«Προς το παρόν, πρέπει να θεωρήσουμε ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί τουλάχιστον για το μεγαλύτερο μέρος του Απριλίου». Η εκτίμηση αυτή διατυπώνεται από τον επικεφαλής οικονομολόγο της Berenberg, Holger Schmieding, ο οποίος σχολιάζει ότι η εκστρατεία κατά του Ιράν δεν έχει εξελιχθεί καλά μέχρι στιγμής για τον Αμερικανό Πρόεδρο και «τα ασυνάρτητα σχόλια του Τραμπ υποδηλώνουν ότι σύντομα θα αναζητήσει μια διέξοδο από τον μη δημοφιλή πόλεμο που ο ίδιος επέλεξε».
Σύμφωνα με τη Berenberg, οι αμερικανικές απειλές ότι θα καταστραφούν τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής του Ιράν εάν η Τεχεράνη δεν ανοίξει απόψε τα Στενά του Ορμούζ και μια πιθανή απόπειρα του αμερικανικού στρατού να θέσει υπό έλεγχο το νησί Χαργκ, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ανοίγουν δρόμο για μια συμφωνία με την Τεχεράνη τις επόμενες εβδομάδες. Και, σε κάθε περίπτωση, αυτό πιθανότατα δεν θα εμπόδιζε την ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται για αρκετό καιρό σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ με μικρά σκάφη, νάρκες και drones.
Επίθεση στο Χαργκ ή στη Νατάνζ;
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ΗΠΑ μεταφέρουν στρατεύματα και εξοπλισμό προς τον Περσικό Κόλπο, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατάληψη του νησιού Χαργκ. Ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίζεται ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη καταστρέψει όλες τις ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί στις 13 Μαρτίου.
Όπως το Ιράν έχει διακόψει τις θαλάσσιες ενεργειακές εξαγωγές τρίτων χωρών από τον Κόλπο, έτσι και ο Τραμπ θα μπορούσε να αποτρέψει σχεδόν όλες τις ιρανικές ενεργειακές εξαγωγές. Ίσως το βλέπει ως αφετηρία για διαπραγματεύσεις, δηλαδή να επιτρέψει την επανέναρξη των εξαγωγών εάν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. «Αν ισχύει αυτό, θα πρόκειται και πάλι για μια επικίνδυνη κίνηση» σημειώνει ο Schmieding.
Αφενός, διότι μια αμερικανική επίθεση στο νησί δεν θα αιφνιδίαζε τους Ιρανούς και, αφετέρου, διότι η πλήρης διακοπή των ήδη περιορισμένων ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου θα μπορούσε να ωθήσει ακόμη υψηλότερα τις διεθνείς τιμές, επιβαρύνοντας περαιτέρω την παγκόσμια οικονομία και τους Αμερικανούς καταναλωτές. Επιπλέον, τυχόν ιρανικά αντίποινα θα μπορούσαν να πλήξουν επιπλέον ενεργειακές εγκαταστάσεις αραβικών χωρών στον Κόλπο, επιδεινώνοντας την κατάσταση.
Αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να κινηθούν διαφορετικά, δηλαδή να αξιοποιήσουν τα στρατεύματά τους για την καταστροφή των ιρανικών εγκαταστάσεων εμπλουτισμού ουρανίου κοντά στη Νατάνζ, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξαλείψουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την απειλή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Όμως, σε στρατιωτικούς όρους, μια τέτοια επιχείρηση στο εσωτερικό του Ιράν θα ήταν ακόμη πιο επικίνδυνη από την κατάληψη ενός απομονωμένου νησιού όπως το Χαργκ.
Δύσκολη η αλλαγή καθεστώτος
Οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί δύσκολα θα οδηγήσουν σε ανατροπή του καθεστώτος στο Ιράν. Αντίθετα, κάτι τέτοιο πιθανότατα θα απαιτούσε χερσαίες επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας, εκτιμά ο Schmieding.
Η οργάνωση μιας ένοπλης εξέγερσης στο εσωτερικό του Ιράν, την ώρα που συνεχίζονται οι βομβαρδισμοί και το καθεστώς είναι έτοιμο να καταστείλει κάθε εσωτερική απειλή, μοιάζει εξαιρετικά δύσκολη. Θα απαιτούσε χρόνο και ενδεχομένως έναν πλήρη εμφύλιο πόλεμο. Πάντως, τα μέχρι τώρα περιορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι η ιρανική ηγεσία συσπειρώνεται υπό πίεση, χωρίς ενδείξεις ότι πιο μετριοπαθή τμήματα των ενόπλων δυνάμεων θα κινηθούν εναντίον του καθεστώτος.
Ταυτόχρονα όμως, η βάση του ιρανικού καθεστώτος είναι εύθραυστη και η πιθανότητα ανατροπής του από τους ίδιους τους Ιρανούς ίσως προκύψει μετά το τέλος του πολέμου.
Η προσδοκία κατάρρευσης του καθεστώτος πριν λήξει ο πόλεμος ενδέχεται να οδηγήσει σε μια μακρά και δαπανηρή σύγκρουση. Η εξόντωση ολοένα και περισσότερων ηγετικών στελεχών θα μπορούσε να αποδυναμώσει και να διασπάσει το καθεστώς, αυτό όμως δεν εγγυάται την ανάδειξη μιας νέας και σταθερής κυβέρνησης στην Τεχεράνη, ικανής να ελέγξει τις ένοπλες δυνάμεις και να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ. Αντίθετα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε χάος, με τμήματα του καθεστώτος να συνεχίζουν να παρεμποδίζουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Για να τερματίσει τη σύγκρουση στο εγγύς μέλλον, πιθανότατα θα χρειαστεί μια συμφωνία με το υφιστάμενο ιρανικό καθεστώς. Αυτή θα μπορούσε να είναι ακόμα και άτυπη αλλά, δυστυχώς, προς το παρόν, όλα δείχνουν ότι οδεύουμε προς περαιτέρω κλιμάκωση πριν καταστεί εφικτή μια συμφωνία που θα οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου.
