλαμβανομένων των παρατεταμένων καυσώνων και περιόδων αιχμιακής ζήτησης φυσικού αερίου;
Σ. Τσιαντούλας:Το FSRU έχει σχεδιαστεί ώστε να διατηρεί υψηλό βαθμό επιχειρησιακής διαθεσιμότητας ακόμη και σε ακραίες συνθήκες κλιματικής κρίσης, συμπεριλαμβανομένων των παρατεταμένων καυσώνων και περιόδων αιχμιακής ζήτησης φυσικού αερίου. Το βασικό στοιχείο που διασφαλίζει αυτή την ανθεκτικότητα είναι η πλήρης ενεργειακή αυτονομία του, καθώς λειτουργεί με ίδιες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που καλύπτουν το σύνολο των ηλεκτρικών φορτίων χωρίς εξάρτηση από το εθνικό δίκτυο. Οι ηλεκτρομηχανές έχουν σχεδιαστεί με επαρκή εγκατεστημένη ισχύ ώστε να καλύπτουν τις αυξημένες απαιτήσεις των μονάδων αεριοποίησης, των αντλιών θαλασσινού νερού, των συμπιεστών και των βοηθητικών συστημάτων ακόμη και στο μέγιστο επίπεδο δυναμικότητας. Η ικανότητα λειτουργίας σε υψηλά θερμικά φορτία, σε συνδυασμό με redundant συστήματα αεριοποίησης, επιτρέπει υψηλές παραδόσεις φυσικού αερίου ακόμη και υπό υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος χωρίς απώλεια απόδοσης. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι το FSRU μπορεί να λειτουργεί στο μέγιστο της τεχνικής του δυναμικότητας ακόμη και όταν οι θερμικές συνθήκες αυξάνουν την ενεργειακή κατανάλωση των μονάδων, εξασφαλίζοντας σταθερή και αξιόπιστη παροχή σε περιόδους αιχμιακής ζήτησης.
-Τι σημαίνει βιωσιμότητα στην καθημερινή λειτουργία ενός πλωτού τερματικού LNG;
Σ. Τσιαντούλας: Για εμάς, βιωσιμότητα σημαίνει ότι κάθε λειτουργική απόφαση λαμβάνεται με γνώμονα την ασφάλεια, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τον σεβασμό προς το περιβάλλον. Αυτό μεταφράζεται στην εφαρμογή ολοκληρωμένων πρακτικών διαχείρισης για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, στη συνεχή παρακολούθηση και μείωση εκπομπών μεθανίου μέσω ελέγχων στεγανότητας και προληπτικής συντήρησης, στη βελτιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης των συστημάτων, στην υιοθέτηση τεχνολογιών που περιορίζουν τη θερμική επίδραση στο θαλάσσιο περιβάλλον, στη συστηματική παρακολούθηση του θαλάσσιου οικοσυστήματος και στην πλήρη συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή και εθνική περιβαλλοντική νομοθεσία.
-Ποια περιβαλλοντικά μεγέθη παρακολουθείτε συστηματικά και πώς αξιοποιούνται τα δεδομένα;
Σ. Τσιαντούλας: Παρακολουθούμε μια δέσμη περιβαλλοντικών παραμέτρων με στόχο την προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος και την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση των θαλάσσιων θηλαστικών μέσω δικτύου υδροφώνων σε έξι σημεία του Θρακικού Πελάγους, εναέριων καταγραφών και ενάλιων παρατηρήσεων. Πραγματοποιούνται περιοδικές μετρήσεις υποθαλάσσιου και ατμοσφαιρικού θορύβου, καθώς και δειγματοληψίες από εξειδικευμένους δύτες στις σχάρες εισροής θαλασσινού νερού. Επιπλέον, διενεργούνται αναλύσεις ποιότητας νερού σε οκτώ σταθμούς και μετρήσεις φυσικοχημικών παραμέτρων στην εκροή. Χρησιμοποιούνται επίσης βιοτικοί δείκτες για την αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου πυθμένα. Όλα τα δεδομένα ενσωματώνονται σε ολοκληρωμένο σύστημα περιβαλλοντικής παρακολούθησης που υποστηρίζει τη λειτουργία του σταθμού και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.
-Ποια είναι η προσέγγισή σας ως προς τη θερμική επίδραση της επαναεριοποίησης;
Σ. Τσιαντούλας: Η προσέγγισή μας βασίζεται σε συγκεκριμένη μεθοδολογία. Πριν από τη λειτουργία πραγματοποιήθηκαν αναλυτικές μελέτες που έδειξαν ότι η θερμική επίδραση περιορίζεται σε πολύ μικρή ακτίνα από το σημείο εκροής. Στην καθημερινή λειτουργία εφαρμόζεται συνεχής μέτρηση φυσικοχημικών παραμέτρων, ενώ λειτουργεί ολοκληρωμένο σύστημα περιβαλλοντικής παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο. Μέσω αυτής της διαδικασίας διασφαλίζεται ότι η λειτουργία παραμένει εντός των προβλεπόμενων ορίων και σε πλήρη συμμόρφωση με τα περιβαλλοντικά πρότυπα.
-Υπάρχουν τεχνολογίες που μειώνουν το αποτύπωμα;
Σ. Τσιαντούλας: Η ελαχιστοποίηση της θερμικής επίδρασης αποτελεί βασική προτεραιότητα. Εφαρμόζονται τεχνολογίες συνεχούς παρακολούθησης και ρυθμιζόμενης παροχής νερού, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των εναλλακτών και τεχνολογίες ανάκτησης θερμότητας από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, ώστε η θερμότητα να αξιοποιείται στις διεργασίες επαναεριοποίησης αντί του θαλασσινού νερού.
-Πώς ενσωματώνεται το ζήτημα των εκπομπών μεθανίου στη στρατηγική βιωσιμότητας;
Σ. Τσιαντούλας: Οι εκπομπές μεθανίου αποτελούν κρίσιμο ζήτημα τόσο περιβαλλοντικά όσο και οικονομικά. Η στρατηγική περιλαμβάνει σύγχρονα συστήματα εντοπισμού διαρροών, περιοδικούς ελέγχους στεγανότητας βάσει της ευρωπαϊκής οδηγίας 2024/1787, πολιτικές πλήρους αποτροπής εκούσιας απελευθέρωσης μεθανίου και εντατικοποίηση της συντήρησης του εξοπλισμού για βελτιστοποίηση της απόδοσης.
-Ποιος παράγοντας υποεκτιμάται περισσότερο στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα των τερματικών LNG;
Σ. Τσιαντούλας: Το ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι ιδιαίτερα αυστηρό και δεν επιτρέπει καμία παρατυπία, ενώ η λειτουργία σε περιοχή Natura δεν αφήνει περιθώρια υποεκτίμησης. Το πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης περιλαμβάνει χαρτογράφηση θαλάσσιων θηλαστικών, μετρήσεις υποθαλάσσιου θορύβου και σειρά επιστημονικών μελετών που καταγράφουν τον φυσικό πλούτο της περιοχής. Η εκπόνηση αυτών των μελετών και η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου προγράμματος περιβαλλοντικής παρακολούθησης απαιτούν σημαντικά κεφάλαια, τα οποία ωστόσο συμβάλλουν ουσιαστικά στην προστασία του περιβάλλοντος και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του οικοσυστήματος.
