Παιδεία, υγεία, στέγαση ή άμυνα;

Δήμητρα Καδδά
Viber Whatsapp
Μοιράσου το

Δεν είναι προφανώς άγνωστο πως δίνουμε ως χώρα από τις πιο χαμηλές δαπάνες σε επίπεδο ΕΕ για βασικά κοινωνικά αγαθά όπως η δημόσια παιδεία και η δημόσια υγεία, αλλά και πως υπεχρηματοδοτούνται τομείς που αρχίζουν να χτυπάνε «κόκκινο», όπως το πρόβλημα στέγασης. Ούτε πως έχουμε από τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες ή δαπάνες εξυπηρέτησης χρέους στην ΕΕ. 

Ωστόσο, τα στοιχεία  που δημοσίευσε η Eurostat για το 2023 επιβεβαιώνουν το πρόβλημα και το αναδεικνύουν. Σε μία περίοδο που η Ελλάδα διεκδικεί από τους εταίρους στην ΕΕ εξαιρέσεις και διευκολύνσεις που θα «λασκάρουν» έστω και λίγο τη θηλειά των δημοσιονομικών κανόνων και να υπάρξει κάποιο περιθώριο για «ελαφρύνσεις». 

Τι λένε λοιπόν οι αριθμοί της Eurostat για το πώς διανέμονται οι κρατικές δαπάνες σε κάποια κρίσιμα πεδία; Να πούμε πως στην Ελλάδα το 2023 συνολικά οι κρατικές δαπάνες σε αξία αυξήθηκαν (111 δισ. ευρώ), αλλά ως αναλογία του ονομαστικού ΑΕΠ μειώθηκαν στο 49,5%, από 59,3% το 2021 (105 δισ. ευρώ). Μειώθηκαν ως αναλογία του ΑΕΠ γιατί και ανάπτυξη είχαμε όλα αυτά τα χρόνια, αλλά και σε ονομαστικούς όρους το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν περιλαμβάνει και τον πληθωρισμό και άρα αυξάνεται πολύ ταχύτερα.

Οι αμυντικές δαπάνες, λοιπόν, το 2023 ήταν στο 2,2% του ΑΕΠ, από 2,6% το 2022 και 2,7% το 2021. Σε αξία ήταν οριακά αυξημένες, στα 5,039 δι.σ από 5,028 δισ. ευρώ αντίστοιχα. Η δαπάνη λοιπόν για άμυνα υπολογίζεται πλέον ως η 4η υψηλότερη μετά τη Λετονία, την Εσθονία και τη Λιθουανία, ενώ το 2021 ήταν η υψηλότερη στην ΕΕ. Βάζουμε στο «κάδρο» και το 2021 γιατί αν δεν αλλάξει ο σχετικός όρος στη Λευκή Βίβλο της ΕΕ για την άμυνα, τότε το γεγονός πως το 2021 είχαμε τόσο υψηλή επίδοση αποτελεί ένα «αγκάθι» στις διαβουλεύσεις που τώρα είναι σε εξέλιξη (ορίζουν το 2021 ως βάση μέτρησης της επιπλέον ανόδου δαπανών που θα «εξαιρείται» και θα δίνει έτσι δημοσιονομικό χώρο). 

Στον αντίποδα, δίνουμε πάρα πολύ λίγα ως χώρα για στέγαση. Η δαπάνη στην Ελλάδα είναι λιγότερο από 1 δισ. ευρώ το χρόνο, περίπου στο 0,4% του ΑΕΠ, έναντι μέσου όρου στο 1,2% του ΑΕΠ. Η Ιταλία επιλέγει να δίνει το 4,3% του ΑΕΠ και η Κύπρος το 1,9% του ΑΕΠ. Δεν έχουμε εικόνα αν αυτή η δαπάνη θα φανεί αυξημένη πλέον με τα προγράμματα στέγασης που έχουν δρομολογηθεί, αν και αφορούν κυρίως σε δάνεια και όχι σε άμεση κρατική δαπάνη πχ για να γίνουν κατοικίες. 

Για τη δημόσια υγεία δίνουμε το 5,8% του ΑΕΠ, αναλογία πολύ χαμηλότερη του μέσου όρου της ΕΕ. Αν αφαιρεθεί η δαπάνη για ιατρικά προϊόντα και συσκευές, που είναι παραδόξως υψηλή (στο 1,5% του ΑΕΠ  3η πιο μεγάλη στην ΕΕ), τότε η κατάσταση χειροτερεύει, ειδικά στο πεδίο της εξωνοσοκομειακής φροντίδας.

Και πάμε στην παιδεία. Δίνουμε το 4% του ΑΕΠ, την 4η πιο χαμηλή αναλογία στην ΕΕ. Μόνο το 1,1% του ΑΕΠ πάει σε πρωτοβάθμια και προσχολική ηλικία και άλλο 1,2% στην 2βάθμια. Έχουμε με 1,3% του ΑΕΠ την 4η υψηλότερη επίδοση δαπανών στην τριτοβάθμια. Μόνο που για να φτάσει ένα παιδί (και η οικογένειά του) έως το πανεπιστήμιο, προφανώς θα πρέπει – αν προέρχεται από τη διαδικασία της δημόσιας παιδείας – να περάσει επιτυχώς όλα τα προηγούμενα στάδια. Κάτι που συνδέεται και με τα λεφτά που έχει να δώσει από την «τσέπη» του για να συμπληρώσει τα κενά του κράτους που αποτυπώνονται στα πορίσματα του ΟΟΣΑ και όχι μόνο.

Τα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν μία κατάσταση που δύσκολα αλλάζει. Η υποχρηματοδότηση βασικών δημοσίων αναγκών είναι μία επιλογή δεκαετιών. Και παρά τις αυξημένες δαπάνες των τελευταίων ετών το χάσμα παραμένει. Στο ερώτημα τι μπορεί να γίνει σε μια οικονομία όπως η Ελληνική που ναι μεν αναπτύσσεται (συνεχώς και γρηγορότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ), αλλά έχει το βαρίδι του χρέους που εμποδίζει γενναίες δημοσιονομικές κινήσεις και αυξημένες γεωπολιτικές αβεβαιότητες, εύκολη απάντηση δεν υπάρχει.

Προφανώς είναι αναγκαίο να πληρώνουμε για την ασφάλεια και άρα για την αμυντική μας θωράκιση. Αλλά, πρέπει και κάθε ευρώ που είναι διαθέσιμο για την κάλυψη των υπολοίπων (πολλών) αναγκών να πιάνει τόπο.

Πρέπει επίσης κάθε κίνηση ελάφρυνσης/στήριξης που είναι εφικτή να είναι πολύ καλά σχεδιασμένη και να κινείται στο πλαίσιο μίας συνολικής στρατηγικής, με μακροχρόνιους στόχους που απαιτούν ίσως και ευρύτερες συναινέσεις. Προφανώς δεν υπάρχει δίλημμα παιδεία, υγεία ή άμυνα. Πρέπει οι πολίτες να νιώθουν ασφαλείς, αλλά πρέπει και να έχουν διασφαλισμένα και τα βασικά «όπλα» για να διαμορφώσουν, ανεξάρτητα από το εισόδημά τους, το μέλλον τους.

Όλες οι ειδήσεις

23:55

«Βαποράκι» με μισό κιλό κοκαΐνης συνελήφθη από το Κεντρικό Λιμεναρχείο Πειραιά

23:40

Κούβα: Είκοσι κρατούμενοι αποφυλακίστηκαν από τη φυλακή Λα Λίμα

23:30

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στη Γραμμή 7 του Τραμ

23:19

Μελόνι για σχέσεις με ΗΠΑ: «Υπερασπίζουμε τα εθνικά συμφέροντα και όταν δεν συμφωνούμε, πρέπει να το λέμε»

23:15

Παρατείνονται έως τις 15/4 τα προληπτικά μέτρα για την ευλογιά των αιγοπροβάτων στην Κρήτη

23:00

Ο Τραμπ αναζητά 152 εκατ. δολ. για να ανοίξει εκ νέου το Αλκατράζ ως φυλακή

22:52

Σκλαβενίτης: Αυξάνει τον εισαγωγικό μισθό στα 1.000 ευρώ

22:38

Αφγανιστάν: Τουλάχιστον 8 νεκροί από σεισμό των 5,9 βαθμών

22:26

Ουκρανία: Σχεδόν μηδενικά τα εδαφικά κέρδη της Μόσχας τον Μάρτιο

22:17

ΠΟΥ: Το Ινστιτούτο Παστέρ του Ιράν αδυνατεί πλέον να λειτουργήσει

22:09

Άμπου Ντάμπι: Δώδεκα τραυματίες από θραύσματα έπειτα από αναχαίτιση επίθεσης από αέρος

21:55

Τραμπ: Η κατάρριψη μαχητικού των ΗΠΑ δεν επηρεάζει τις συνομιλίες - «Είναι πόλεμος»

21:38

Τραμπ: Προτείνει ιστορικό προϋπολογισμό με 1,5 τρισ. για άμυνα - Πού μπαίνει «μαχαίρι»

21:23

Τραμπ: Κίνδυνος να κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου όσο αψηφεί τις Συνθήκες της Γενεύης

20:59

ΟΠΕΚΕ: Το πρωί του Σαββάτου η πρόσβαση των κομμάτων στις δικογραφίες

20:49

Τουλάχιστον πέντε πλοία πέρασαν το τελευταίο 24ωρο από τα Στενά του Ορμούζ

20:39

WSJ: Το Ιράν απορρίπτει συνάντηση στο Πακιστάν και τρολάρει τον Τραμπ

20:24

Ο Τραμπ προτείνει την ιδιωτικοποίηση της ομοσπονδιακής υπηρεσίας ασφάλειας των αεροδρομίων

20:17

Η ανάγκη για άλμα προς τα εμπρός

20:06

Την Πέμπτη 16 Απριλίου η συζήτηση στη Βουλή για το Κράτος Δικαίου

19:47

ΗΠΑ: Διπλασιάζουν τις εγγυήσεις για τα Στενά του Ορμούζ στα 40 δισ. δολάρια

19:36

Παναγόπουλος: «Αναζητούνται επί ματαίω στοιχεία για να κρατηθεί ζωντανή μία ανύπαρκτη υπόθεση»

19:29

ΝΑΤΟ: Επίσκεψη Ρούτε στην Ουάσινγκτον για συνομιλίες την επόμενη εβδομάδα

19:16

Καύσιμα: Το ράλι του πετρελαίου «ροκανίζει» Fuel Pass και επιδότηση στο ντίζελ

18:59

Ταξίδι «εκτός προγράμματος» της Μελόνι σε χώρες του Περσικού Κόλπου

18:46

Ο Λευκός Οίκος προτείνει μείωση 23% στον προϋπολογισμό της NASA για το 2027

18:41

Τέμπη: Επιδικάστηκε αποζημίωση 420.000 ευρώ στους συγγενείς θύματος του σιδηροδρομικού δυστυχήματος

18:19

Ιαπωνικό δεξαμενόπλοιο LNG πέρασε τα Στενά του Ορμούζ

18:18

Ξεφεύγει πάνω από 3% ο πληθωρισμός - Προς τα κάτω οι προβλέψεις για ανάπτυξη το 2026

18:16

Πούτιν και Ερντογάν συζήτησαν την κατάσταση στη Μέση Ανατολή

gazzetta
gazzetta reader insider insider