Η ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου περνά σε νέα φάση, με την Αθήνα και την Λευκωσία να ενεργοποιούν την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ως βασικό «παίκτη» στη χρηματοδοτική και τεχνική αξιολόγηση του Great Sea Interconnector (GSI), δηλαδή της μεγάλης υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης που θα ενώσει τα ηλεκτρικά συστήματα των δύο χωρών. Με κοινή επιστολή που εστάλη τη Δευτέρα 20 Απριλίου 2026, οι υπουργοί Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου, Σταύρος Παπασταύρου και Μιχαήλ Δαμιανός, ζητούν από την ΕΤΕπ να εξετάσει τη χρηματοδότηση του έργου, υπό την προϋπόθεση ολοκλήρωσης μελέτης δέουσας επιμέλειας (due diligence).
Η κίνηση έρχεται σε συνέχεια των πρόσφατων πολιτικών παρεμβάσεων του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, οι οποίοι έχουν επισημάνει την ανάγκη επικαιροποίησης των οικονομοτεχνικών δεδομένων του έργου, εν μέσω μεταβαλλόμενων συνθηκών στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.
Στην επιστολή προς την ΕΤΕπ, οι δύο πλευρές διαμηνύουν ότι το έργο παραμένει ενταγμένο στα Εθνικά Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα των δύο χωρών, ενώ υπενθυμίζουν ότι ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2024 έχει υπογραφεί σχετικό Μνημόνιο Κατανόησης για την προώθησή του. Το μήνυμα είναι σαφές: το GSI εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της ΕΤΕπ όχι μόνο ως χρηματοδότη, αλλά και ως τεχνικού αξιολογητή. Όπως σημειώνεται, η εμπλοκή της Τράπεζας θα μπορούσε να προσφέρει κρίσιμες εκτιμήσεις για το πώς η διασύνδεση θα επηρεάσει τη δυναμική της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τη συνολική λειτουργία του συστήματος, σε μια περίοδο όπου οι διασυνοριακές ροές και η ευελιξία των δικτύων αποκτούν αυξανόμενη σημασία.
Παράλληλα, οι δύο υπουργοί επισημαίνουν ότι το έργο θα πρέπει να παραμείνει πλήρως ευθυγραμμισμένο με το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Δικτύου του ENTSO-E, καθώς και με τους ευρύτερους στόχους της ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στοιχείο που αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη χρηματοδότησή του.
Η γεωπολιτική διάσταση
Στο γεωπολιτικό σκέλος, η επιστολή έρχεται να «κλειδώσει» εκ νέου το θεσμικό πλαίσιο γύρω από το έργο. Υπενθυμίζεται ότι ο ENTSO-E έχει απορρίψει αίτημα της τουρκικής πλευράς για ηλεκτρική διασύνδεση με τα Κατεχόμενα, ξεκαθαρίζοντας ότι το μοναδικό εγκεκριμένο έργο που συνδέει την Κυπριακή Δημοκρατία με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα είναι ο Great Sea Interconnector. Επιπλέον, ο ευρωπαϊκός φορέας έχει καταστήσει σαφές ότι κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, το GSI παραμένει ένα από τα πιο φιλόδοξα ενεργειακά έργα στην Ευρώπη. Πρόκειται για υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση υψηλής τάσης που θα ενώσει την Κρήτη με την Κύπρο – και σε επόμενη φάση με το Ισραήλ – δημιουργώντας έναν «ηλεκτρικό διάδρομο» μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, σε μεγάλα θαλάσσια βάθη που φτάνουν έως και τα 3.000 μέτρα. Το συνολικό κόστος εκτιμάται κοντά στα 1,9 δισ. ευρώ, ενώ συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα και τεχνικά πιο απαιτητικά υποθαλάσσια έργα διεθνώς.
Η υλοποίησή του συνδέεται άμεσα με την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου –του τελευταίου κράτους-μέλους της ΕΕ που δεν είναι διασυνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό σύστημα – αλλά και με τη δυνατότητα ενίσχυσης της ασφάλειας εφοδιασμού και της ενσωμάτωσης περισσότερων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Παράλληλα, εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και να αναβαθμίσει τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου ως ενεργειακού κόμβου.
Ωστόσο, το έργο βρίσκεται ακόμη σε φάση επαναξιολόγησης κρίσιμων παραμέτρων. Το τελευταίο διάστημα, Αθήνα και Λευκωσία εξετάζουν εκ νέου το κόστος και τη χρηματοδοτική του δομή, με στόχο να καταστεί πιο ελκυστικό για επενδυτές, ενώ έχουν ήδη καταγραφεί μετατοπίσεις στο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εμπλοκή της ΕΤΕπ λειτουργεί ως κομβικό βήμα για την επόμενη φάση και θα μπορούσε να αποτελέσει ένα φίλτρο αξιοπιστίας και βιωσιμότητας για ένα έργο που παραμένει στρατηγικής σημασίας.
