Τα δύσκολα είναι μπροστά, τούτο είναι προφανές σε κάθε σενάριο για το που θα κάτσει η «μπίλια» στη ρουλέτα των δασμών, των αντίμετρων, των συμβιβασμών αλλά και των επιπτώσεων που έχουν ήδη φανεί στις αγορές, στο επενδυτικό κλίμα, αλλά και στην οικονομία γενικότερα. Γιατί δεν μιλάμε μόνο για την μετάβαση σε ένα μοντέλο προστατευτισμού, μιλάμε και για το νέο γεωπολιτικό σκηνικό και για μία οικονομία πολέμου που κυοφορείται. Και όλα αυτά με μία Ευρώπη που συνεχίζει να θυμίζει Βαβέλ, επιχειρώντας με γενικόλογες τοποθετήσεις να καλύψει την απουσία κοινής και αποφασιστικής θέσης/αντίδρασης.
Είναι θετικό πως στην Ελλάδα ενεργοποιήθηκε ξανά στο ΚΥΣΟΙΠ. Με δέσμευση για τακτική λειτουργία. Γιατί ναι μεν κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει ποιες θα είναι οι συνέπειες όλης αυτής της κατάστασης και ποιοι θα είναι οι μεγάλοι χαμένοι (αφού τούτο εξαρτάται από το τι θα γίνει στο τέλος της διαδρομής), αλλά το σίγουρο είναι πως οι τριγμοί ήδη φτάνουν – και θα συνεχίσουν να φτάνουν - μέσα από πολλά κανάλια, άμεσα και έμμεσα, στην ελληνική οικονομία: στη ναυτιλία, στον τουρισμό, στον παραγωγικό ιστό, στον πρωτογενή τομέα και – προφανώς – στους πολίτες.
Αλλά, υπάρχουν και κάποιες ευκαιρίες. Για παράδειγμα, αν η υπόσχεση για παρεμβάσεις στήριξης από πλευράς ΕΕ υλοποιηθεί με τρόπο δυναμικό, ίσως να δούμε ένα σχήμα που θα διαδεχθεί (και με επιδοτήσεις) το Ταμείο Ανάκαμψης. Αλλά και στο ΕΣΠΑ οι αλλαγές με διπλάσια έμφαση για τα ευάλωτα νοικοκυριά και για τη στέγασή τους προφανώς μπορούν ωφελήσουν. Το ίδιο ισχύει αν η Ελλάδα καταφέρει να αδράξει ικανοποιητικά οφέλη από την εθνική ρήτρα διαφυγής στις αμυντικές δαπάνες, μέσα από έναν πολιτικό συμβιβασμό των «μεγάλων» της ΕΕ που θα ξεπεράσει τον σκόπελο της «βάσης» του 2021.
Οι παραπάνω πρωτοβουλίες της ΕΕ ή και άλλες που ίσως προκύψουν, θα φέρουν ευκαιρίες - μικρότερες ή μεγαλύτερες - και θα αποτελέσουν ένα δίκτυ ασφαλείας από την πτώση που έρχεται παγκοσμίως. Αλλά, αυτό που προέχει είναι να υπάρχει ένα εγχώριο δίκτυ. Γιατί σε τέτοιες εποχές κρίσεως οι μάσκες πέφτουν και οι αδυναμίες κάθε χώρας αποκαλύπτονται. Έτσι λοιπόν κάθε κίνηση που εκκρεμεί πρέπει να ολοκληρωθεί, κάθε καθυστέρηση πρέπει να καλυφθεί, κάθε δυνατότητα που υπάρχει πρέπει να αξιοποιηθεί. Είτε μιλάμε για εκκρεμείς μεταρρυθμίσεις, είτε για κονδύλια της ΕΕ που είναι διαθέσιμα, είτε για περιθώριο μεγιστοποίησης της χρήσης των διαθέσιμων δαπανών.
Η κυβέρνηση έδειξε να λαμβάνει το μήνυμα. Στην τοποθέτησή του στο ΚΥΣΟΙΠ ο Πρωθυπουργός μίλησε για μια εποχή με «απρόβλεπτα ρίσκα» στην οποία «η πολιτική σταθερότητα και η εσωτερική συνοχή καθίσταται ακόμα μεγαλύτερο ζητούμενο» δίνοντας έμφαση στη δημοσιονομική σταθερότητα και στην επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας που «γίνονται πιο επείγουσες σε ένα περιβάλλον διεθνούς αναταραχής». Με τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης να τονίζει πως πρέπει να δοθεί ακόμα μεγαλύτερη έμφαση στις επενδύσεις και στις εξαγωγές μέσα από συλλογική προσπάθεια.
Το μήνυμα ελήφθη λοιπόν. Αλλά θα πρέπει και να περάσουμε από το σχεδιασμό στην πράξη...
