Μήνυμα προς πολλές κατευθύνσεις έστειλε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Eurobank κ. Φωκίων Καραβίας, ο οποίος εμφανίστηκε επέλεξε να απαντήσει κατά την τοποθέτησή του στον «9ο Κύκλο Ιδεών» απέναντι στη δημόσια συζήτηση που αναπτύσσεται το τελευταίο διάστημα γύρω από τα τραπεζικά (υπέρ)κέρδη, τις χρεώσεις και τον ρόλο των τραπεζών στην οικονομία.
Σε ερώτηση για το αν φοβάται ότι οι τράπεζες μπαίνουν ξανά στον πολιτικό κύκλο, ο CEO της Eurobank απάντησε χαρακτηριστικά πως «νομίζω έχει γίνει ήδη», δίνοντας από την αρχή το στίγμα της παρέμβασής του.
Ο κ. Καραβίας αναγνώρισε ότι υπάρχουν πραγματικά ζητήματα που τροφοδοτούν το κλίμα δυσαρέσκειας, όπως η παραμονή των «κόκκινων» δανείων στην οικονομία, ο αποκλεισμός μέρους επιχειρήσεων και νοικοκυριών από τον τραπεζικό δανεισμό λόγω πιστοληπτικού ιστορικού, αλλά και οι δυσκολίες που δημιουργεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός για μεγαλύτερες ηλικίες. Την ίδια ώρα, ωστόσο, έκανε λόγο για «ανακριβείς» επιθέσεις κατά των τραπεζών, υποστηρίζοντας ότι συχνά καλλιεργείται σκόπιμα στρεβλή εικόνα γύρω από τα τραπεζικά κέρδη. Όπως ανέφερε, η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών πρέπει να αξιολογείται σε σχέση με τα κεφάλαια που έχουν επενδυθεί, τα οποία σήμερα είναι περίπου τριπλάσια σε σχέση με την περίοδο πριν από την κρίση. Με βάση την απόδοση ιδίων κεφαλαίων, υποστήριξε ότι οι ελληνικές τράπεζες δεν αποκλίνουν από τον μέσο όρο των ευρωπαϊκών τραπεζών.
Απαντώντας στις αιτιάσεις περί «υπερκερδών» και περιορισμένης χρηματοδότησης της οικονομίας, σημείωσε ότι την περίοδο μετά την πανδημία η αύξηση των επιχειρηματικών δανείων στην Ελλάδα ήταν από τις υψηλότερες στην Ευρωζώνη, με ρυθμό περίπου 11%, ενώ τόνισε τον ρόλο των τραπεζών στη χρηματοδότηση μεγάλων έργων υποδομής και ξένων επενδύσεων.
Ειδική αναφορά έκανε και στη συζήτηση για τα επιτόκια και τις προμήθειες. Παραδέχθηκε ότι το επιτοκιακό περιθώριο στην Ελλάδα είναι υψηλό, αλλά υποστήριξε ότι δεν διαφέρει ουσιαστικά από άλλες χώρες της Νότιας Ευρώπης όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ιταλία. Παράλληλα σημείωσε ότι μόνο ένα μικρό μέρος των εσόδων από προμήθειες προέρχεται από απλές τραπεζικές συναλλαγές, καθώς το μεγαλύτερο κομμάτι συνδέεται με κοινοπρακτικά δάνεια, διαχείριση κεφαλαίων, ασφαλιστικά προϊόντα και χρηματιστηριακές εργασίες.
Επενδύσεις 6-8 δισ. ευρώ εκτός δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης
Με αφορμή τα δημοσιεύματα για την πρόωρη εξάντληση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, ο κ. Καραβίας υπερασπίστηκε συνολικά το μοντέλο διοχέτευσης των δανείων μέσω των τραπεζών, τονίζοντας ότι η εμπειρία του RRF ήταν επιτυχημένη τόσο ως προς την ταχύτητα όσο και ως προς τη διαφάνεια της διαδικασίας. Όπως είπε, τα δάνεια κινήθηκαν χωρίς αιτιάσεις για προνομιακές σχέσεις, ενώ έθεσε το ερώτημα αν υπήρξε στο παρελθόν άλλη διαδικασία διάθεσης κοινοτικών κονδυλίων με αντίστοιχο επίπεδο διαφάνειας.
Στάθηκε ιδιαίτερα και στην κατανομή των πόρων, σημειώνοντας ότι περίπου το 35% των χρηματοδοτήσεων κατευθύνθηκε στην ενέργεια, το 27% στον τουρισμό και περίπου το 24% στη βιομηχανία και τη μεταποίηση, τομείς που συνδέονται άμεσα με την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας.
Ο επικεφαλής της Eurobank αναγνώρισε, ωστόσο, ότι το τελευταίο διάστημα προέκυψε πρόβλημα συντονισμού μεταξύ πολιτείας, τραπεζών και επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα να εξαντληθούν τα διαθέσιμα δανειακά κονδύλια και να μείνουν εκτός επενδυτικά σχέδια ύψους περίπου 6 έως 8 δισ. ευρώ. Όπως είπε, το μέγεθος του προβλήματος έγινε πλήρως αντιληπτό μόλις τις τελευταίες δέκα ημέρες, ενώ μέρος αυτών των επενδύσεων θα προχωρήσει τελικά είτε με καθαρή τραπεζική χρηματοδότηση είτε μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και των τραπεζών. Παραδέχθηκε πάντως ότι ένα μέρος των έργων δεν θα υλοποιηθεί τελικά ή θα προχωρήσει με υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης.
Στο ίδιο πλαίσιο, παραδέχθηκε ότι θα υπάρξει επίπτωση στην επενδυτική δραστηριότητα, σημειώνοντας ότι ώριμα επενδυτικά σχέδια ενδέχεται να καθυστερήσουν ή να μην υλοποιηθούν λόγω του αυξημένου κόστους χρηματοδότησης εκτός RRF.
Απαντώντας στην κριτική ότι τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης κατευθύνθηκαν κυρίως σε μεγάλες επιχειρήσεις, ο κ. Καραβίας επικαλέστηκε πρόσφατη μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σύμφωνα με την οποία η πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό βελτιώθηκε περισσότερο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις απ’ ό,τι για τις μεγάλες. Παράλληλα, ανέφερε ότι από τα 605 επενδυτικά σχέδια που είχαν ενταχθεί στο RRF έως το πρώτο τρίμηνο, περίπου 355 αφορούσαν μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κυρίως μεσαίες.
Η Πολιτεία να ανταποκρίνεται στις δικές της υποχρεώσεις σε εύλογο χρονικό διάστημα
Ο ίδιος αναγνώρισε πάντως ότι παραμένει ένα μεγάλο τμήμα μικρών επιχειρήσεων που εξακολουθεί να μένει εκτός τραπεζικής χρηματοδότησης λόγω εκκρεμοτήτων από το παρελθόν, όπως προβληματικά δάνεια, ανεπαρκή ίδια κεφάλαια ή οφειλές προς Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία. «Ορθώς δεν χρηματοδοτούνται», είπε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι πρέπει να αποφευχθεί η δημιουργία μιας νέας γενιάς μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Στο ίδιο μήκος κύματος εμφανίστηκε καθησυχαστικός και για το ενδεχόμενο νέας γενιάς κόκκινων δανείων, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει σήμερα τέτοιος κίνδυνος, καθώς η οικονομία παραμένει σε αναπτυξιακή τροχιά, οι τράπεζες έχουν πλέον πολύ αυστηρότερα κριτήρια χορηγήσεων και οι ίδιοι οι δανειολήπτες είναι πιο συντηρητικοί μετά την εμπειρία της δεκαετούς κρίσης.
Έδωσε όμως ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη διατήρησης της «κουλτούρας πληρωμών», σημειώνοντας ότι αυτό αποτελεί ευθύνη τόσο των τραπεζών όσο και της πολιτείας. «Νομίζω ότι αυτό είναι ευθύνη όλων μας, είναι ευθύνη του τραπεζικού συστήματος, της πολιτείας η οποία πρέπει να τα αποκρίνεται στις δικές της υποχρεώσεις σε εύλογο χρονικό διάστημα, όχι ύστερα από 12, 18 ή 24 μήνες. Επίσης κατανοώ την πολιτική σκοπιμότητα της κριτικής στο τραπεζικό σύστημα, όταν όμως αυτή η κριτική είναι υπερβολική και δεν βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία, ενδεχομένως δημιουργεί το ηθικό έρεισμα σε κάποιους δανειολήπτες που δυσκολεύονται, να μην ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Άρα θέλει προσοχή», σημείωσε.
