Σε δραστική υποβάθμιση των προβλέψεών του για την προσφορά και τη ζήτηση πετρελαίου, προχώρησε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ - International Energy Agency, IEA) προειδοποιώντας ότι και οι δύο δείκτες αναμένεται τώρα να υποχωρήσουν από τα επίπεδα του 2025, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή διαταράσσει τις ενεργειακές ροές και επιβαρύνει την παγκόσμια οικονομία.
Η τελευταία ετήσια μείωση χρονολογείται από το 2020, όταν τα lockdown και τα κλεισίματα συνόρων, λόγω της πανδημίας, προκάλεσαν πτώση της ζήτησης κατά 8,97 εκατ. βαρέλια την ημέρα (mb/d), πριν από την επιστροφή σε σταθερή ανάπτυξη. Έξι χρόνια μετά, οι αιτίες είναι διαφορετικές, αλλά ο κόσμος οδεύει προς μια ακόμη μείωση της ετήσιας κατανάλωσης, η οποία αναμένεται να φτάσει τα 104,26 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (mb/d), σε σύγκριση με 104,34 mb/d το 2025, σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση του ΔΟΕ για τις αγορές πετρελαίου.
Ο ΔΟΕ προβλέπει τώρα ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί κατά 80.000 βαρέλια την ημέρα το 2026, μια σημαντική πτώση από την αύξηση των 730.000 βαρελιών την ημέρα σε ετήσια βάση που είχε προβλέψει στην προηγούμενη μηνιαία έκθεσή του. Μάλιστα, για το β' τρίμηνο προβλέπει μείωση 1,5 εκατ. βαρελιών την ημέρα στην πιο απότομη πτώση της κατανάλωσης από την πανδημία Covid-19 σύμφωνα με το investing.com.
«Η καταστροφή της ζήτησης θα εξαπλωθεί καθώς η έλλειψη και οι υψηλότερες τιμές επιμένουν», ανέφερε ο ΔΟΕ, σημειώνοντας ότι οι πιο απότομες μειώσεις στην κατανάλωση έχουν μέχρι στιγμής συγκεντρωθεί στη Μέση Ανατολή και την Ασία-Ειρηνικό. Από την πλευρά της προσφοράς, ο ΔΟΕ, με έδρα το Παρίσι, αναμένει ότι η παγκόσμια παραγωγή θα μειωθεί κατά 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα φέτος, από την προβλεπόμενη αύξηση του 1,1 εκατ. βαρελιών την ημέρα μόλις πριν από ένα μήνα.
Η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου μειώθηκε κατακόρυφα στα 97 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο, με την παραγωγή του OPEC να μειώνεται κατά 9,4 εκατ. βαρέλια την ημέρα σε μηνιαία βάση, στα 42,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Ο ΔΟΕ απέδωσε την αναταραχή στις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στην Μέση Ανατολή και στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν που προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαταραχή της εφοδιαστικής αλυσίδας πετρελαίου στην ιστορία, με 10,1 εκατ. βαρέλια την ημέρα να χάνονται τον Μάρτιο.
Οι αποστολές μέσω των Στενών του Ορμούζ μειώθηκαν σε περίπου 3,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα στις αρχές Απριλίου, σε σύγκριση με περισσότερα από 20 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Φεβρουάριο πριν από την κρίση, με τη συνολική απώλεια στις εξαγωγές πετρελαίου να υπερβαίνει τα 13 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Η διαταραχή έχει επηρεάσει και τα διυλιστήρια, με τα εργοστάσια της Μέσης Ανατολής και της Ασίας να μειώνουν τις εξαγωγές τους κατά περίπου 6 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Απρίλιο.
«Αρχικά, οι πιο σημαντικές μειώσεις στην κατανάλωση πετρελαίου παρατηρήθηκαν στη Μέση Ανατολή και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού», ιδίως για τα αεροπορικά καύσιμα και το υγραέριο (LPG), που χρησιμοποιούνται ευρέως ως καύσιμο μαγειρέματος. Ωστόσο, η καταστροφή της ζήτησης αναμένεται να εξαπλωθεί καθώς οι ελλείψεις και οι αυξανόμενες τιμές επιμένουν», προειδοποιεί ο Οργανισμός, επαναλαμβάνοντας αυτό που αποκαλεί «το πιο σοβαρό σοκ προσφοράς πετρελαίου στην ιστορία», αναφέρει ο ΔΟΕ.
Ο πόλεμος ενισχύει τη Ρωσία
«Όπου τα αποθέματα πετρελαίου δεν μπόρεσαν να καλύψουν το κενό, η ζήτηση έχει επηρεαστεί», τονίζει ο ΔΟΕ, επικαλούμενος τους Ασιάτες παραγωγούς πετροχημικών που έχουν περιορίσει τις δραστηριότητές τους λόγω έλλειψης πρώτων υλών, ακυρώσεων αεροπορικών πτήσεων και του αυξανόμενου αριθμού χωρών που έχουν εφαρμόσει μέτρα λιτότητας.
Ο Απρίλιος «αναμένεται να είναι ακόμη χειρότερος από τον Μάρτιο» για τον τομέα της ενέργειας, ακόμη κι αν ο πόλεμος στο Ιράν τελειώσει σύντομα, προειδοποίησε χθες Δευτέρα ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ, ο Φατίχ Μπιρόλ.
«Η επανέναρξη των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει η πιο σημαντική μεταβλητή για την άμβλυνση των εντάσεων στον ενεργειακό εφοδιασμό, τις τιμές και την παγκόσμια οικονομία», επανέλαβε ο Οργανισμός στην έκθεσή του.
Ενώ οι προοπτικές για μια διαρκή διαπραγματευτική διευθέτηση του πολέμου παραμένουν «αβέβαιες», ο ΔΟΕ παρουσιάζει μια «βασική» πρόβλεψη που προβλέπει μερική επανέναρξη των παραδόσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή μέχρι τα μέσα του έτους, χωρίς επιστροφή στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.
Αναγνωρίζοντας όμως ότι αυτή η πρόβλεψη θα μπορούσε να αποδειχθεί «υπερβολικά αισιόδοξη», η έκθεση προσθέτει ένα εναλλακτικό σενάριο που προβλέπει μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα εκθέσει τις αγορές ενέργειας και τις οικονομίες σε σημαντικές διαταραχές τους επόμενους μήνες. Σε αυτήν την περίπτωση, «θα χρειαστούν περαιτέρω και σκόπιμες προσπάθειες για τη μείωση της ζήτησης γρήγορα για να εξισορροπηθεί η αγορά και να αποφευχθεί ακόμη πιο σοβαρή οικονομική ζημία», προειδοποιεί ο ΔΟΕ.
Το μόνο βέβαιο για την ώρα είναι ότι η Ρωσία επωφελείται από τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή, βλέποντας τα έσοδα από τις εξαγωγές της να διπλασιάζονται μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου. Αυτά αυξήθηκαν από 9,7 δισεκατομμύρια δολάρια σε 19 δισεκατομμύρια δολάρια, λόγω της αύξησης των τιμών και των παραδόσεων, ιδίως στην Ινδία, χάρη στην άρση των κυρώσεων των ΗΠΑ σε ορισμένες αποστολές.
