Σήμα λελογισμένων κινήσεων στέλνουν στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, καθώς οι προσδοκίες για την πορεία της νομισματικής πολιτικής μεταβάλλονται διαρκώς υπό το βάρος των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και των επιπτώσεων σε ενέργεια και πληθωρισμό.
Mέρος της δύσκολης δουλειάς της Φρανκφούρτης φαίνεται ότι έχει ήδη γίνει από τις αγορές. Οι χρηματοοικονομικές συνθήκες επιδεινώθηκαν αισθητά τον Μάρτιο, λόγω της διόρθωσης στις αγορές μετοχών και της ανόδου των αποδόσεων των ομολόγων, φτάνοντας στο πιο «σφιχτό» επίπεδο από τις αρχές του 2025. Ωστόσο, μόλις το ένα τρίτο της επιδείνωσης αποδίδεται σε ένα καθαρό χρηματοοικονομικό «σοκ», με το υπόλοιπο να συνδέεται με διαρθρωτικά ζητήματα προσφοράς και ζήτησης που επηρεάζουν πιο άμεσα την οικονομική δραστηριότητα και τον πληθωρισμό.
Με βάση τις εκτιμήσεις, το «σοκ» του Μαρτίου αναμένεται να μειώσει το ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά περίπου 15 μονάδες βάσης εντός δύο έως τριών μηνών και τον γενικό πληθωρισμό κατά αντίστοιχο μέγεθος σε ορίζοντα 12 μηνών. Η επίδραση αυτή δεν είναι αμελητέα, καθώς με βάση τις ελαστικότητες που έχει παρουσιάσει ο Philip Lane της ΕΚΤ αντιστοιχεί σε μία έως δύο αυξήσεις επιτοκίων. Σε αυτό το πλαίσιο, η διορθωτική κίνηση του περασμένου μήνα στις αγορές ενσωμάτωσε ένα μέρος της αναγκαίας νομισματικής σύσφιγξης.
Ευρύτερα, η τιμολόγηση από πλευράς αγορών ενέχει υψηλά επίπεδα αβεβαιότητας καθώς από τις μηδενικές αυξήσεις επιτοκίων πριν την πολεμική διένεξη, γύρισε αρκετά «επιθετικά» σε έως και τέσσερις κινήσεις, προτού υποχωρήσει εκ νέου κοντά στις δύο.
Διχασμένοι εμφανίζονται και οι αναλυτές ως προς το χρονικότητα και το μέγεθος των αυξήσεων. Μερίδα αναλυτών μεταθέτει προς τον Ιούνιο (από Απρίλιο) το έναυσμα αυξήσεων από τη Φρανκφούρτη με μια ακόμη κίνηση τον Σεπτέμβριο. Δεδομένης της πιο περιορισμένης μετακύλισης στον δομικό πληθωρισμό από ό,τι το 2022 και ενός περιβάλλοντος ασθενέστερης ζήτησης, αναμένεται αναστροφή των αυξήσεων από τα μέσα του 2027.
Από την άλλη βέβαια, πληθαίνουν οι «φωνές» που κάνουν λόγο για μια ακόμη πιο περιορισμένη ή και μηδενική παρέμβαση (διατήρηση των επιτοκίων στο 2%) από την ΕΚΤ. Το σενάριο αυτό κερδίζει έδαφος καθώς η γεωπολιτική «σκόνη» κάθεται, με ένα διαφαινόμενο στίγμα γεωπολιτικής συμφωνίας στη Μέση Ανατολή.
Μια μεταβολή στο επιτοκιακό περιβάλλον αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού για τις ελληνικές τράπεζες. Τα business plans που παρουσίασαν οι ελληνικές τράπεζες βασίστηκαν σε παραδοχές για σταθερό DFR στο 2% (επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων) και μέσο Euribor τριμήνου στο 1,9% περίπου κατά τη φετινή χρονιά, με μια ήπια αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης το επόμενο έτος (μέσο Euribor τριμήνου στο 2,2% περίπου).
Εάν επιβεβαιωθεί το σενάριο ήπιας και παροδικής αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής, τότε οι διοικήσεις των τραπεζών θα προχωρήσουν σε μερικής αναθεώρηση των εκτιμήσεών τους από το πρώτο εξάμηνο και μετά. Η ένταση αυτών θα κριθεί σε κρίσιμα αλληλοσυνδεόμενα επιμέρους πεδία, όπως είναι η πορεία των καθαρών εσόδων από τόκους και του καθαρού επιτοκιακού περιθωρίου, η ανατιμολόγηση των δανειακών χαρτοφυλακίων, η εξέλιξη της πιστωτικής επέκτασης και το μέγεθος των προθεσμιακών στο συνολικό μείγμα καταθέσεων.
Εκ νέου μετακίνηση των «γκολπόστ» σε καθαρά έσοδα από τόκους
Με βάση πλαίσιο ευαισθησίας των ελληνικών τραπεζών, προκύπτει μεταβολή 15 - 40 εκατ. ευρώ στα καθαρά έσοδα από τόκους, ανά 25 μονάδες βάσης μεταβολής των επιτοκίων. Η Alpha διατηρεί τη χαμηλότερη ευαισθησία, κάτι που αποτυπώθηκε κατά τον κύκλο αποκλιμάκωσης των επιτοκίων, όταν «έπαιξε» καλύτερη άμυνα έναντι των υπολοίπων, γυρνώντας πιο άμεσα σε σταθεροποίηση και ανάπτυξη. Το δίδυμο Eurobank - Εθνική κινείται κοντά στα 35 εκατ. ευρώ, ενώ η Πειραιώς φτάνει στα 40 εκατ. ευρώ.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η εξέλιξη του μείγματος καταθέσεων και το beta καταθέσεων, που περνούν στην πρώτη γραμμή, καθώς μπορούν να στηρίξουν τα καθαρά έσοδα από τόκους και το επιτοκιακό περιθώριο σε επίπεδα υψηλότερα των αρχικών εκτιμήσεων. Η συγκράτηση του χαμηλού κόστους καταθέσεων (περί το 0,4%) και η διατήρηση της πελατειακής βάσης στα επενδυτικά προϊόντα λειτουργούν ως σταθεροποιητικοί παράγοντες. Από την άλλη, τυχόν εκ νέου μετακίνηση προς τις προθεσμιακές, λόγω υψηλότερων αποδόσεων και αυξημένης αβεβαιότητας (στο σενάριο παράτασης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή με υψηλότερα επιτόκια) θα μπορούσε να ενισχύσει το κόστος χρηματοδότησης.
Σε επίπεδο καθοδήγησης, το business plan της Eurobank προβλέπει προθεσμιακές στο 33% του συνολικού μείγματος για φέτος, με περαιτέρω αποκλιμάκωση στο 27% στην Ελλάδα (από 30% προηγουμένως). Η Εθνική αναμένεται να παραμείνει πέριξ του 20%, ενώ σε ανάλογα επίπεδα κινείται και η Πειραιώς.
Η στάση των επιχειρήσεων και το πολιτικό ρίσκο κρίνουν την πιστωτική επέκταση
Στο ζύγι μπαίνει τόσο η ανατιμολόγηση των δανειακών χαρτοφυλακίων όσο και η πιστωτική επέκταση, της οποίας τα μεγέθη θα είναι αρκούντως ικανοποιητικά για το πρώτο τρίμηνο σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, που κάνουν λόγο για πάνω από 13 δισ. ευρώ αύξηση ενήμερων δανείων για φέτος.
Σύμφωνα με το στίγμα της Πειραιώς, η αύξηση των ενήμερων δανείων κατά 18 δισ. ευρώ έως το 2030, με μέσο yield στο 4,5% (από 5%), αποτελεί βασικό μοχλό ενίσχυσης των καθαρών εσόδων από τόκους, με συνεισφορά περίπου 850 εκατ. ευρώ. Στο μοντέλο της, η Πειραιώς καθοδηγεί για μεταβολή των καθαρών εσόδων από τόκους κατά 20 εκατ. ευρώ ανά 10 μονάδες βάσης μεταβολής του spread στις μεγάλες επιχειρηματικές χορηγήσεις.
Εφόσον η ΕΚΤ προχωρήσει σε μία ή δύο αυξήσεις και η πιστωτική επέκταση διατηρηθεί σε υψηλό τέμπο, οι τράπεζες μπορούν να αποκομίσουν σημαντικά οφέλη. Παράλληλα, η πίεση για χαμηλότερα spreads από τις μεγάλες επιχειρήσεις περιορίζεται, ενώ ενδέχεται να επιταχυνθούν κινήσεις αναχρηματοδότησης.
Στο κάδρο εισέρχεται και η μεταβλητή του πολιτικού ρίσκου, καθώς το φετινό έτος αποτελεί την πιο δύσκολη προεκλογική χρονιά από το 2014. Τραπεζικά στελέχη που βρέθηκαν το τελευταίο διάστημα σε επενδυτικά συνέδρια στο εξωτερικό μεταφέρουν μια διακριτική, αλλά σαφή μετατόπιση στο ενδιαφέρον των ξένων. Οι ερωτήσεις αρχίζουν να περιστρέφονται περισσότερο γύρω από το πολιτικό σκηνικό, με το βλέμμα στον εκλογικό κύκλο του 2027 (εκτός απροόπτου). Το ερώτημα είναι κατά πόσο η επανεμφάνιση του πολιτικού ρίσκου θα επηρεάσει την πορεία της πιστωτικής επέκτασης, ιδίως προς το δεύτερο μισό του έτους.
Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα. Ωστόσο, σημειώνουν ότι μια σειρά έργων με ήδη διασφαλισμένες εκταμιεύσεις για τα επόμενα δύο με τρία χρόνια λειτουργεί ως αντίβαρο, όπως και η ενισχυμένη συμμετοχή σε κοινοπρακτικά σχήματα που βάζει ένα «λιθαράκι» στη συνολική πιστωτική επέκταση.
