Σε κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα των επιχειρησιακών πλάνων των ελληνικών τραπεζών έως το 2029 αναδεικνύονται τα έσοδα από προμήθειες, σε μια περίοδο κατά την οποία οι παρεμβάσεις στις «λαϊκές» χρεώσεις μεταβάλλουν το μείγμα εσόδων της κατηγορίας, με κινδύνους περαιτέρω ρυθμιστικών κινήσεων, τη στιγμή που οι γεωπολιτικές εντάσεις τείνουν να πυκνώνουν το πέπλο αβεβαιότητας γύρω από το μακροοικονομικό περιβάλλον.
Από τα business plans που έχουν παρουσιαστεί μέχρι στιγμής, οι συστημικές τράπεζες (με εξαίρεση την Alpha) ποντάρουν σε υψηλή μέση ετήσια αύξηση των εσόδων από προμήθειες την επόμενη τριετία, με βασικό μοχλό τα έσοδα από επενδυτικά και τραπεζοασφαλιστικά προϊόντα, τα οποία αναμένεται να ενισχυθούν με μέσο ετήσιο ρυθμό της τάξης του 13% - 16%, ενώ σε περιπτώσεις όπως της Eurobank οι εκτιμήσεις φθάνουν έως και το 30%. Ακολουθεί η λιανική με μεσαίο μονοψήφιο ρυθμό ανάπτυξης, ενώ με χαμηλότερη ένταση αναμένεται να κινηθούν οι προμήθειες από χορηγήσεις, εγγυητικές και trade finance.
Οι βασικοί άξονες ανάπτυξης που προβάλλουν σήμερα οι τράπεζες, με ορίζοντα το 2028 - 2030 δεν αποτελούν έκπληξη, καθώς σε μεγάλο βαθμό είχαν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται στα οικονομικά μεγέθη της τελευταίες διετίας. Κατά την περσινή χρονιά, τα καθαρά έσοδα από προμήθειες των τεσσάρων συστημικών τραπεζών ενισχύθηκαν κατά 10,05% ή κατά περίπου 195 εκατ. ευρώ σε απόλυτο μέγεθος, ξεπερνώντας τα 2,1 δισ. ευρώ, έναντι 1,97 δισ. ευρώ το 2024. Η ισχυρή πιστωτική επέκταση, σε συνδυασμό με τη μεγαλύτερη διείσδυση επενδυτικών προϊόντων στην πελατειακή βάση των τραπεζών, συνέβαλε στην αύξηση των προμηθειών, παρά τον αντίκτυπο των κυβερνητικών μέτρων στις χρεώσεις καθημερινών συναλλαγών.
Ευρύτερα, το βελτιωμένο πλαίσιο χρηματοδότησης και η αύξηση των προμηθειών από νέες εκταμιεύσεις δανείων, την επενδυτική τραπεζική, τα capital markets και το trading φαίνεται πως θα εξελιχθούν σε «αιμοδότες» των τραπεζικών μη επιτοκιακών εσόδων.
Η χασούρα από τα κυβερνητικά μέτρα...
Διόλου ευκαταφρόνητο δεν είναι το κόστος που επωμίστηκαν οι ελληνικές τράπεζες από τις κυβερνητικές παρεμβάσεις για τον μηδενισμό χρεώσεων - προμηθειών που αφορούν ως επί το πλείστον συναλλαγές του ευρύ κοινού.
Ενδεικτικό είναι πως τα έσοδα της Πειραιώς στο πεδίο της κίνησης κεφαλαίων και πληρωμής λογαριασμών υποχώρησαν κατά 42 εκατ. ευρώ το 2025. Πίεσης 18 εκατ. υπήρξε στην Εθνική στα καθαρά έσοδα από προμήθειες για πληρωμές λογαριασμών και συναλλαγές, ενώ για την Alpha o αντίκτυπος υπολογίζεται περί τα 15 εκατ. περίπου. Η Eurobank φαίνεται να αντισταθμίζει και μέσω Κύπρου τις παραπάνω πιέσεις, με τα καθαρά έσοδα προμηθειών από τραπεζικές δραστηριότητες (συμπ. κάρτες) να διαμορφώνονται στα 293 εκατ. από 249 εκατ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες έξυπνα κινούμενες δημιούργησαν εναλλακτικά «κανάλια» μέσω των συνδρομητικών πακέτων (αφορά καθημερινές συναλλαγές, μεταφορές, εμβάσματα, πληρωμές λογαριασμών κτλ με πάγια χρέωση). Με αυτό τον τρόπο επιδιώκουν να δημιουργήσουν μια πιο προβλέψιμη και σταθερή ροή εσόδων στην κατηγορία.
Αυξάνεται η συνεισφορά επενδυτικών προϊόντων και ασφαλειών
Στη βάση και των τελευταίων, καταγράφεται μια σταδιακή μεταβολή στο μείγμα των εσόδων από προμήθειες, με τις τράπεζες να ενισχύουν τη συμβολή των επενδυτικών και τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων στη δημιουργία εσόδων, έναντι των προμηθειών που αφορούν συναλλαγές, οι οποίες εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία και παραμένουν σταθερά στο «κάδρο» πολιτικών παρεμβάσεων. Οι προμήθειες που αφορούν asset management - bancassurance και έξοδα χορήγησης δανείων, εγγυητικές αποτέλεσαν «ατμομηχανή» καλύπτοντας πάνω από το ήμισυ των συνολικών εσόδων της κατηγορίας κατά τη χρήση του 2025.
Ενισχυμένα κατά 34,7% περίπου εμφανίζονται τα έσοδα από προμήθειες από τους πυλώνες asset management, brokerage και bancassurance, ενώ σε απόλυτο μέγεθος η αύξηση φτάνει περίπου τα 156 εκατ. ευρώ. Κατά 23 εκατ. ευρώ ενίσχυσε τα έσοδα στις παραπάνω κατηγορίες η Eurobank, στη βάση και της επέκτασης στην ασφαλιστική αγορά της Κύπρου. Τα καθαρά έσοδα από ασφαλιστικές δραστηριότητες ενισχύθηκαν σε 44 εκατ. ευρώ από 8 εκατ. ευρώ στα τέλη χρήσης 2024. Η εκτίναξη προήλθε από την ERB Cyprus Insurance Holdings και τις θυγατρικές της, οι οποίες ενοποιήθηκαν από το δεύτερο τρίμηνο του 2025.
Η Alpha είναι αυτή που αξιοποιεί δυναμικότερα τους τρεις τομείς, παράγοντας το υψηλότερο ποσοστό προμηθειών επί του συνόλου, ήτοι το 33,8%. Η τράπεζα κατέγραψε άνοδο 37,6% στους συγκεκριμένους τομείς, με το asset management να πρωταγωνιστεί. Τα καθαρά έσοδα από τη διαχείριση κεφαλαίων διαμορφώθηκαν στα 127 εκατ. ευρώ το 2025, έναντι 88 εκατ. στη χρήση του 2024 στη βάση και της συνεργασία με την UniCredit και τη διανομή των onemarkets Fund. Αντίστοιχα, κατά 53 εκατ. ευρώ «ψήλωσαν» τα έσοδα από προμήθειες στο asset management - brokerage για την Πειραιώς, καλύπτοντας στο 30,6% του συνόλου.
Σημαντική αύξηση των εσόδων από προμήθειες μέσω του asset management εμφάνισε τον τελευταίο χρόνο η Εθνική, αξιοποιώντας, με υστέρηση σε σχέση με την υπόλοιπη αγορά, τα προϊόντα target maturity, τα οποία παρά την αποκλιμάκωση των επιτοκίων δείχνουν να ταιριάζουν στο συντηρητικό προφίλ του πελατολογίου της. Με αυτόν τον τρόπου περιορίζει σταδιακά την υστέρηση έναντι του ανταγωνισμού. Η συνεισφορά των προμηθειών από επενδυτικά και τραπεζοασφαλιστικά προϊόντα διαμορφώθηκε στο 14,5% του συνόλου το 2025 από 11% το 2024, φτάνοντας στα 68 εκατ. ευρώ έναντι 47 εκατ. ευρώ στη χρήση 2024.
Στο 1/4 η συνεισφορά από την πιστωτική επέκταση
Ιδιαίτερη βαρύτητα διατηρούν και οι προμήθειες που συνδέονται με την πιστωτική δραστηριότητα των τραπεζών – όπως έξοδα χορήγησης δανείων, εγγυητικές επιστολές και trade finance. Σε επίπεδο συστήματος, τα σχετικά έσοδα διαμορφώθηκαν την περασμένη χρονιά σε περίπου 517 εκατ. ευρώ, καλύπτοντας σχεδόν το 1/4 (23,9%) του συνολικού μείγματος προμηθειών των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, εξέλιξη που αντανακλά την ισχυρή πιστωτική επέκταση και δη προς τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Τεστ ανθεκτικότητας και απαντήσεων...
Το ερώτημα που ανακύπτει ωστόσο είναι κατά πόσο το νέο μείγμα εσόδων από προμήθειες μπορεί να διατηρήσει τη δυναμική του σε ένα σενάριο περαιτέρω εξασθένησης της ευρωπαϊκής οικονομίας και ενδεχόμενης αναθέρμανσης των πληθωριστικών πιέσεων, με αιχμή το ενεργειακό κόστος και το κόστος πρώτων υλών, εν μέσω της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή.
Ένα πρώτο βασικό «κανάλι» που επηρεάζεται είναι οι προμήθειες που σχετίζονται με τις χορηγήσεις. Μια κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας και τυχόν επιδείνωση του επιχειρηματικού κλίματος αναμένεται να περιορίσουν τη διάθεση για λήψη σημαντικών επενδυτικών αποφάσεων που με τη σειρά του θα φθείρει την πιστωτική επέκταση που αποτελεί αιχμή του «story» των ελληνικών τραπεζών. «Μαξιλάρι» ανάσχεσης δυνητικών πιέσεων αποτελεί βέβαια μια σειρά από έργα που είναι ήδη δομημένα για επιπλέον πληρωμές τα επόμενα δύο με τρία χρόνια.
Πιέσεις αναμένεται να υπάρξουν στις προμήθειες από asset management δεδομένου ότι μπορεί να υπάρξει μείωση της αξίας των διάφορων αμοιβαίων και εκροές, έχοντας ωστόσο και ένα recurring element. Τα έσοδα από trading (brokerage) δύναται να επηρεαστούν θετικά, εν μέσω ενίσχυσης της μεταβλητότητας, αν δεν υπάρξει παρατεταμένη ύφεση που θα ωθήσει μια μερίδα επενδυτών εκτός αγοράς.
«Άμυνες» από την άλλη, δύναται να στηθούν από τη γραμμή των «λαϊκών» προμηθειών - παρά τα κυβερνητικά μέτρα – και των καρτών. Αν και σε αυτή την περίπτωση προκύπτει μια μορφή ευαλωτότητας λόγω της υψηλής εγχώριας εξάρτησης από την κατανάλωση και τον τουρισμό, ωστόσο πρόκειται για προμήθειες «αμυντικού» χαρακτήρα που μπορούν να παραμείνουν αρκετά συμπαγείς.
Σημαντική θα είναι και η συμβολή των εσόδων από προμήθειες που αφορούν έκθεση εταιρειών για μείωση της μεταβλητότητας και του αντίκτυπου σε διάφορα τμήματα των αγορών. Ουσιαστικά, μέσω των χρηματοδοτικών εργαλείων και του hedging (FX, πετρέλαιο, IRS) που παρέχουν οι τράπεζες σε εταιρείες, οι πρώτες μπορούν να «γράψουν» σημαντικό όφελος. Αν και το μεγαλύτερο τμήμα αυτής της «πίτας» το παίρνουν οι μεγάλες ξένες επενδυτικές, οι τέσσερις συστημικές κάνουν φιλότιμες προσπάθειες το τελευταίο διάστημα, για να διευρύνουν το αποτύπωμά τους.
Τραπεζικά στελέχη επισημαίνουν επίσης την επαναλαμβανόμενη φύση ορισμένων πηγών προμηθειών, όπως τα έσοδα που συνδέονται με δραστηριότητες real estate. Ωστόσο υπενθυμίζουν ότι σε βάθος χρόνου η πορεία των τραπεζών παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την πορεία των πελατών και της πραγματικής οικονομίας.
