Πολύς ο λόγος τις τελευταίες ημέρες για τον περίφημο δείκτη κόστους νοσοκομειακής περίθαλψης που θα πρέπει να παράγει από το 2026 η ΕΛΣΤΑΤ. Στο ερώτημα γιατί θέλουμε έναν χρόνο και δεν γίνεται η κίνηση τώρα, η απάντηση είναι η εξής: δεν υπάρχει τρόπος μέτρησης, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία.
Ο υποδείκτης «νοσοκομειακή περίθαλψη» του δείκτη τιμών καταναλωτή έχει άνοδο 3,26% το 2024 και 5% από το 2020! Γιατί τόσο χαμηλή η άνοδος του εν λόγω δείκτη; Γιατί μετρά μόνο πώς μεταβάλλεται το κόστος δωματίου στα ιδιωτικά νοσοκομεία και προφανώς αυτό το κόστος δεν «ανεβαίνει» πολύ, εν αντιθέσει με άλλες πράξεις, υπηρεσίες και υλικά που σύμφωνα με τις μελέτες έχουν πάρει «φωτιά».
Γιατί μετρά η ΕΛΣΤΑΤ μόνο την τιμή «κλίνης»; Γιατί μόνο για αυτήν την νοσοκομειακή υπηρεσία μπορεί να λάβει συνολικά και επαρκή στοιχεία. Έτσι, λοιπόν, συμφώνησε με την Eurostat να κάνει μόνο αυτήν τη μέτρηση. Αυτή, λοιπόν, η (χαμηλή) τιμή «τροφοδοτεί» τον πληθωρισμό όπως ανακοινώνεται κάθε μήνα (προκαλώντας και άλλη γενικότερη παραμορφωτική εικόνα για την πορεία της αγοράς).
Ένα άλλο, επίσης πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι τιμές ενοικίων. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο δείκτης τιμών στην υποκατηγορία «ενοίκιο κύριων κατοικιών» στο σύνολο του 2024 αυξήθηκε κατά 5,1% και συνολικά από το 2020 κατά 12% περίπου. Στην εύλογη παρατήρηση πως όσοι κινούνται στην αγορά και ψάχνουν για σπίτι, βιώνουν όλα αυτά τα χρόνια πολύ πιο μεγάλες ανατιμήσεις, η απάντηση είναι πως: πρώτον ο εν λόγω δείκτης τιμών ενοικίων μετρά όλα τα ακίνητα που διατίθενται (δηλαδή και αυτά που δεν άλλαξαν ενοικιαστή και άρα οι αναπροσαρμογές έπρεπε να είναι οι προβλεπόμενες από τον σχετικό δείκτη τιμών) και δεύτερον – και σημαντικότερο- οι μετρήσεις βασίζονται στο σχετικό μητρώο ενοικιαζόμενων κατοικιών της ΑΑΔΕ.
Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ τα λαμβάνει η ΕΛΣΤΑΤ (με 2ετή υστέρηση όπως είναι λογικό να συμβαίνει σε όλες αυτές τις βάσεις δεδομένων που θέλουν επεξεργασία), και περιέχουν τα «νόμιμα» μισθωτήρια. Μετά, η ΕΛΣΤΑΤ διαμορφώνει δείγμα και κάνει δειγματοληπτική έρευνα στην οποία ρωτά τους ενοικιαστές το εξής με απλά λόγια: τι ενοίκιο πληρώνετε και πόση αύξηση είχατε; Και οι ενοικιαστές απαντούν και με βάση αυτό που απαντούν (αληθές ή όχι) βγαίνει ο δείκτης.
Με λίγα λόγια, αν δεν έχεις πρόσφατα στοιχεία, αν τα στοιχεία δεν δείχνουν την πλήρη εικόνα (γιατί ίσως κρύβεις εισοδήματα) ή αν δεν έχει βρεθεί ένας μηχανισμός ώστε να είναι δημόσια και εύκολα αξιοποιήσιμα ως βάση δεδομένων όλα τα στοιχεία εταιρειών, όπως τα ιδιωτικά νοσοκομεία για να υπάρχει διαφάνεια και συγκρισιμότητα, τότε δεν μπορείς να έχεις σωστές και αξιόπιστες στατιστικές όχι μόνο για να κάνεις αναλύσεις, αλλά και για να λαμβάνεις αποφάσεις πολιτικής και για να κάνεις παρεμβάσεις εκεί που πρέπει.
Και για να επιστρέψουμε στην ιδιωτική ασφάλιση, θα είναι καλό να υπάρξει αξιόπιστο ιστορικό στην τιμολόγηση και όχι μόνο η εικόνα του «σήμερα». Για να φανεί τι έγινε και αν υπάρχουν αδικίες που πρέπει να διορθωθούν. Για να μπορούν οι θεσμοί (κράτος και ανεξάρτητες αρχές) να αποφασίσουν αν θα ζητήσουν και άλλες παρεμβάσεις πέρα από ένα πλαφόν στις αυξήσεις. Αλλά είπαμε. Πρώτα απ' όλα να αποκτήσουμε στατιστικά, γιατί αλλιώς θα πέφτουμε ως χώρα σε παγίδες…
